عماد افروغ: غفلت از فرهنگ، غفلت از روح و جوهر انقلاب اسلامی است
این استاد دانشگاه در گفتگو با «نسیم» افزود: برخوردهای ابزاری با فرهنگ باعث شد رهبر انقلاب در این مورد احساس نگرانی کنند/ دیدن فرهنگ از دریچه پول، خودش موید مظلومیت فرهنگ است
عماد افروغ، نویسنده و جامعه شناس ایرانی است که سابقه حضور در مجلس شورای اسلامی را نیز دارد، افروغ در دوران حضور در مجلس به عنوان رئیس کمیسیون فرهنگی قوانین متعددی را در حوزه فرهنگ راهبری و به نتیجه رسانده است، گفتگوی زیر بحثی کوتاه با این اندیشهورز عرصه فرهنگ و اجتماع پیرامون جایگاه مجلس، شورای عالی انقلاب فرهنگی و نگاهی به شعار سال است که در حاشیه برگزاری همایش کشوری جامعه اسلامی دانشجویان کشور در مشهد انجام شده است: -جناب آقای افروغ شما به عنوان فردی که هم در مجلس حضور داشتهاید و هم به عنوان یک جامعه شناس به هویت و جایگاه این نهاد واقف هستید عملکرد این مجموعه را خصوصا در حوزه فرهنگ چه گونه میبینید؟ آیا مجلس به لحاظ ساختاری توانسته به بعد نظارتی و تقنینی خود به خوبی عمل کند؟ من جایگاه فعلی مجلس را متناسب با جایگاه تعریف شده قانونی و ماهوی آن نمیبینم اما، این به این معنی نیست که همین موقعیت و توان فعلی آن را نیز نادیده بگیریم بلکه معتقدم باید به همین اندک هم توجه ویژه کرد. من در هر صورت مدافع مجلس هستم ولو مجلسی که با مطلوبهایم فاصله داشته باشد، همیشه در مجلس افرادی هستند که حرف مردم و نظام را مطرح کنند و برای آن هزینه بدهند یا حرف از در راس بودن مجلس بزنند، اما واقعیت آن است که مجلس با شرایط فعلی آن مجلس مطلوب نیست. -شما معتقدید که مجلس بنا به دلایل مختلف از جمله مشکلات ساختاری و رفتارهای نانوشته نمیتواند در راس قرار بگیرد، فکر میکنید برای بهبود این امر چه باید کرد؟ فکر میکنم این موضوع بیشتر به وجه نامکتوب قضیه باز میگردد و هرچند مشکلات مکتوب و قانونی هم وجود دارد اما بیشتر مشکل ما در بخش نامکتوب آن است، در بخش نامکتوب این مشکل را داریم که مجلس به جای تقنین بیشتر به حوزه اجرا کشیده شده که این موضوع ریشه در استبداد سالیان طولانی در ایران دارد، به رقم اینکه حضرت امام(ره) فرمودند مجلس در راس امور است، به لحاظ تاریخی و ساختاری راه زیادی داریم تا به معنای واقعی به این حرف امام برسیم. نمایندهای که شفاها این طور تعریف شده که باید دنبال آب و نان حوزه انتخابیه خود باشد نمیتواند به دنبال مباحث قانونگذاری و نقش نظارتی خود باشد، این موضوع باید آسیبشناسی شود. امروز عصبانیت و ناراحتی نمایندگان به برگ برنده آنها برای امتیاز گرفتن از بخشهای مختلف بدل شده، در صورتی که اگر این گونه نباشد و نمایندگان واقعا به دنبال مباحث قانونگذاری و نقش نظارتی خود باشند مسائل حوزه انتخابیه آنها نیز به صورت ساختاری و بنیادی حل میشود. -نمونههای مشخصی از این نوع رفتار را سراغ دارید؟ ایرادات ساختاری در این موضوع و راهکار حل آن چیست؟ یکی از سر بزنگاههایی که نشان میدهد مجلس تحت تاثیر لابی است همین بحث رای اعتماد به وزراست، ما سال گذشته شاهد آن بودیم، عملکرد نمایندگان واقعا مایه تاسف بود، نمایندگان دقیقا میدانند کِی و کجا چه بگویند تا بیشترین موهبت را برای خود و حوزه انتخابیه خودجلب کنند. مجلسی که با تغییر دولت نمایندگانش تغییر موضع میدهند و جلوی یک سوال عادی از رئیس جمهور میایستند و انواع و اقسام لابیها را میکنند که این اتفاق نیفتد شما چه انتظاری از آن دارید؟ من یک قاعدهای را کشف کردهام که در اول هر دولتی برخی نمایندگان موافق آن دولت میشوند و در آخر با آن دولت بد میشوند، این دلیلش در همین موضوعات است. باید یک آسیبشناسی دقیق بکنیم که چرا مجلس در راس نیست؟ باید ایرادات و خلاءهای قانونی آن را دربیاوریم. مثلا احراز صلاحیتها در جهت فرستادن نمایندگان جسور و محکم به مجلس است؟ من یک سوال در این زمینه دارم، شورای نگهبان از چه مکانیزمی برای احراز صلاحیت استفاده میکند و شاخصهای احراز صلاحیت افراد در چیست؟ آیا ویژگیهای فردی برای شورای نگهبان مهم است یا ویژگیها و توانمندیهای فرد برای کمک به کشور؟ معتقدم در این موضوع شرایط نانوشته ما بیش از آنکه قاعدهگرا باشد فرد گراست. فرهنگ باید به مثابه قاعده قرار بگیرد، باید قاعدهگرایی را بر اجزای مختلف کشور حاکم کنیم. در تایید صلاحیتها هم باید همینگونه عمل کنیم. معیارهای گزینش و احراز صلاحیتها در حال حاضر قاعدهگرا نیست بلکه تابع نظرات شخصی است. در دولتهای گذشته هرکس متملقتر بود، مقربتر میشد و فورا یا به پست و مقام میرسید و یا در یک سفر خارجی همراه میشد، مگر قرار نیست نماینده منتقد باشد و ناظر؟ خوب این مشکل ساختاری است یعنی سوال این نیست که چرا فردی این کار را کرده بلکه سوال این است که چرا توانسته این کار را بکند. -نگاه شما به نقش، جایگاه و عملکرد شورای عالی انقلاب فرهنگی و فاصله آن تا نقطه مطلوب چیست؟ اولا معتقدم شورای عالی انقلاب فرهنگی به مسائل اعتقادی و زیربنایی آن طورکه باید نپرداخته است. بنده یک سوال از شورای عالی انقلاب فرهنگی دارم، آنروزی که "وزارت فرهنگ و آموزش عالی" به "وزارت علوم، تحقیقات و فناوری" بدل شد این شورا کجا بود؟ چه طور با این اتفاق انتظار دارند بحث فرهنگ در همه علوم بروز داشته باشد؟ یا اگر دولت قبل میخواسته در تهران دانشگاهی تاسیس کند چرا باید نحوه تاسیس و رای از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به آن شکل باشد؟ شورای عالی انقلاب فرهنگی کار نظریه پردازی نمیکند، فعلا کار شورای عالی انقلاب فرهنگی محدود به منشور نویسی شده! شورای عالی انقلاب فرهنگی باید به اصول و زیربناها بپردازد. اگر ظاهرگرایی علمی در کشور ما باب شده بخش زیادی از آن به دلیل عملکرد ناصواب این نهاد در ایجاد مانع در برابر ظاهرگرایی است. -به نظر شما مهمترین مولفهای که موجب شد رهبر معظم انقلاب اسم امسال را با محتوای فرهنگی انتخاب کنند چه بود؟ اگر اخلاق را یکی از مولفههای فرهنگی بدانیم که در واقع نیز به همین گونه است، باید قبول کنیم در اخلاق روند خوبی نداریم و یکی از نمونههای بارزی است که ما در آن ضعف داریم. نباید اخلاق غایی را فدای اهداف وسیلهای بکنیم. ما به دنبال حیات اخلاقی هستیم ما تمدن را با هر رویکردی نمیخواهیم، عظمت جمهوری اسلامی هم صرفا به ماهواره و تجهیزات آن نیست، بلکه عظمت این نظام در هویت و اخلاق آن است. معضلات و آسیبهایی که در بحث فرهنگ داشتیم و برخوردهای ابزاری با فرهنگ باعث شد ایشان در این مورد احساس نگرانی کنند. دیدن فرهنگ از دریچه پول، خودش موید مظلومیت فرهنگ است، فرهنگ ارزش و فکر است. غفلت از فرهنگ غفلت از روح و جوهر انقلاب اسلامی است. کسی که در این مملکت بداخلاقی میکند، دروغ میگوید و فریب و نیرنگ به کار میبندد ضد انقلاب است چون روح و جوهره این انقلاب و مجه ممیزه این انقلاب اخلاق است. -ممنون از وقتی که در اختیار ما قرار دادید اگر در پایان سخنی باقی مانده بفرمایید؟ بنده هم متقابلا از شما ممنونم، به عنوان سخن پایانی به این نکته توجه داشته باشید که آنچه مهم است بازتاب فرهنگ در عرصههای مختلف است که باید به آن توجه کرد. موفق باشید.