اخبار آرشیوی

نمایش تئاتر "من همه مردگان بودم" اثری اقتباسی با برداشت آزاد از داستان "بهرام چوبین" شاهنامه است. این اثر طی روزهای اخیر به واسطه نمایش‌نامه قوی، نحوه اجرا، میزانسن و تعدد صحنه‌ها توانسته پس از مدت‌ها مخاطبان فراوانی را به سالن تئاتر شهر مشهد بکشاند. 25 اردیبهشت‌ماه، روز ملی بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی است و شهر مشهد نیز زادگاه این شاعر و حماسه‌سرای پارسی‌زبان؛ این موضوع باعث شد به سراغ عبدالله برجسته، کارگردان و رامبد شکرابی، از بازیگران این نمایش پرمخاطب برویم و دغدغه‌های این اثر و دست‌اندرکاران آن را بررسی کنیم. متن زیر حاصل گفتگوی خبرنگاران «نسیم» با این دو هنرمند عرصه تئاتر و سینما در محل دفتر این خبرگزاری در مشهد است: *«نسیم»: به عنوان نخستین سوال، لطفا پیرامون فرآیند تولید اثر و چگونگی شکل‌گیری فکر اولیه آن توضیح دهید؟ -برجسته: در درجه اول باید بگویم بسیاری از مخاطبین ما فکر می‌کنند این نمایش از تهران به مشهد آورده شده درحالی که کلیه فرآیند نگارش، طراحی و اجرای آن در مشهد انجام شده و اکثر بازیگران آن نیز بومی این منطقه هستند، ما تنها از همکاری خانم حدیث فولادوند و رامبد شکرابی که بازیگران غیر بومی هستند در این نمایش بهره‌گرفته‌ایم. داستان این اثر از کجا بوجود آمد؟ اقتباسی بود ویا تالیفی؟ نویسندگان آن چه کسانی هستند؟ -برجسته: این اثر در واقع نمایشی برگرفته از داستان بهرام چوبین شاهنامه و توسط گروه نمایشی "کربن" متشکل از آقایان حاتمی نژاد، دشتی و بنده است. ما به بحث اقتباس اهتمام جدی داریم چند کار اول مان را از ادبیات یونان اقتباس کردیم و یکی دوسال است تصمیم گرفته‌ایم بر روی داستانهای شاهنامه کار کنیم. خوشحالم در زمانه‌ای هستم که دو نویسنده توانا در کنارم هستند. *در این اثر چه قدر به متن اصلی وفادار بودید؟ -برجسته: این نمایشنامه اصولا به متن اصلی وفادار نیست و برداشتی کاملا آزاد دارد، به عقیده بنده اوج وفاداری به ادبیات کلاسیک یورش بردن و دگرگونی این ادبیات است. در این نمایش تنها اسم شخصیت‌ها با متن اصلی یکی است، در واقع این داستان تنها یک خط را از داستان "بهرام چوبین" گرفته و بقیه طراحی ماست. *چه شد که به سراغ داستانی از شاهنامه رفتید؟ آیا تا این لحظه حمایتی از سوی مسئولان انجام شده است؟ -برجسته: باید بپرسم چرا به سراغ شاهنامه نرویم؟ وقتی بحث اقتباس پیش می‌آید آثار خوبی برای این کار داریم، چون ما مشهدی هستیم و معتقدم شاهنامه به ادبیات دراماتیک نزدیک‌تر است و بحث مسائل انسانی مطرح در شاهنامه برای ما این وظیف را ایجاد می‌کند که مردم را با این ادبیات آشنا بکنیم و به آنها بگوییم که موظف به حفظ آن هستیم. باید داستان‌های شاهنامه را به کوچه و بازار بیاوریم تا بتوانیم در برابر تهاجم غرب ایستادگی کنیم. احساس می‌‎کنم در شهری که زادگاه فردوسی است باید به شاهنامه بیشتر پرداخته بشود و این وظیفه همه ما هنرمندان است. امیدوارم مسئولان هم این تلاش و پشتکار را ببینند و بدانند نیت خالصانه برای اعتلای فرهنگ این مرز و بوم در پشت این کار است. امیدوارم بتوانم این ادبیات را به روز وبومی‌سازی ‌کنم تا بدرد مردم مملکتم بخورد و با فرهنگ ما بیگانه نباشد. *چرا این داستان شاهنامه را انتخاب کردید؟ -برجسته: تلاشمان این بود به سراغ داستان‌های کمتر دیده شده شاهنامه برویم و از آنجایی که داستان بهرام چوبین شباهت‌هایی به داستان "مکبث" شکسپیر و ادبیات دراماتیک داشت این داستان را انتخاب کردیم. *آقای شکرابی نمایش"من تمامی مردگان بودم" چه ویژگی هایی داشت که شما آن را انتخاب کردید؟ -شکرابی: اول عذر خواهی می‌کنم که همسرم، خانم حدیث فولادوند بخاطر بیماری نتوانست به این جلسه بیایند. عموما در انتخاب کار تئاتر نسبت به کار سینما حساس‌تر هستم، البته این موضوعی است که نه تنها من بلکه اکثر کسانی که در سینما هم فعال هستند چنین اخلاقی دارند، دلیل این مضوع هم به جایگاه تئاتر باز می‌گردد، تئاتر شغل اصلی ما نیست ولی دغدغه اصلی ما هست لذا با وسواس بیشتری تئاتر را انتخاب می‌کنیم از این رو این نمایش تمام ویژگی‌هایی را که به نظر من باید می‌داشت، داشت وخوشبختانه با استقبال خوب مردم هم مواجه شده و ما به هر آنچه می خواستیم رسیدیم. این کار سراسر ویژگی است، صحنه، بازی و متن بسیار دقیق است وهر آنچه از یک نمایش توقع می رود را دارد. *تاکنون چه قدر برای این نمایش هزینه شده و آیا در نمایش شما امکان بازگشت سرمایه وجود دارد؟ -برجسته: معمولا در هر شب 200 نفر بر ای تماشای کار ما می‌آیند واین تعداد برای یک نمایش درآمدی رویایی است، تاکنون حدود 95 میلیون تومان برای این کار هزینه کرده‌ایم. *چه شد که از دو بازیگر مطرح سینما برای ایفای نقش‌ استفاده کردید؟ -روز اول که تصمیم گرفتیم از دوبازیگر شاخص استفاده کنیم هیچ تصوری از تعداد مخاطبین نداشتیم چون این اتفاق برای اولین بار بود که درمشهد رخ می داد. اما استقبال به‌رغم اینکه هنوز تبلیغات شهری ومحیطی نکرده‌ایم خیلی خوب است. باید در همین جا از این دو بازیگر که علی‌رغم مشغله زیاد و بعد مسافت قبول کردند که 40شب را در کنار ما باشند تشکر کنم و حقیقتا بگویم این دو بازیگر علاوه بر بازی یک زوج موفق و توانمند هم هستند. *آقای شکرابی نظر شما در مورد تئاتر مشهد چیست؟ آیا امکانات و کمک‌ها را کافی می‌دانید؟ -شکرابی: من با تئاتر مشهد از قبل آشنایی نداشتم اما در این چند روز یک کار دیگر را دیده‌ام که استقبال خوبی هم از آن کار شده بود و کار خیلی خوبی هم بود، فکر می‌کنم تئاتر مشهد می‌تواند جایگاه بالاتری از آنچه که دارد داشته باشد و خوشبختانه دارد پیشرفت می کند. به نظر من در سینما و تئاتر نباید بازگشت سرمایه را از مسئولین توقع داشت بلکه باید خود هنرمندان باید تلاش کنند تا تئاتر هزینه هایش را جبران کند، اما باید از مسئولان بخواهیم در بخش سخت افزار همکاری کنند. شما ببینید سالن اصلی تئاتر شهر مشهد به عنوان اصلی‌ترین سالن در استان هنوز امکانات مناسبی ندارد که نیاز به حمایت مسئولان دارد، یک نکته را در همین جا خدمت شما عرض کنم تا منظور از حمایت مدیران به درستی مشخص شود، من معتقدم ورود دولت به این عرصه باعث می‌شود انگیزه دست‌اندرکاران پایین بیاید و در واقع وقتی هنرمندان ینازی به تامین هزینه‌ها نبینند کم کم از مسیر صحیح خود خارج می‌شوند و انگیزه کارهای قوی را از دست می‌دهند. معتقدم مسئولان نباید هنگامی که سخن از حمایت می‌شود، این حمایت را صرفا مالی ببینند، تئاتر نیازمند کمک‌های حمایتی است مثلا می‌توان برای شناساندن یک اثر در امر تبلیغات محیطی به آفرینندگان آثار کمک کرد. الان در تهران بسیاری از آثار در این مسیر حرکت کرده‌اند که درآمد مالی داشته باشند و بتوانند هزینه‌های خود را تامین کنند. *آقای برجسته با این اوصاف آیا کمکی برای اجرای این اثر به شما شده است؟ -تمام امید ما بعد از خدا به تماشاچیان و‌ در نهایت به مسئولان است، تا به‌حال نامه نگاری‌هایی با شهرداری شده اما اتفاقی نیفتاده است. امیدواریم به‌خاطر نزدیک بودن روز بزرگداشت فردوسی از این کار حمایت بشود، البته فقط امیدواریم، چون واقعا از این اثر ملی که در رابطه با فرهنگ مملکت است حمایتی نشده. * این اثر دارای ویژگی‌هایی از جمله تحرک زیاد و صحنه‌های متعدد است، دلیل انجام این کار چه بوده است؟ -برجسته: طراحی صحنه برای من خیلی مهم است، تا آنجا که معتقدم در کار تئاتر کارگردان باید طراح صحنه هم باشد چون باعث می‌شود در حین طراحی ایده‌هایی برای او ایجاد شود. در نمایش‌هایم معتقد به اعجاز هستم و همیشه به دنبال این هستم که تماشاگر را غافلگیر کنم. نگه داشتن تماشاگر تئاتر بر روی صندلی کار سختی است که باید برای آن از این دست ابزارها و ایده‌ها استفاده کرد. -شکرابی: هر شب تغییراتی را در تئاتر اعمال می‌کنیم و دائم در حال تکامل هستیم. خیلی خوشحالم که توانسیم افرادی را به سالن نمایش بکشانیم که بیننده حرفه‌ای تئاتر نیستند. در این کار بیش از 26 صحنه وجود دارد که برای زمانی معادل 80 دقیقه واقعا زیاد است و این یکی از عواملی است که توانسته مخاطب را به خود جلب کند. *به نظر شما چه راهکاری برای جذب و نگاه داشتن مخاطب تئاتر باید به کار بسته شود؟ وظیفه مسئولان در شهر مشهد برای این موضوع چیست؟ -برجسته: ببینید در کار تئاتر مخاطب یک ضلع جدی کار است و قابل حذف شدن نیست، برخی در مقطعی شعار "هنر برای هنر" سر دادند اما این شعار خیلی زود شکست خورد و اکنون همه می‌دانند که بدون مخاطب هنر اصلا دیده نمی‌شود. تئاتر یک هنر فاخر است و طبیعتا مخاطب خاص هم دارد حتی متاسفانه این موضوع تا جایی پیش رفته که جدیدا باب شده تنها دانشجویان و اساتید برای دیدن آثار می‌آیند. معتقدم برای جذب مخاطب باید همیشه نمایش‌های خوب به روی صحنه تئاتر مرکزی شهر برود، تئاتر شهر هر منطقه، ویترین و نماد تئاتر در آن شهر است و نباید هر اثری به سادگی در آن به نمایش درآید، وقتی نمایشی در تئاتر مرکزی برگزار می‌شود معنایش این است که این اثر نماد فرهنگی شهر ماست لذا باید خوب باشد. اگر کار ضعیف انجام بدهیم بازگرداندن مخاطب تئاتر به سالن کار بسیار سختی است. -شکرابی: معتقدم هنر برای مردم عامه است و زمانی موفقیم که بتوانیم همه مردم را جذب کنیم. وقتی ذهن فردی خراب شد بازگرداندن آن فرد به تئاتر واقعا کار سختی است. به نظرم حتی اگر تئاتری در تئاتر مرکزی شهر برگزار نشود بهتر از آن است که کاری ضعیف در آن اجرا شود. مردم برای دیدن تئاتر نیازمند کارهای مفرح هستند، البته منظورم از مفرح طنز نیست. هنر باید پیام داشته باشد تا از سوی مردم پذیرفته شود، هنر باید مفرح و جذاب باشد تا دیده شود. *نظر شما در مورد مدیران هنری چیست؟ آیا توانسته‌اند در مسیر صحیح حرکت کنند؟ -شکرابی: از زمان روی کار آمدن دولت جدید عملکرد در حوزه تئاتر و سینما تغییر چندانی نکرده، البته بیاد این نکته را مد نظر داشت که مدت یک سال هم زمان زیادی برای قضاوت نیست. معتقدم لزوما نباید هر مدیری دقیقا تخصص هنری را داشته باشد که قرار است آن را راهبری کند، هنر مدیریت فرد مهم‌تر از این موضوع است، مثلا آقای مراد‌خانی قبلا در زمینه موسیقی کار می‌کردند اما به دلیل آنکه فرد باز و به روزی هستند توانستند مدیریت خود را اعمال کنند. هنر باید اجتماعی باشد اما هر گز نباید سیاسی باشد، خط هنر باید مشخص باشد، نباید با آمدن یک فرد جدید و تغییر در مدیریت‌ها مسیر هنر عوض شود بلکه باید مسیر ثابت باشد و مدیران در داخل این مسیر حرکت کنند. برجسته: من در این زمینه معتقدم برای مدیریت کار فرهنگی باید افراد برجسته تری را انتخاب کنیم. *اگر در پایان سخنی باقی مانده بفرمایید؟ -شکرابی: فکر می‌کنم خیلی از معضلات و مشکلات را با زبان هنر بهتر می‌توان به مردم منتقل کرد، باید از کانال هنر به قوانین ورود پیدا کرد و آن چیزی که قلبا از مسئولان انتظار دارم این است که صرفا به کارهای فاخر نپردازند. -برجسته: از تهیه‌کننده این اثر که کمک شایانی برای ما محسوب می‌شود و از همه 30 نفر همکاری که اگر نباشند کار می‌خوابد متشکرم.