انتقام اوباما از پوتین به خاطر ترامپ؟

گروه سیاسی « نسیم آنلاین »:: کشته شدن سفیر روسیه در ترکیه توسط یک افسر پلیس، آن هم پلیسی که سابقه حضور در تیم‌های امنیتی را داشته و یکی از نیروهای مقاوم در برابر کودتای پرحاشیه اخیر در این کشور علیه دولت رجب طیب اردوغان بوده است، آنقدر جنجالی و حساسیت برانگیز هست که در همان دقایق اولیه، بسیاری از نهادهای جهانی را وادار به واکنش کند.

اهمیت این رویداد از آنجایی است که روابط قبلا صمیمانه مسکو با آنکارا، در سال‌های اخیر و با محوریت بحران سوریه دچار تغییرات نزولی زیادی شده و مساله ساقط کردن جنگنده روسی توسط ارتش ترکیه نیز موجب پدیدار شدن یک گسل عمیق میان دو کشور شده است؛ رویدادی که اگر خویشتن داری کرملین نبود، قطعا عرصه برای ترک‌ها بسیار تنگ می‌شد.

سناریوهای متعددی درباره علت و عامل این ترور در خاک ترکیه وجود دارد که طبیعتا، هویت نظامی ضارب، اولین انگشت اتهام را به سمت دولت این کشور نشانه می‌رود. اردوغان که در سال‌های اخیر و با بالا گرفتن دو بحران در کنار گوش خود - یعنی بحران سوریه و بحران کردها - نشان داده ابایی از دست زدن به کارهای غیرعقلانی و هیجانی ندارد، اصلی‌ترین و دم دستی‌ترین گزینه برای متهم کردن به طراحی این سناریوست.

البته این احتمال، زمانی از رنگ و رو می‌افتد که می‌بینیم ترور سفیر روسیه نه تنها موجب تعمیق اختلافات دو کشور به دنبال تنش‌های سالیان اخیر نشده، بلکه فضا را برای گرم شدن مجدد ارتباطات آنکارا - مسکو و همچنین از سر گرفتن مناسبات دوجانبه فراهم کرده است.

در همین زمینه، «مایکل کاپلو» رئیس دانشگاه دولتی رژیم صهیونیستی گفته است که «ترکیه همچنان به دنبال ترمیم روابط با مسکو است و ترور سفیر فرصت دیگری را فراهم می‌کند که به روسیه نزدیک‌تر شود. انتظار می‌رود پیامد این حادثه، بیانیه‌های مشترک همکاری آنکارا و مسکو برای ضرورت همکاری بیشتر جهت مقابله با تروریسم و مبارزه با افراطی‌گری باشد.»

یک سناریوی مطرح دیگر در این زمینه، هدایت پروژه ترور توسط ایالات متحده برای انتقام‌گیری از روسیه است. مسکو در هفته‌های اخیر، تاثیر و حضور پرحرارتی - هر چند غیرمستقیم - در مناسبات سیاست داخلی آمریکا داشته است؛ از اتهاماتی که متوجه هکرهای دولتی روس مبنی بر دخالت در انتخابات ریاست جمهوری 2016 این کشور است تا روابط دوستانه ولادیمیر پوتین با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا که بسیاری از سیاستمداران این کشور را نگران کرده است. می‌توان اینگونه در نظر گرفت که طراحی این ترور به منظور انتقام‌گیری از روند تاثیرگذاری مستقیم کرملین بر سیاست خارجی آمریکا و همچنین جلوگیری از دامنه‌دار شدن ارتباط میان ترامپ و پوتین که در چهار سال آینده می‌تواند زمینه را برای از دست رفتن منافع واشنگتن در منطقه و پایان یافتن بحران‌هایی نظیر اوکراین و سوریه - و حتی یمن - فراهم کند، از سوی آمریکایی‌ها صورت گرفته است.

شعارهای ضدسوری ضارب در هنگام انجام عملیات و بیان سخنانی نظیر اینکه «شما تاوان آزادی حلب را خواهید پرداخت»، نمایشگر بخش دیگری از اسنادی است که نشان می‌دهد نارضایتی غرب به ویژه ایالات متحده از پاکسازی شهر حلب تا چه اندازه برای آنان و مخالفین جبهه مقاومت دردناک بوده است.

از سوی دیگر، حضور ضارب این رویداد تروریستی در جمع حامیان حزب عدالت و توسعه، هرگونه احتمال در زمینه همراهی او با طیف مخالفان سیاسی داخلی اردوغان یعنی گروه عبدالله گولن را نیز منفی می‌سازد.

هر چند برای ارائه یک تحلیل جامع و دقیق نیاز به گذشت زمان و انتشار اسناد بیشتری در این زمینه هست اما می‌توان گفت که هدایت آمریکایی این پروژه یا حداقل، عدم مخالفت کاخ سفید با آن یکی از احتمالات پررنگی است که از سوی کارشناسان و تحلیلگران جهانی مطرح شده است؛ به ویژه آنکه این اقدام تروریستی موجب رضایت تیم اوباما نیز خواهد بود؛ رضایتی که آن را از پیام تسلیت ساده و خنثی جان کری، وزیر امور خارجه این کشور درباره کشته شدن سفیر روسیه می‌توان دریافت.