اخبار آرشیوی
اندیشکده آمریکایی "رَند"طی یادداشتی، نوشت: روابط ایران و چین سپری برای مقاومت تهران در برابر تحریمهای آمریکا است/ رهبری چین، ایران را نه تنها به عنوان شریک مهم اقتصادی، بلکه متحدی مهم در برابر قدرت آمریکا در خاورمیانه و جهان میبیند
"اشراف" نوشت: ندیشکده «رند» در مقالهای به قلم «علیرضا نادر» نوشته است: تلاش آمریکا برای منزوی کردن و زیر فشار قرار دادن ایران به منظور به پایان دادن برنامه اتمی تهران با نقطه ضعف بزرگی روبرو است: روابط مستحکم جمهوری اسلامی و جمهوری خلق چین. چین بزرگترین شریک تجاری و خریدار مواد نفتی ایران است که به تهران اجازه میدهد از پیامدهای فاجعهبار تحریمها تا مقدار زیادی مصون بماند. به علاوه رهبری چین ایران را نه تنها به عنوان شریک مهم اقتصادی بلکه متحدی مهم در برابر قدرت آمریکا در خاورمیانه و جهان میبیند. رقابت فزاینده بین آمریکا و چین در مناطق آسیا و اقیانوس آرام میتواند منجر به همکاری بیشتر بین ایران و چین شود و مانعی برای تلاشهای آمریکا در منع ایران از دستیابی به تسلیحات اتمی شود ■هر دو کشور مشکلاتی دارند که افزایش این ارتباطات را متوقف میکند■ البته افزایش مبادلات بین ایران و چین برای حکومتهای هر دو کشور مشکلاتی هم به همراه دارد. رهبری چین نمیخواهد فقط به خاطر ایران منزوی در برابر بیشتر دنیای غرب بایستد، جایی که منبع رشد اقتصادی چین است. نشانهها حاکی از این است که شرکتهای چینی به خاطر فشارها روابطشان با
اقتصاد ایران را کم کردهاند. به علاوه جمهوری اسلامی نمیخواهد به عنوان دست نشانده قدرت خارجی تازه به دوران رسیده نمایان شود. ولی چین هم میتواند در حال حاضر روابط با ایران را کاهش دهد و منتظر آمریکا بماند تا سیاستی دایمی درباره ایران اجرا کند که به نفع منافع بلند مدت ملی و امنیت اقتصادی اش باشد. ■ چین با تحریمهای آمریکا علیه ایران موافق نیست■ اقتصاد ایران در ماههای اخیر سقوط شدیدی داشته است. تحریمها علیه بانک مرکزی ایران و نفت ایران به وسیله اتحادیه اروپا منجر به سقوط 40 درصدی صادرات نفت ایران و سقوط 90 درصدی ارزش ریال شده است. به علاوه خریداران اصلی آسیایی ایران مثل ژاپن، کره جنوبی و تایوان به خاطر فشار آمریکا خرید خود را محدود کردهاند. چین در حال حاضر مشتری اصلی نفت ایران است. چین ممکن است خرید خود از ایران را در ماههای اخیر کاهش داده باشد ولی این بیشتر به خاطر مذاکرات بر روی قیمت است تا فشار آمریکا. روشن نیست که پکن با آمریکا درباره منزوی کردن ایران و تحریمها موافق است. ■ایران از فروشندگان مهم منابع سوختی به چین و متحد مهم پکن است■ ایران منبع اصلی مواد سوختی برای چین بوده است. جمهوری اسلامی در حال
حاضر سومین فروشنده مواد سوختی به چین است. در نتیجه رهبران چین درباره ضربه زدن به این رابطه مهم تاریخی تردید دارند. ولی مهمتر از آن این است که ایران غنی از منابع نفت و گاز منبع سوختی مطمئنتری نسبت به عربهای متحد با آمریکا است. چین ممکن است در کوتاه مدت با خرید از رقبای منطقهای ایران مثل عربستان و امارات خود را از نفت آن کشور به دور نگه دارد. در حقیقت چین روابطش را با این دو کشور از زمانی که ایران به خاطر تحریمهای آمریکا قادر به فروش نفتش نیست بیشتر کرده است. با اینحال کشورهای عربی خلیج فارس متحد آمریکا هستند ولی جمهوری اسلامی قدرتی مهم ولی منزوی و به دور از غرب در خاورمیانه است. یک حکومت آماده و ضد آمریکایی در تهران توانایی مقابله با قدرت آمریکا در منطقه را دارد به خصوص وقتی که چین با آمریکا در آسیا و یا خاورمیانه درگیر شود. چینیها از این نگران هستند که منابع نفتیشان در خلیج فارس که به صورت عمده از طریق دریا به چین میرسد به وسیله ناوهای آمریکایی مسدود شود. ایران که تقریبا به مرزهای غربی چین نزدیک است میتواند از طریق راههای زمینی به چین مواد سوختی برساند. ■ اتحاد پکن با تهران از نظر نظامی و اقتصادی
مهم است■ ولی امتناع چین از ملحق شدن به تحریمهای علیه ایران هم میتواند باعث به خطر افتادن منافعش شود. اقتصاد چین به تجارت نزدیک با آمریکا و متحدان اروپاییش و سرمایهگذاری آنها بستگی دارد. به علاوه متحدان آمریکا در خاورمیانه که اسراییل و عربستان هستند به شدت نگران تواناییهای در حال افزایش ایران هستند. هر تصوری در مورد دفاع چین از ایران در برابر تحریمها میتواند به روابط چین با این کشورها و تلاشهایش برای رشد اقتصادی که بیثباتی اجتماعی فزاینده در چین را مهار کند لطمه بزند. اتحاد پکن با تهران در حالیکه از نظر نظامی و اقتصادی مهم است، ولی وضعیتی متعادل و با ظرافت است که میتواند به وسیله تلاش ایران برای دستیابی به تسلیحات اتمی و ناراضی بودن از شرکای اصلی اقتصادی چین به هم بخورد. ■ چین متحد ایدهآلی برای جمهوری اسلامی است ولی منافع خودش مهمتر است■ از خیلی از جهات چین متحد ایدهآلی برای جمهوری اسلامی است. ایران متحد قدرتمندی که از او محافظت کند ندارد. حتی روسیه هم که از قدیم از ایران در برابر شورای امنیت با مخالف با تحریمها حفاظت میکرد قطعنامه 1929 سازمان ملل را امضا کرد که در آن تحریمهای یکجانبه آمریکا
و اروپا به تصویب میرسید. چین هم قطعنامه را امضا کرد ولی از آن موقع با تحریمهای یکجانبه (آمریکا و اروپا) مخالفت کرده است. به علاوه چینیها در امور داخلی ایران دخالت نمیکنند و به حکومت برای اصلاحات سیاسی فشار نمیآورد. رابطه تجاری چین با ایران هم به رفتار جمهوری اسلامی در خانه و یا خارج بستگی ندارد. ولی این خطر هم وجود دارد که ایران ممکن است به چین بسیار وابسته شود. مقاومت در برابر سرمایهداری یکی از ستونهای مهم انقلاب است، ایران منزوی ممکن است در گذر زمان به روابط اقتصادیش با چین وابستگی شدیدی پیدا کند. چینیها از وضعیت ضعیف جهانی ایران سواستفاده کردهاند تا با تهران قراردادهای نفتی به نفع خودشان ببندند. وقتی که به نفعشان بوده شرکتهای چینی روابطشان با ایران را اصلاح کردهاند تا از فشار آمریکا بکاهند. از دید تهران چین به دنبال اهداف خودش است تا اینکه روابطی پایدار و منصفانه با ایران برقرار کند. فعلا روابط ایران و چین قوی هستند. چین اصولا با تحریمها موافق نیست و میتواند هرگونه قطعنامه شورای امنیت را که اجازه استفاده از زور علیه جمهوری اسلامی را میدهد وتو کند. با اینحال در روابط بین ایران و چین دو قدرت
منطقهای که با آمریکا به خاطر دیدگاههای خودشان مخالفت میکنند نوعی تنش وجود دارد که از اتحاد واقعی استراتژیک بین دو کشور جلوگیری میکند. هرگونه تهدید از طرف دولت بعدی آمریکا نسبت به چین میتواند به حمایت بیشتر چین از مسئله اتمی ایران شود. چالش اصلی چین برقراری تعادل بین روابط نزدیک اقتصادیش با آمریکا و متحدانش و روابط پر منفعت سیاسی نظامیش با جمهوری اسلامی است