اخبار آرشیوی
اندیشکده انگلیسی"اوپن بریفینگ" طی مقالهای ضمن بررسی موضوع درگیری احتمالی اسرائیل و ایران نوشت: توان هستهای ایران قدرت مانور راهبردی اسرائیل را در منطقه تضعیف میکند/ سپاه قدس توانمندیهای نامتقارن هولناکی برای مقابله با اسرائیل دارد
پایگاه اشراف نوشت: 1. تداوم بیثباتی در منطقه، اسرائیل را به در پیش گرفتن رفتاری محتاطانه وامیدارد. حمله نظامی اسرائیل به ایران، با توجه به تبعات تلافیجویانهای که میتواند از سوی ایران در پی داشته باشد، ممکن است تنها به عنوان آخرین گزینه ممکن انتخاب شود، یعنی زمانی که تل آویو متقاعد میشود که سیاست مهار از کارایی لازم برخوردار نیست، یا مدرک غیرقابل انکاری به دست میآورد که نشان میدهد موجودیت اسرائیل در خطر است. ■ ایران با مهارتهای نامتقارن خود میتواند در برابر حملات تحریککننده واکنش مناسبی نشان دهد■ 2. تردیدهایی جدی در خصوص توان نظامی اسرائیل برای تخریب بخش قابل توجهی از برنامه هستهای ایران وجود دارد. طبق برآورد مقامات نظامی اسرائیل چنین حملهای حتی در بهترین حالت نیز تنها میتواند پیشرفت هستهای ایران را برای تقریبا دو سال به تاخیر بیندازد، بنابراین آنها در پی دست یافتن به راهحلهایی بلندمدتتر نسبت به یک اقدام نظامی هستند. به علاوه، ایران با گسترش و تقویت عملیاتهای مخفیانه و امکانات نامتقارن خود، توان این را دارد که در صورت تحریک شدن، واکنش متناسبی بروز دهد. 3. تاثیر اقدامات موازی، به ویژه جنگ
سایبری و تحریمهای گسترده، ممکن است اسرائیل را برای تعلل در حمله به ایران مجاب کند. از نشانههای موفقیت چنین اقداماتی تقاضای صریح ایران برای لغو تحریمها در طول گفتوگوهای گروه 1+5 بوده است. نشانه دیگری که میتواند این موضوع را تایید کند، قطع کمکهای ایران به حکومت بشار اسد در سوریه خواهد بود. ■ اسرائیل میتواند در دام ادعاهای اغراقآمیز خود گرفتار شود ■ 4. «روابط ویژه» اسرائیل با آمریکا و اعتمادش به تعهد اوباما نسبت به پیشگیری از تبدیل شدن ایران به قدرتی هستهای، در حوزه امنیت ملیاسرائیل نقشی محوری ایفا میکند. با وجود اینکه کم و کیف این اعتماد در حال حاضر نامشخص است، اما اختلافات بلندمدتتری در این روابط دوجانبه که بتواند در شش ماه آینده منجر به حملهای یکجانبه از سوی اسرائیل شود، نامحتمل مینماید. در برابر نیز اگر اسرائیل در تقاضاهای غیرضروری خود از آمریکا برای کمک و تلاش برای بحرانی نشان دادن شرایط زیادهروی کند، احتمال آن وجود دارد که در نهایت چارهای نداشته باشد جز اینکه برای حفظ اعتبار توان بازدارندگی خود، حمله یکجانبهای را آغاز کند. ■ حکومت ایران برای اسرائیل یک تهدید غیرقابل پذیرش است ■ - محاسبات
اسرائیل در خصوص تهدیدات منطقهای اسرائیل خود را با خصومت شدید حکومتی ایرانی مواجه میبیند که در آستانه دستیابی به توان هستهای است. این مساله که تهران به استمرار از حذف «غده سرطانی [اسرائیل]» سخن میگوید و تصور میشود که حامی اصلی حملات علیه اسرائیلیها در سرتاسر جهان باشد، حکومت ایران را به تهدیدی غیرقابل پذیرش برای بخش عمده حکومت اسرائیل بدل کرده است. تصمیم ایران برای حمله به اسرائیل با استفاده از سلاحی اتمی به میزان خردمندی رهبرانش بستگی دارد. با وجود اینکه جمهوری اسلامی مکررا با حمایتهای خطابی خود از مقاومت در برابر اسرائیل، در پی ایجاد جبههای برای بلندپروازیهای منطقهای سران تهران است، اما تصمیمات حساس ایران در طول سه دهه گذشته به وضوح، تنها بر اساس سیاست تجربی و در راستای حفظ بقای نظام اتخاذ شدهاند. به علاوه تصور میشود که اسرائیل نزدیک به 200 تا 300 کلاهک هستهای در اختیار داشته باشد، که در این صورت از توان کافی برای تدارک دومین حمله تلافیجویانه علیه ایران برخوردار خواهد بود؛ حملهای که ایران در محاسبات معقول خود بعید است به تحریک آن علاقهای داشته باشد. ■ توان هستهای ایران میتواند قدرت مانور
راهبردی اسرائیل را در منطقه تضعیف کند ■ از طرف دیگر توان هستهای ایران میتواند قدرت مانور راهبردی اسرائیل را در منطقه تضعیف کرده، و با تشجیع تهران منجر به درگرفتن رقابتی تسلیحاتی در منطقه شود. در شرایط فعلی «محور مقاومت» (حزبالله لبنان، سوریه تحت حکومت اسد، گروههای سازمانیافته شیعیان عراقی، و فلسطینیانی که مخالف صلح میان اعراب و اسرائیل هستند، مانند جهاد اسلامی فلسطین و تا همین اواخر حماس) در موضع خصمآمیزی نسبت به اسرائیل قرار دارند. حزبالله برای تامین زرادخانه خود، به ویژه با راکتها و ذخایر موشکی ساخت ایران، شدیدا به امکان حمل و نقل از مسیر سوریه وابسته است. ■ مصر و ترکیه از همپیمانان کلیدی اسرائیل در منطقه، اکنون در حال تغییر مواضع خود هستند ■ با این حال توازن راهبردی نوخاسته در دیگر نقاط منطقه هنوز کاملا قابل تشخیص و شناسایی نیست. یکی از احتمالات ممکن، استیلای اسلامگرایان سنی، سلفیها، و اخوان المسلمین در حوزه سیاستهای داخلی لیبی، تونس، و مصر است. در همین حال بارها ارتباطاتی میان گروههای ستیزهجوی جهادگرا و القاعده مشاهده شده که تصور میشود نه تنها در پی کسب پایگاه در میان مسلمانان آفریقا، یمن،
و عراق هستند که به مرور در حال نزدیک شدن به مرزهای اسرائیل، از طریق منطقه جولان در سوریه و شبه جزیره سینا باشند که این روزها به شکل فزایندهای دستخوش بیقانونی و ناآرامی است. مصر و ترکیه، دو همپیمان پیشین و کلیدی اسرائیل در منطقه، حالا دیگر رفتارهای متناقضی را در پیش گرفتهاند؛ یکی در پی انتخاب یک عضو سابق گروه اخوان المسلمین به عنوان رئیسجمهور، و دیگری در پس دنباله درگیریهای آنکارا با اسرائیل در جریان جنگ غزه در سالهای 2008 و 2009 (عملیات «سرب گداخته») و حمله کوماندوهای اسرائیلی در می ماه 2010 به کشتی «ماوی مرمره» در محدوده نوار غزه. ■ مرزهای اسرائیل بیش از هر زمان دیگری آسیبپذیر شده است ■ حتی ثبات دورهای اردن نیز حالا متزلزل شده است زیرا این کشور در حالی که اصلاحاتی کلی را پیشنهاد داده بود، اما هنوز در برابر فشارها برای تبدیل حکومت به سلطنتی مشروطه مقاومت میکند. از سال گذشته تا کنون سه نخستوزیر در این کشور از کار برکنار شدهاند. به علاوه جبهه اقدام اسلامی در اردن، که شاخه سیاسی اخوان المسلمین محسوب میشود، با پایگاه مردمی چشمگیری که در میان اکثریت جمعیت فلسطینیان دارد، حالا به بزرگترین گروه مخالف
اسرائیل بدل شده است. بنابراین مرزهای کنونی اسرائیل حالا بیش از هر زمان دیگری آسیبپذیر شده است. علیرغم نشانههایی از افزایش برخوردهای خصومتآمیز میان جمعیت شیعه و سنی، شواهدی از جمله «پرونده بن لادن» (پروندهای که در محدوده «ایبت آباد» [پاکستان] به دست یگان ویژه نیروی دریایی آمریکا مختومه شد) از ایجاد پیوندهای راهبردیِ رو به گسترش، اما نه چندان سالمی، در میان شیعیان ایران و جهادگرایان سنی مذهب خبر میدهد؛ جهادگرایانی که القاعده سردمدار آنان است. از آنجا که غیرممکن است بتوان با اطمینان از نیات واقعی سران ایرانی آگاه شد، اسرائیل باید تهدیدات تهران را جدی بگیرد. با این حال ناپایداری در منطقه، خودداری محتاطانهای را از سوی اسرائیل ایجاب میکند. اسرائیل نگران موشکهای شهاب 3 ایران است ■ سپاه پاسداران انقلاب [اسلامی] ایران از توانمندیهای قابل توجهی برخوردار است. امکانات سپاه شامل یک یا دو تیپ موشکی، هر کدام متشکل از 12 تا 18 موشکانداز (سکوی پرتاب موشک) شهاب 1 و/یا شهاب 2، و تا 12 موشکانداز دیگر برای موشکهای بالستیک میانبرد شهاب 3 با حداکثر برد گزارششده 1930 کیلومتر است. موشک شهاب 3 میتواند چندین کلاهک
هستهای را بر روی خود حمل کرده و بنابراین از نخستین دغدغههای اسرائیل محسوب میشود. آن دسته از موشکهای شهاب 3 که با تسلیحات زیستی و شیمیایی تجهیز شده باشند کار را برای اسرائیل باز هم دشوارتر خواهند ساخت، زیرا هدف قرار دادن این موشکها بر فراز اسرائیل، به ویژه در مراحل پایانی مسیرشان، خطرات مهلک کاملا آشکاری را در پی دارد. به علاوه ایران ذخیرهای از موشکهای بالستیک میانبرد قدر 110 با بردی برابر با 1800 تا 2000 کیلومتر را نیز در اختیار دارد که حتی نسبت به شهاب 3 هم از سرعت عمل بیشتری برخوردار است. ■ سپاه قدس ایران از توانمندیهای نامتقارن هولناکی برخوردار است ■ به علاوه، توانمندی پهپادهای ایرانی نیز در حال افزایش است، و تصور میشود که دستکم سه نوع از پهپادهای ایران (شاهد 129، کرار، و ابابیل-تی) قادر به حمل مهمات باشند. ابابیل-تی پیچیدهترین پهپاد ایران محسوب میشود؛ این پهپاد در کنار برخی ویژگیهای ناشناخته، تنها نمونه از پهپادهای ایران است که میتواند تا منطقه هوایی اسرائیل نیز نفوذ کند. و در نهایت سپاه پاسداران، در شاخه سپاه ویژه قدس، از توانمندیهای نامتقارن هولناکی برخوردار است که میتواند مجموعهای از
عملیاتهای مخفیانه را برای هدف گرفتن منافع یهودیان و اسرائیل در سرتاسر دنیا برنامهریزی کند. ■ تاسیسات هستهای ایران بسیار پراکنده و بعضا از نظر دفاعی به شدت غیرقابل نفوذ هستند ■ و تا اینجا هنوز صحبتی از موشکها و راکتهای مستقر در لبنان، سوریه، و شاید غزه، و احتمالا دیگر نقاط منطقه به میان نیامده است. بنابراین حمله اسرائیل حتی اگر منجر به درگرفتن برخوردی فراگیر در منطقه نشود، باز هم هزینههای گزافی را به همراه خواهد داشت. در پاسخ به چنین تهدیداتی اسرائیل با همکاری آمریکا سیستم پدافند هوایی بسیار دقیق و چندلایهای را تدارک دیده است که از «گنبد آهنین» (در برابر راکتهای تاکتیکی کوتاهبرد)، سیستم پدافند موشکی «پیکان» 2 و 3، و آتشبارهای «پاتریوت» (سیستم ضدموشکهای بالستیک) تشکیل میشود؛ به علاوه باید به «فلاخن داوود» (در برابر راکتهای دور و میانبرد) که انتظار میرود در سال 2013 آماده بهرهبرداری شود نیز اشاره کرد. و در نهایت آمریکا این سیستمها را با افزودن رادارهای ایکس-باند خود که قادر به ردیابی در مسافتهای دورتر و در نتیجه زمان تشخیص بیشتری هستند، تکمیل میکند. در مقابل با توجه به این نکته که تاسیسات
ایران بسیار پراکنده بوده و برخی از آنها از استحکامات دفاعی بسیار قدرتمندی بهره میبرند، تردیدهایی جدی در خصوص توان نظامی اسرائیل برای تخریب بخش قابل توجهی از برنامه هستهای ایران وجود دارد. به علاوه، با وجود توان نظامی چشمگیر اسرائیل، ایران نیز از امکانات برجستهای در نیروهای متعارف و نامتقارن خود برخوردار است که به تهران این امکان را میدهد که در صورت حمله اسرائیل، با واکنش متناسبی پاسخ دهد.