یادداشت/ سبحان محمدی

کنترل؛ بایسته قدرت در روابط بین‌الملل و تحلیل جنگ و امنیت در خاورمیانه

کدخبر: 2195210

پیروزی‌های ارتش سوریه و متحدانش، اهداف و منافع کشورهای همسو با غرب، را به این سمت سوق داد که سناریوی نخ‌نما شده‌ای تحت عنوان حمله شیمیایی، می‌تواند اقدامات نظامی آنها را برای جبران از دست رفتن موازنه قوا در منطقه توجیه کند.

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس، سبحان محمدی فعال دانشجویی و دانشجوی ارشد روابط بین الملل دانشگاه تهران طی یادداشتی درباره حمله موشکی آمریکا و غرب سوریه نوشت: پیروزی های ارتش سوریه و متحدانش، اهداف و منافع کشورهای همسو با غرب، را به این سمت سوق داد که سناریوی نخ نما شده ای تحت عنوان حمله شیمیایی، می تواند اقدامات نظامی آنها را برای جبران از دست رفتن موازنه قوا در منطقه توجیه کند.

متن این یادداشت در ادامه آمده است:

« حمله موشکی محدود 14 آوریل آمریکا، انگلیس و فرانسه به سوریه و جنگ روانی و رسانه ای روزهای گذشته، تاثیر بسیارکمی بر مواضع ایران و روسیه و سوریه خواهد داشت و بیشتر جنبه احیای حیثیت و نقش از دست رفته آمریکا را دارد و همچنین می توان اینطور گفت که این حمله نه به مواضع اصلی ارتش سوریه در جغرافیای میدانی بلکه به مراکز و پایگاه هایی صورت گرفت که از دید غرب ظن وجود تسلیحات و توانایی شیمیایی در آنها می رفت تا اینکه دلیل و بهانه این حمله یعنی سناریوی استفاده از سلاح شیمیایی توجیه گردد و پاسخی مناسب برای افکار عمومی باشد که توسط رسانه در روزهای گذشته احتمال یک رویارویی همه جانبه نظامی را مطرح می کردند.

این حمله اولویتی را پیش روی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران قرار خواهد داد که هدف ائتلاف و اتحاد استراتژیک را جدی تر از گذشته دنبال کند چرا که همانطور ذکر خواهیم کرد شرایط سوریه بازدارندگی و ائتلاف راهبردی را بیش از پیش ضرورت می بخشد.

پیروزی های ارتش سوریه و متحدین آن، اهداف و منافع کشورهای همسو با دیدگاه غرب، را به این سمت سوق داد که سناریوی جدیدی تحت عنوان حمله شیمیایی، می تواند اقدامات نظامی آنها را برای جبران از دست رفتن موازنه قوا در منطقه توجیه کند؛ حربه نخ نما شده ای که به قول اظهارات روز جمعه گذشته جیم متیس، وزیر دفاع آمریکا هیچ شواهدی دال بر استفاده سلاح شیمیایی توسط ارتش سوریه وجود ندارد. و بنا بر اظهارات سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه سازمان منع گسترش سلاح شیمیایی به هیچ سرنخی درباره این موضوع دست نیافته است و یک سناریوی از پیش تعیین شده توسط سازمانهای اطلاعاتی غربی است.

حال می توان این شرایط را از دیدگاه علم روابط بین الملل بررسی کرد؛ نگاه واقع گرایی و تحول پیرامون آن، نگرش سیستمی و چشم انداز علمی را در روابط بین الملل گسترش داد. نگرش سیستمی، موضوع نظم و در کنار هم قرار گرفتن واحدها ( دولت ) و کارکردهای مشخص آن را مورد بررسی قرار می دهد. یکی از ویژگی های نظم، مدیریت و کنترل الگوهای رفتاری بازیگران بین الملل، دینامیک ها (پویایی) و چارچوبها و چرخه ها است.

سیستم روابط بین الملل از دو بخش کنترل کننده و کنترل شونده تشکیل شده است که همانطور که ذکر شد هدف بخش کنترل کننده آن اعمال نظم مطابق با منافع خود و هدف کنترل شونده در یک تعریف تابعی و موازی با قدرت مسلط سیستم ، دسترسی به یک چتر حمایتی برای پیشبرد اهداف منطقه ای و بین المللی و در تعریف متعارض ، تغییر وضع موجود است . برای بررسی تعارض ما باید ابتدا به این سوال پاسخ دهیم که ماهیت کنترل کننده چیست !؟

چهار ویژگی کنترل کننده عبارتست از :

1- انگیزه، که جنبه کلی دارد.

2- هدف ، که در اولویت دوم قرار دارد.

3- کنش که ممکن است جنگ یا تحریم علیه کنترل شونده باشد.

4- عملیات و ابزارهای کنترلی، که شامل تسلیحات متعارف یا نامتعارف است.

در اینجاست که ما می توانیم تعریف دقیق تری از کنترل ارائه دهیم و آن اینکه موضوع اصلی کنترل تحمیل اراده است ! قدرت مسلط بر ساختار جهانی (هژمون) سه هدف کلان را مدنظر دارد، تسلط بر منابع اقتصادی، تحمیل اراده خود بر نظم و قدرت نظامی؛ در این بخش ما وارد حوزه قدرت می شویم.

همه کشورها در ساختار جهانی به منظور بقای خود که مهمترین انگیزه هر بازیگر و کنشگر سطح بین المللی است ، منافعی را دنبال و برای دستیابی به آن، کسب، حفظ و افزایش قدرت ضرورت پیدا می کند. یکی از ویژگی های سیستم بین المللی، توانایی عرضه برخی از منابع مانند " کالای امنیت " است.

تعارضات در خاورمیانه به سبب تحمیل اراده برای کنترل منابع و توزیع نقش ها و همچنین ظهور ایدئولوژی های متفاوت و متعارض است. ایالات متحده به عنوان کشوری که در منطقه خاورمیانه به دنبال نظم منطقه ای و تحمیل اراده خود برای شکل گیری نظمی منطبق با منافع خود وکشورهای متحدش است، هدف را بر تجزیه کشورهای جریان مقابل می بیند.

چون به دلیل عدم امکان کاهش عمق استراتژیک قطب جدید قدرت در مناسبات خاورمیانه که بر محور نزدیکی استراتژیک روسیه، ایران و سوریه قرار دارد، این واحدها وارد یک ترکیب شده اند. در تجزیه تغییر در مرز بندی سیستم و سازه فیزیکی و همچنین تضعیف واحد سیاسی برای کاهش عمق استرتژیک مدنظر است. آمریکا و متحدانش جریان تجزیه را برای ایجاد یک موازنه قوای منطقه ای دنبال می کنند. چرا که نفع قدرت های بزرگ در موازنه و نفع قدرت های متوسط و کوچک ، بازدارندگی است.

موازنه قوا مربوط به زمانی است که حالت وضع موجود، در شرایط بحران قرار ندارد واگر سطح تهدیدات بالا برود دیگر جوابگو نخواهد بود و وارد مرحله بازدارندگی می شود. اگر موازنه در حال فروپاشی باشد روند ائتلاف و اتحاد شکل می گیرد. همین جاست که کشورها تصمیم میگیرند که سیستم را عوض کنند. شرایط چند روز گذشته منطقه و سوریه حاکی از همین ماجراست.»

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

ارسال نظر: