اخبار آرشیوی

در آستانه نشست آینده شورای حقوق بشر سازمان ملل پس از انتشار گزارش جدید احمد شهید، در گفتگویی تفصیلی با دکتر اکبر طلابکی کارشناس حقوق بشر به بررسی گزارش های اخیر احمد شهید گزارشگر شورای حقوق بشر سازمان ملل پرداختیم که مشروح آن به شرح زیر است: کشورهای غربی هر سال سعی می کردند در مجمع عمومی سازمان ملل، قعطنامه حقوق بشری علیه ایران ارائه دهند. *«نسیم»: در ابتدا بفرمائید احمد شهید برچه مبنایی ماموریت یافته که درباره وضعیت حقوق بشر در ایران گزارش تهیه کند؟ و از چه طریقی این ماموریت به وی محول شده است؟ براساس قطعنامه ای که در اجلاس شانزدهم شورای حقوق بشر در اول فروردین 1390 با استناد به قطعنامه که در سال 1389 تصویب شده بود تصمیم به انتصاب گزارشگر ویژه برای جمهوری اسلامی ایران گرفته شد، در اجلاس بعدی این فرد خاص یعنی آقای (احمد شهید) به عنوان گزارشگر ویژه جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد. وی براساس همان قطعنامه شانزدهم انتصاب شد و از وی خواسته شد که به نشست مجمع عمومی و نشست بعدی شورای حقوق بشر گزارش دهد. گزارشگر شورای حقوق بشر سالی دو گزارش ارائه می دهد که یکی از آنها به مجمع عمومی است که در مهر و آبان برگزار می شود و یک گزارش را نیز به شورای حقوق بشر می دهد که در اجلاس زمستانه شورای حقوق بشر است. بر این اساس وی تا این زمان 5 گزارش ارائه داده اند که در اجلاس آتی شورای حقوق بشر که در اسفند و فرودین آینده خواهد بود گزارش جدید را ارائه می دهد. پیشینه این کار نیز مربوط است به فضاسازی کشورهای غربی برمی گردد، کشورهای غربی هر سال سعی می کردند در مجمع عمومی سازمان ملل قعطنامه ای را بر علیه جمهوری اسلامی ایران گزارش حقوق بشری ارائه دهند و بر همین مبنا کم کم فضا را آماده کردند و در نهایتا در مجمع عمومی سال 89 با قطعنامه ای که اصطلاحاً اظهار تاسف کرده بود از اینکه مثلا جمهوری اسلامی ایران به قطعنامه های قبلی توجه نکرده است تصمیم بر این می گیرند که موضوع هسته ای ایران به شورای حقوق بشر برود. جمهوری اسلامی ایران اعتقاد دارد اصل تعیین گزارشگر یک روند غیرقابل قبول است * با توجه به اینکه آقای احمد شهید از گروه های تروریستی شناخته شده به عنوان منبع استفاده می کند و از طرف دیگر به منابع داخل ایران نیز توجه خاصی ندارد، در رابطه با منابعی که یک گزارشگر می تواند استفاده کند لطفا توضیح بفرمائید. چارچوب کاری گزارشگران یا به طور کلی ماموریت داران شورای حقوق بشر بروی مشخص شده است. مباحثی مانند بی طرفی یا گزینش گر نبودن جزء مواردی است که در این چارچوب برجسته است. جمهوری اسلامی ایران اعتقاد دارد اصل تعیین گزارشگر یک روند غیرقابل قبول است. زیرا اگر ما برگردیم به سابقه شورای حقوق بشر، پیش از آن کمیسیون حقوق بشر بود که یک روند گزینش گری را در پیش گرفته بود و یک سری از کشورهای خاص مانند جمهوری اسلامی ایران از بعد از انقلاب یا دیگر کشورهای به قول خودشان جهان سومی را مورد تمرکز قرار داده بودند. غربی ها، کشورهایی که با هژمونی آنها خیلی موافقتی نداشتند را با بحث حقوق بشر مورد تمرکز فشار می دادند کشورهایی که با هژمونی غرب خیلی موافقتی نداشتند را با بحث حقوق بشر مورد فشار قرار می دادند و سعی کردند از این طریق براین کشورها فشار بیاورند. بعد از مدتی با تلاش این کشورها که تاکید داشتند سازوکار کمیسیون حقوق بشر یک سازوکار ناعادلانه و گزارشگرانه است و باید تغییر کند، ایجاد شورای حقوق پیشنهاد شد که براساس اسناسنامه آن طی سازوکاری تحت عنوان UPR پرونده حقوق بشر تمام کشورها طی یک دوره چند ساله بررسی شود. در نشست هایی که تحت عنوان نشست های UPR در طی سال غیر از نشست های شورای حقوق بشر برگزار می گردد پرونده هر کشور بررسی می گردد و یکسری توصیه ها صورت می گیرد و آن کشور موظف به آن توصیه ها عمل کند که البته برخی از آن توصیه ها مورد پذیرش قرار نمی گیرد که باز در دوره بعد روی این که چه مقدار از توصیه های پذیرفته شده عمل شده گزارش داده می شود و در مورد آنها بحث می شود. در واقع مقرر شده برای آنکه دوباره حالت ناعادلانه و گزینش گرانه اتفاق نیفتد پرونده همه کشورهای سازمان ملل براساس این سازوکار مورد بررسی قرار بگیرد. با انتخاب آقای اوباما که تلاش دارند در مسائل حقوق بشر نیز سیاست های خود را اعمال کند آمریکا عضو شورای حقوق بشر شد با انتخاب آقای اوباما که تلاش دارند در مسائل حقوق بشر نیز سیاست های خود را اعمال کند آمریکا عضو شورای حقوق بشر شد و با فشاری که به کشورها آورد، توانستند همان سازوکار ناعادلانه تعیین گزارشگر را برای جمهوری اسلامی ایران در شورای حقوق بشر نیز ایجاد کردند. اصل انتخاب آقای احمد شهید مغایر با فلسفه ایجاد شورای حقوق بشر است با توجه به مواردی که گفته شد اصل انتخاب وی مغایر است با فلسفه ایجاد شورای حقوق بشر و برهمین اساس نیز جمهوری اسلامی ایران به آقای احمد شهید اجازه نداد که وارد جمهوری اسلامی ایران شود. وی در همین مدتی که موظف به گزارش دادن بوده است تمام تلاش خود را معطوف براین موضوع کرده است که یکسری اطلاعات را به دست بیاورد منتها این اطلاعات همه اطلاعات کانالیزه شده است. مثلا وی می روند در یک کشوری و می گوید من دارم می آیم در این کشور، مثلا در کشورهای همسایه ایران، حال چه کسانی در این کشورها حضور دارند؟ قطعنا افرادی که به نوعی پناهنده شده اند یا مشکلی با نظام داشته اند و از کشور خارج شده اند، دور وی را می گیرند و یکسری اطلاعات به وی می دهند. آقای احمد شهید به گونه نقل قول می کند که تصور می شود تمام افرادی که اخباری را به وی گفته اند از واقعیت خبر می دهند منافقین که حضور فعالی در خارج از کشور دارند یا افرادی که به نوعی اسم خود را فعال حقوق بشر گذاشته اند یکسری مطالب را به وی منتقل می کنند و این اطلاعات نیز صرف اطلاعات است و وی هیچگونه دلیلی بر راستی آزمایی ندارند. البته از طرف دیگر متاسفانه ادبیات گزارشهای وی به گونه ای است که گویا اطلاعاتی که داده شده همه واقعی است. برخی مواقع وی به گونه نقل قول می کند که تصور می شود تمام این افرادی که این اخبار را به وی گفته اند از واقعیت خبر می دهند در حالی که اینگونه نیست و در اصل یک چنین روشی برای قضاوت صحیح نیست. آقای احمد شهید یک طرفه به قاضی می رود برخی از این آنها، افراد تابلو داری هستند که حتی این شائبه را به وجود می آورد که وی با قصد و غرض با این افراد در حال تعامل است، با افرادی که مشخصا با نظام جمهوری اسلامی ایران مخالفت دارند و وی یک طرفه به قاضی می رود. متاسفانه پاسخ های جمهوری اسلامی ایران اکثرا بازتابی در گزارش نهائی آقای احمد شهید ندارد وی موظف است پیش نویس گزارش های خود را به جمهوری اسلامی ایران ارائه کند و در این چند گزارش معمولا جمهوری اسلامی ایران به این گزارشات پاسخ داده است، چه این گزارشات و چه ایراداتی حقوقی که بر گزارشات وی به دلیل عدم اطلاعشان از حقوق جمهوری وارد است، پاسخ داده است که متاسفانه پاسخ های جمهوری اسلامی ایران اکثرا بازتابی در گزارش نهائی وی ندارد و توجه چندانی به آنها نشده است. بعضا اشاره می شود که جمهوری اسلامی ایران گفت که ما قوانین را نقض نمی کنیم اما توضیحاتی که داده شده است را کاملا در گزارش منعکس نمی شود. در حالی که حتی ما شاهد هستیم کشورهای غربی میثاق های حقوق بشری را با حق شرط های متعددی پذیرفته اند، اما متاسفانه در مورد کشور ما هیچ شرطی اعمال نشده است. * موضوعاتی در گزارش وی دیده می شود که طبعا تنها موضوعات جمهوری اسلامی ایران نیست مثلا بحث اعدام ها یا موضوع قصاص که در شریعت یک میلیارد مسلمان وجود دارد، حال سوال این است که نظام نامه ای وجود ندارد که اجازه ندهد مسائلی این چنینی که مربوط به اعتقاد یک میلیارد مسلمانان است مطرح نگردد؟ آیا چنین نوع گزارش دهی صحیح است؟ گزارشگر طبق رویه ای که هست قاعدتا باید برخورد کشورها را براساس تعهداتی که آن کشورها دارند بیان کند، ما منشورهای حقوق بشر و میثاق حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوق اجتماعی و فرهنگی را داریم که قاعدتا باید ملاک قرار گیرد و طبیعتا با این قوانین و براساس تعهدات باید عملکرد کشورها مورد بررسی قرار گیرد. متاسفانه مشکلی ایران این است که در زمان قبل از انقلاب به میثاق حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بدون هیچ شرطی پیوسته است. این در حالی است که حتی ما شاهد هستیم خود کشورهای غربی این میثاق ها را با حق شرط های متعددی پذیرفته اند، اما متاسفانه در مورد کشور ما هیچ شرطی اعمال نشده است. در زمان حاضر که نظام ما یک نظام اسلامی است و طبیعی است که ممکن است که ما با برخی از مفاد این میثاقین به طور کامل نتوانیم خودم را انطباق دهیم. این موضوعی است که گزارشگر ویژ باید لحاظ کند. محتوای گزارش های وی ایرادات ماهوی بسیاری دارد که یا وی متوجه نبوده یا اینکه خود را به بی توجهی زده است. *اجازه دهید وارد بحث محتوای این گزارش شویم، لطفا در رابطه با محتوای این گزارش و مطالبی که در آن آمده توضیحاتی را بیان بفرمائید محتوای گزارش های وی ایرادات ماهوی بسیاری دارد که یا وی متوجه نبوده یا اینکه خود را به بی توجهی زده است. مثلا در گزارش وی در مورد جرم محاربه همواره به دشمنی با خدا ترجمه شده است یا وی بیان می کنند این جرایم جرایمی هستند که حدود و تعریفشان مشخص نیست، این در حالی است که این جرایم در قانون مجازات اسلامی به روشنی تعریفشان مشخص شده است و از نظر فقهی موضوع «تجهیز السلاح لاخافت ناس» است که بیشتر از آنکه دشمنی با خدا باشد دشمنی با مردم است، «فردی که با سلاح می آید و مردم را می ترساند». این موضوعات موضوعاتی است که تعاریفش در قانون مجازات اسلامی روشن شده است. اما وی این موارد را توجه نمی کند. احکام اسلام که توسط اکثریت مردم ایران پذیرفته شده و معتقدند باید اجرا شود را با تفاسیری که قابل خدشه است زیر سوال می برند. این موارد و مواردی مانند این در یک کشور اسلامی روند دموکراتیک خودش را طی کرده و قانون شده است و به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و جزء عقاید مردم است و اکثریت مسلمان جمهوری اسلامی ایران آنها را پذیرفته اند، ما مثلا شاهدیم در کشور سوئیس زمانی که می خواهند درباره ساخت مناره تصمیم گیری کنند نظرسنجی می کنند و هر چیزی که مردم گفتند اعمال می گردد، آن بخشی از مردم که شرکت می کنند نظر می دهند که مخالف ساخت مناره هستند و به صرف اینکه عده ای می گویند این را نسازید برای مسلمانان محدودیت ایجاد می کنند، چطور است که در طرف مقابل به این موضوع هیچ ایرادی گرفته نمی شود اما احکام اسلام که توسط اکثریت مردم ایران پذیرفته شده و اعتقاد آنان است و معتقدند باید اجرا شود را با یک سری از تفاسیری که قابل خدشه است زیر سوال می برند. تفاسیری که حتی از طرف برخی از کمیته های حقوق سازمان ملل ارائه شده است تفاسیری نیست که صد در صد باشد و همه آنها قابل تعامل و قابل بررسی است. یکی از مواردی که در گزارش اول وی آمده است این است که در داگاه های جمهوری اسلامی ایران وثیقه ای که از افراد گرفته می شود بعد از اینکه فرد محکومیتش تمام شود یا محکوم نشود، به او برگردانده نمی شود یک ادعای عجیب که همه کسانی که در ایران حضور دارند آگاهند که اینگونه نیست. یا موضوع دیگر بحث برخورد جمهوری اسلامی ایران با همجنسبازان است که جزء مواردی است که به لحاظ حقوقی نیز هنوز کسی نتوانسته به نتیجه برسد که همجنس بازان چه حقوق دارند یا ندارند، اینها جزء مسائلی است که از الحاظ بین المللی نیز جا نیفتاده اما از طرف وی مورد تاکید واقع شده است. وی در یکی دو گزارش اخیرش افراد تروریستی که کارهای تروریستی در جنوب ایران انجام داده اند را تحت عنوان فعالان فرهنگی بیان می کند یا مثلا وی در یکی دو گزارش اخیرش افراد تروریستی که کارهای تروریستی در جنوب ایران انجام داده اند را تحت عنوان فعالان فرهنگی بیان می کند. و در حقیقت به تروریست ها پوشش فعال فرهنگی می دهد و بدون توجه به جرائم آنها تنها بیان می گردد این افراد فعال فرهنگی بوده اند و در اهواز اعدام شده اند. مثلا یکی از مواردی که شاید خنده دار نیز باشد موردی است که این شان بحث کاهش ساعات کار زنان را تبعیض علیه زنان بیان کرده است، این در حالی است که چنین تبعیضی، تبعیض مثبت محسوب می گردد و تبعیض ناروا نیست. و از سمت حکومت برای کمک به خانم ها اعمال شده است، اما از طریق وی به عنوان نقض حقوق بشر بیان شده است. احمد شهید بیان می کنند که چرا از نمایندگان مجلس تنها 9 نفر خانم هستند که روشن است این از مواردی است که توسط مردم انتخاب شده است در مورد دیگری وی بیان می کنند که چرا از نمایندگان مجلس تنها 9 نفر خانم هستند که روشن است این از مواردی است که توسط مردم انتخاب شده و کسی برای انتخاب آنها محدودیتی قائل نشده است. یا ادعا شده است که خانم ها در رشته حقوق ثبت نام نشده اند که این نیز کاملا با واقعیات غیرقابل انکاری که ما شاهد هستیم مخالف است. یا از مواردی حقوقی دیگری از این دست که می توان به آن پرداخت و نیاز به گفتگوهای بیشتری دارد.