صادق ملکی تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی در گفتگو با «نسیم آنلاین» عنوان کرد
عمر دولت ترامپ شاید به ۴ سال هم نرسد/ اعتقاد به اینکه ترامپ نماینده واقعی "سیستم" آمریکاست سادهلوحانه است
این کارشناس مسائل سیاسی گفت: اگر ترامپ به اقدامات غیر عقلایی خود در حوزه سیاست داخلی و خارجی آمریکا ادامه دهد اگر سرنوشت وی همچون کندی نشود و بتواند دوره ریاست جمهوری خود را به پایان برساند مطمئنا در تاریخ آمریکا وی رییسجمهوری است که تنها یک دوره ریاست را تجربه میکند.
به گزارش خبرنگار سیاسی «نسیم آنلاین» در حالی که کمتر ازیک ماه از ورود ریاست جمهوری جدید ایالات متحده به کاخ سفید میگذرد اولین اقدامات ترامپ که به گفته مقامات کاخ سفید در راستای تحقق شعارهای انتخاباتی وی صورت گرفته، این رییس جمهور تازه کار را در صدر اخبار جهان قرار داده است. صدور فرمانی مبنی بر ممنوع الورود شدن اتباع هفت کشور من جمله ایران به خاک آمریکا نه تنها حاشیه های جدی را برای ترامپ رقم زده بلکه باعث بروز واکنش های گوناگونی از سوی کشورهای مذکور و حتی جامعه داخلی آمریکا شده است. در همین راستا برای بررسی ابعاد مختلف چنین اقدامی و آثار و طبعات اجرای آن گفتگویی را با صادق ملکی کارشناس ارشد مسائل سیاسی ترتیب دادیم. متن زیر حاصل گفتگوی خبرنگار « نسیم آنلاین » با این کارشناس و تحلیلگر ارشد مسائل سیاسی است که از نظر میگذرد.
*« نسیم آنلاین »: ارزیابی شما از اقدام اخیر ترامپ چیست و علل آن را چه مسائلی میدانید؟ملکی: پدیده ترامپ یک پدیده خاصی است که ظهور آن باعث یک شوک جدی در درون آمریکا و جامعه جهانی شده است.همان قدر که اعتماد به آمریکا عملی غیر معقول و ساده لوحی به حساب می آید به همان اندازه اعتقاد به اینکه آمریکا از سوی ترامپ نمایندگی شود هم ساده لوحی است. بی شک دوره ترامپ هم یک دوره گذرا بوده و وی اینگونه و با چنین سیاستی نمیتواند دوام آورد. اگر روی کار آمدن وی یک محاسبه سیستمی نباشد حتی شاید دوره چهارساله ریاست جمهوری هم از سوی او طی نشود. اگر آمریکا کشوری بزرگ و یا قدرت برتری در جهان شده است و اگر توانسته نقش تاثیر گذاری را در معادلات جهان ایفا کند مطمئنا حاصل تفکر افرادی چون ترامپ نبوده است. آمریکا پیش از اینکه محصول افراد باشد حاصل یک سیستم خودگرایی مبتنی بر منافع است و موضوعی که باعث شد آمریکا در شرایط کنونی در جهان قرار گیرد بر خلاف نگاه و تصوری است که ترامپ آن را تبلیغ میکند.
در آمریکا اوباما سیاه پوست توانست راهی کاخ سفید شود و این درحالی است که ترامپ با نگاه تبعیض گرایانه نمیتواند نماینده این آمریکا باشد.یکی از مسائلی که باید در حال حاضر به آن توجه داشته باشیم این است که آمریکا به معنی مصطلح هویت تاریخی ندارد. این فقدان هویت تاریخی از یک سو سبب ایجاد مزیت هایی برای این کشور شده است و آمریکا را برای بسیاری از جهانیان به سرزمین ها فرصت ها تبدیل کرده است. زیرا افراد گوناگونی با ورود یا تولد در خاک آمریکا میتوانند تا بالاترین مقام در آن کشور رشد کرده و به ارتقائ خود ادامه دهند.
از دیگر ویژگی های هویت آمریکایی سیال بودن آن میباشد که باعث میشود امکان آمریکایی بودن با قرار گرفتن در چنین شرایطی برای همه امکان پذیر شود که این هویت را میتوان محصول دو چیز دانست. اول اینکه آمریکا سرزمین مهاجران است و دوم اینکه در تحولات بعد از قرن 19 سرمایه سیال جهانی این امکان را برای آمریکا ایجاد کرد که بتواند هم خودش سرمایه گذار جهانی باشد و هم مرکز جذب سرمایه ها در جهان تلقی شود که در این حالت با جذب بسیاری از نخبه های اقتصادی از همه ظرفیت و توانمندی آنها برای توانمند کردن خودش استفاده کند.
لذا من با تحلیلی که معتقد است ترامپ ماندگاری دارد و نماینده همه آمریکا است موافق نیستم. ترامپ میتواند نماینده آن بخشی از مردم آمریکا باشد که به سیاست های سنتی دمکرات ها و جمهوری خواهان معترض بودند. وی میتواند نماینده گذرای یک عده معترض به سیستمی در آمریکا باشد که همه کس را به دایره قدرت راه نمیدادند. اما درخصوص این دوره گذر هم باید متذکر شوم که این دوره محصول عصبانیت زودگذری است که میتواند برای ترامپ سرنوشت دیگری را رقم بزند.
اگر ترامپ به اقدامات غیر عقلایی خود در سیاست داخلی و خارجی آمریکا ادامه دهد اگر به سرنوشت کندی منتهی نشود و بتواند دوره ریاست خود را به پایان برساند مطمئنا در تاریخ آمریکا وی رییس جمهوری است که تنها یک دوره ریاست را تجربه میکند.
*« نسیم آنلاین »: با نگاهی به لیست کشورهای داخل فرمان اجرایی ترامپ نام عربستان به عنوان کانون شکل گیری القاعده و داعش دیده نمیشود ارزیابی تان را نسبت به این موضوع بفرمایید؟ملکی: قبل از اینکه وارد این موضوع شویم باید یک مسئله ای را در خصوص قرار گرفتن ایران در چنین لیستی متذکر شوم. اگر دیوانه ای سنگی پرتاب کرد باید از کنار آن گذر کرد و مطمئنا قبل از هر موضوعی ما نیاز داریم تا به این درک برسیم که دوره ترامپ یک دوره گذرا است و باید در طول این دوره محتاط بود. به نظر میرسد هزینه های این دوره را حتی خود آمریکایی ها هم قبول نکنند و بعد از اتمام دوره ترامپ نسبت به اعمال چنین سیاست هایی عذر خواهی کنند.این گونه رفتار هادر سوابق آمریکا قابل مشاهده است و اگر نگاهی گذرا به آن داشته باشیم میبینیم که آمریکا بعد از ماجرای ویتنام نسبت به سیاستی که در آنجا داشت عذر خواهی کرد. لذا باید سیاست ایران به سمتی حرکت کند که با کمترین هزینه و با رعایت عزت وحکمت به مصلحتی بیاندیشیم که به راهکارهای عبور از این دوران منجر شود.
اما در خصوص نبود عربستان در ایست ممنوع الورود ها باید واقع گرا باشیم. آمریکایی ها به رفتار دولت ها توجه میکنند و نسبت به آن واکنش نشان میدهند. رفتار ریاض با آمریکا یک رفتار دشمنانه ای نیست و این در حالی است که نگاه و رفتار تهران نسبت به واشنگتن نه تنها دوستانه نیست بلکه همدیگر را به چشم دشمن نگاه میکنند. هیچ گاه صدای مرگ بر آمریکا از ریاض شنیده نمیشود و این درحالی است که نوای مرگ بر آمریکا یک لحظه هم قطع نمیشود. بنابراین باید این رفتار آمریکا و ممنوعیت ورود ایرانی ها را در راستای دشمنی آنها با ایران طلقی کنیم. همان طور که فشار تحریم ها برای تغییر رفتار در ایران بود این موضوع هم در راستای همان اهداف قبلی و فشار بر ایران اجرایی شده است.
هرچند ممانعت از ورود اتباع ایرانی عملی غیر انسانی است و با هیچ یک از معیارهای حقوق بشر تطبیق ندارد اما به هر حال دنیای سیاست پیش از آنکه از واژه ها در حوزه معنایی واقعی خود و کاربرد آن بهره برد در راستای تامین منافع استفاده میکند. به همین جهت نباید خیلی با نگاه عدالت محور و حقوق بشر به رفتارهای آمریکا نگاه کرد.
*« نسیم آنلاین »: به نظرتان چنین رفتاری از سوی ترامپ حامل چه پیامی برای جمهوری اسلامی ایران است؟ملکی: حرکت های سیاسی با بهره برداری و اهدافی چند وجهی انجام میشوند. از نگاه آمریکا اگر رفتار ایران اصلاح نشود میتوان فشار بیشتری را به آنها اعمال کرد. مثل توجه آنها به موضوعاتی چون موشکی و حقوق بشر که این بیان گر این مسئله است که آمریکا این حوزه ها را برای اعمال فشار مد نظر دارد و برای آن برنامه ریزی کرده است تا در آینده از این ابزارها استفاده کند. آن چیزی که من در ممانعت ورود اتباع از سوی آمریکا مطرح کردم این است که دولت آمریکا و رفتارهای آنها را نمیتوان با معیارهایی چون عدالت، حق و حقیقت ارزیابی کرده یا بخواهیم با نظام ارزشی به آن نگاه کنیم. آمریکا یک قدرتی است که با عربستان، مرتجع ترین کشور عربی که همه میدانند کانون شکل گیری القاعده و داعش است رابطه دارد و نه تنها مرتبط است بلکه امنیت آن را نیز تضمین میکند.
اما همین کشور در رفتار خود با ایرانی که مهد تفکر شیعه است و تفکرات تکفیری جایی در آن ندارند و حتی تاکنون یک عنصر ایرانی شیعه در داعش و القاعده حضور نداشته آن را تهدید میداند و در لیست ممنوعیت اتباع میآورد. در نتیجه نگاه واشنگتن به کشورها در راستای منافع و میزان اتحاد و نسبتی است که آنها با واشنگتن دارند. در عین حال تحلیل دیگری هم از بروز چنین اقداماتی ارائه شده که معتقد است ترامپ یعنی استقرار شرکت ها و کارتل های اقتصادی چند ملیتی در کاخ سفید که جای تصمیم گیران اصلی را گرفته اند.
در واقع به جای اینکه سیاست های آمریکا را کاخ سفید ، سیا و پنتاگون تنظیم کنند این شرکت ها و کارتل ها هستند که این موضوع را به دست گرفته اند. در شرایطی که نمیتوان در خصوص چنین تحلیل هایی مطمئن صحبت کرد اما موضوعی که با توجه به گذشته آمریکا میتوان آن را قطعی عنوان داشت این است که آمریکا محصول ترامپ ها نبوده و وی نمیتواند نماینده آمریکایی باشد که محور سرمایه و نظم نوین است و دهکده جهانی مدیون نظام سرمایه داری آن میباشد.
*« نسیم آنلاین »: این اقدام چه نسبتی با برجام دارد؟ ظاهرا نقض صریح برجام است چون اجازه ورود و تعامل مثلا به کالاهای ایرانی مثل پسته و فرش را که از تعهدات آمریکا بوده نمیدهد؟ملکی: من از نظر فنی در خصوص محتوا و بندهای برجام ورود نکرده ام اما روح این اقدام با برجام مخالف است چون برجام به نوعی بسترساز کاهش مخاصمات میان ایران با کشورهای مذاکره کننده است. ازسوی دیگر و از منظر کلی این مسئله ناقض برجام نیست و آن به این دلیل است که برجام در خصوص مسائل هسته ای به امضا رسیده و مورد توافق قرار گرفته است. لذا در سطح کلان این اقدام و آثار آن را با برجام ارزیابی نمیکنم و نگاهم به برجام یک نگاه مثبت است. برجام حاصل دستورالعمل نرمش قهرمانانه رهبری بوده که دولت آقای روحانی آن را با تاکتیک جدیدی مدیریت کرد که حاصل آن رفع خطری بود که اگر توافق نمیشد میتوانست کشور امروز درگیر آن باشد. ممکن است برخی از بخش های برجام ایده آل نباشد اما آن را همه نظام تایید کرده است . توافقی که امروزه آثار و طبعات آن را در اقتصاد و مراودات کلانی که ایران در ارتباط با کشورهای خارجی پیدا کرده است شاهد هستیم .
*« نسیم آنلاین »: واکنش های دولت و مجلس به این اقدام را مقتضی می دانید؟ اقدام متقابل ایران چگونه باید باشد؟ پیشنهاد شما به دولت و مجلس چیست؟ملکی: کشورها معمولا وقتی با اقدام نا متعارفی و خارج از عرفی رو به رو میشوند اقدام متقابل را در دستور کار قرار میدهند اما ببینید در اواخر دولت اوباما تعدادی از دیپلمات های روسی را از آمریکا اخراج کردند و روسیه اقدام متقابل نکرد. اینکه همواره اقدام متقابل بتواند منافع کشور را تامین کند نمیتواند درست باشد. از طرفی دیگر میزان ورود و خروج اتباع ایران و آمریکا قابل مقایسه نیست. در نتیجه اقدام متقابل به نظر من یک واکنش احساسی بوده که میتوانستیم جایگزین دیگری و مناسب تری برای آن داشته باشیم. حداقل میتوانستیم با صدور یک اطلاعیه ورود شهروندان آمریکا را به ایران آزاد اعلام کنیم تا هم در حوزه تبلیغات و روانی اثر خوبی بگذاریم و دنیا با این کار با کرامت و ارزش های اخلاقی ایرانی ها آشنا بشوند و هم در دیپلماسی عمومی از مزایای بیشتری بهرهمند شویم.