وضعیت حقیقی بیکاری و تحرک اقتصادی در سیستان و بلوچستان چگونه است؟

«نسیم» سیستان و بلوچستان- محمدامین میربلوچزهی : بر اساس آمار رسمی، سیستان و بلوچستان تا سال 94 بیش از سه میلیون و 100 هزار نفر جمعیت خواهد داشت و با این جمعیت 3.9 درصد از جمعیت کل کشور را به خود تخصیص می‌دهد. هم‌اکنون نرخ عرضه نیروی کار در این استان براساس سرشماری سال 90 حدود 757 هزار نفر بوده و تا سال 94 عرضه نیروی کار در استان به 849 هزار نفر افزایش می‌یابد.

همچنین براساس آمارهای موجود نرخ مشارکت در استان برای سال 90 معادل 36.6 درصد بوده که در سال 94 این میزان به 37.5 درصد می‌رسد. در حالی که نرخ بیکاری سیستان و بلوچستان در سال 85 معادل 31.5 درصد، در سال 89 معادل 36.7 درصد و در سال 90 حدود 27.2 درصد اعلام شده؛ ادعای برخی کارشناسان مبنی بر نرخ واقعی بیکاری در سیستان و بلوچستان 35 تا 40 درصد در شرایط حاضر است که این ارقام دور از ذهن نیست. برخی کارشناسان معتقدند در خوشبینانه‌ترین وضعیت در صورتی که بتوان برنامه‌ریزی‌های توسعه را به صورت کامل در این استان اجرا کرد؛ تا سال 94 نرخ بیکاری نهایتاً به 16.7 درصد تقلیل می‌یابد.

سیستان و بلوچستان در حوزه تحرک اقتصادی و نرخ بیکاری در پایین‌ترین رده‌های کشور قرار دارد

محمدحسین جلالی، مدیرکل دفتر اطلاعات و آمار استانداری سیستان و بلوچستان با اشاره به دو رقمی بودن نرخ بیکاری در استان اظهار داشت: مطابق تعاریف و مفاهیم آماری موجود و در اختیار که مبتنی بر خوداظهاری افراد است؛ بیکاری کلی استان در سال گذشته 11.4 درصد و در جمعیت جوان با سنین 10 تا 24 سال به میزان 25.4 درصد بوده است. جلالی ضمن تأیید پایین بودن نرخ مشارکت اقتصادی در سیستان و بلوچستان، بیان کرد: در حال حاضر دولت برای ایجاد اشتغال در استان چاره‌ای جز ورود مستقیم به عرصه اقتصاد ندارد؛ چراکه باید در این رابطه اقدامات اساسی انجام شود که از عهده بخش خصوصی خارج است. وی با تصریح بر عقب‌ماندگی بخش صنعت در سیستان و بلوچستان عنوان کرد: طی سال‌های اخیر برخی واحدهای تولیدی مستقر در شهرک‌های صنعتی استان به علت پرداخت نشدن یارانه به بخش تولید، تعطیل شده‌اند. جلالی آمار دقیق میانگین نرخ بیکاری و مشارکت اقتصادی سیستان و بلوچستان در دوره زمانی سال‌های 84 تا 92 را نیازمند بررسی بیشتر عنوان کرد و افزود: آنچه مسلم است در این دو شاخص وضعیت استان در کشور مطلوب نیست و در پایین‌ترین رده‌ها قرار دارد. وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این که آمارهای رسمی نرخ بیکاری در سیستان و بلوچستان چقدر با واقعیت منطبق است؛گفت: براساس تعاریف رسمی، افراد بیکار به افراد جویای کار گفته می‌شود و افرادی که دنبال کار نبوده و یا افرادی که کاری برای اشتغال آنان انجام نشده و به نوعی سرخورده شده‌اند؛ از تعریف خارج شده و در دایره بیکاران واقعی قرار نمی‌گیرند. وی اظهار داشت: این موضوع در کنار برخی مسائل دیگر باعث می‌شود نرخ بیکاری واقعی در جوانان تا حدودی تناسب داشته باشد؛ اما نرخ کلی بیکاری با آنچه در جامعه وجود و عینیت دارد؛ متفاوت است. وی تاکید کرد: در مفاهیم و تعاریف آماری رسمی حتی به افرادی که در هفته یک ساعت کار مفید انجام می‌دهند؛ شاغل می‌گویند.

سهم سیستان و بلوچستان در تولید اقتصادی کشور کمتر از یک درصد است

محمد شهیکی‌تاش، مدرس دانشگاه و دانش آموخته رشته اقتصاد اظهار داشت: سیستان و بلوچستان در بیشتر متغیرها و شاخص‌های کلان کشوری وضعیت نامناسبی دارد . این استان در شاخص‌هایی همچون ارزش افزوده، پس‌انداز، تولید ناخالص استانی، صنعت و سایر آمارهای اقتصادی سهمی کمتر از یک درصد را در کشور دارد. وی با شکننده ارزیابی کردن سند آمایش سرزمینی سیستان و بلوچستان گفت: از آنجا که این سند در دست بازنگری است باید برخی اولویت‌های آن مورد تجدید نظر قرار گیرد. مثلا اگرچه این استان در بخش‌های تجارت و ترانزیت از مزیت نسبی برخوردار است؛ اما باید به سمت و سوی فرصت‌های پایدارتر همچون خدمات و گردشگری تغییر جهت داده و به آن‌ها اولویت بیشتری داد.

باید واقعیت میزان بیکاری را به دولت گفت

حمیدرضا پشنگ‌ریگی از نمایندگان سیستان و بلوچستان در مجلس بر فراهم کردن زمینه‌های لازم برای سرمایه‌گذاران تأکید کرد و بیان داشت: هر یک از دستگاه‌های اجرایی استان باید مسیرها و زمینه‌ها را برای سرمایه‌گذاری آماده کنند تا هر سرمایه‌گذار هنگام مراجعه جهت سرمایه‌گذاری با مشکل مواجه نشود. نماینده مردم خاش در مجلس نجات منطقه و کشور از وضعیت اقتصادی کنونی را در گرو روان‌سازی و واقع شدن بر مدار کسب و کار دانست و افزود: باید درب ادارات به روی صاحبان سرمایه باز باشد؛ مسئولان از تعصبات خشک اداری خارج شوند؛ دولت گلوگاه‌های حساس دستگاه‌ها را به اهلش بسپارد و ناخالصی‌ها از مجموعه دستگاه‌ها کنارگذاشته شوند تا روان‌سازی به معنای واقعی انجام شود. ریگی افزود: دولت رقم‌های خوبی را برای توسعه سیستان و بلوچستان در نظر گرفته و اگر درست و صحیح برنامه‌ریزی و کار شود؛ می‌توان این سرمایه‌ها را برای تولید، اشتغال و توسعه استان بکارگیری کرد.

وی اظهار داشت: باید لیست تمامی واحدهای نیمه تعطیل و تعطیل صنعتی و تولیدی استان تهیه و راهکارهای فعال‌سازی آنها نیز بررسی شود و از منابع اعتباری دولت به نحو شایسته‌ای جهت فعال‌سازی واحدهای واجد شرایط استفاده شود.

این نماینده مجلس اضافه کرد: تصحیح آمار، نقد صحیح و تلاش برای افزایش ردیف‌های اعتباری استان باید از سوی مدیران انجام شود.

وی بیان کرد: مسئولان باید نرخ واقعی بیکاری استان را مشخص کنند و براساس واقعیات موجود یک گزارش واقعی و قابل دفاع به مردم و دولت ارائه دهند. وی با اشاره به این که وظیفه دولت آماده کردن زیرساخت‌ها و تهیه زمینه‌های لازم برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و عمومی است؛ تصریح کرد: واقع‌گرایی، راست‌گویی و صداقت با مردم گره‌گشای حل مشکلات جامعه است.

نماینده مردم خاش اظهار داشت: وقتی از خودمان و یا هر فرد عادی در مورد نرخ بیکاری استان سئوال کنیم؛ به آماری بیش از 30 درصد می‌رسیم چراکه نباید واقعیت را بگوییم.

وی تأکید: برای دفاع از حق مردم باید واقعیات را به دولت که سیاستگذاری‌ها و پاسخگویی به مطالبات مردم را بر عهده دارد؛ بازگو کنیم.

نهاوندیان: دولت برای تبدیل سیستان و بلوچستان به قطب اشتغال‌زایی و توسعه کشور عزم جدی دارد

محمد نهاوندیان، رئیس دفتر و سرپرست نهاد ریاست جمهوری چندی قبل در جلسه توسعه و سرمایه‌گذاران سیستان و بلوچستان با اشاره به اهتمام و عزم جدی دولت تدبیر و امید برای تسهیل شرایط سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در راستای توسعه این استان، بیان داشت: دولت در عزم خود برای تبدیل سیستان و بلوچستان به قطب بزرگ اشتغال‌زایی و توسعه کشور مصمم و جدی است .

نهاوندیان با بیا این که پایین آوردن ریسک سرمایه‌گذاری در سیستان و بلوچستان از مشکلات این استان به شمار می‌آید؛ گفت: این واقعیت باید کاملاً بدون تعارف مورد توجه قرار گیرد که سیستان و بلوچستان بیش از ۱۰ درصد مساحت کشور را دارد؛ اما چهار درصد جمعیت و حدود یک درصد تولید ناخالص ملی را به خود اختصاص داده که اینها با هم همخوانی ندارد و هم نشانی از کاستی‌های گذشته بوده و با نگاهی مثبت‌نگر نشان می‌دهد که چقدر می‌شود سرمایه‌گذاری در این منطقه با جهش مواجه شود.

رئیس دفتر رئیس جمهور خاطر نشان کرد: براساس تصمیم دولت، صندوق توسعه ملی آمادگی دارد تا برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در این استان با تخفیف ویژه استان‌های کمتر توسعه یافته، تسهیلات اعطا و منابع را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهد؛ که بر این اساس برای تسهیلاتی که در زمینه سرمایه‌گذاری در این استان صورت گیرد چهار درصد تخفیف در سود منظور و دو سال در مدت بازپرداخت و ۲۰ درصد برای آورده‌ای که برای تصویب پروژه لازم است؛ امکان قرار داده شده است.

فهرست بلند بالای راه کارهای اشتغال در سیستان و بلوچستان

کارشناسان معتقدند می‌توان لیست بلند بالایی از ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان برای اشتغال‌زایی ارائه داد که هر کدام از آنها می‌تواند به تنهایی اقتصاد یک استان را متحول کند.

وجود آثار باستانی بی‌نظیر در سیستان و بلوچستان که برخی از آنها جزو برترین آثار تاریخی در کشور است و مواردی از آنها مانند "شهر سوخته" زابل حتی در جهان بی‌نظیر است؛ از جمله مواردی هستند که چندان توجهی جهت جذب گردشگر و توریست برای آن دیده نشده است.

وجود مرزهای دریایی و قرار داشتن بندر چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسیه کشور در سیستان و بلوچستان، از دیگر ظرفیت‌های اشتغال‌زایی در این استان به شمار می‌آیید.

کارشناسان معتقدند بارور کردن ظرفیت‌های اقتصادی بندر چابهار به تنهایی می‌تواند هزاران شغل به صورت مستقیم و غیرمستقیم در این استان ایجاد کند.

این در حالی است که سیستان و بلوچستان با وجود هم مرز بودن با دو کشور افغانستان و پاکستان چندان نقشی در بازار پرمصرف آنها ندارد.

گفتنی است به این لیست بلند بالا برای تولید اشتغال می‌توان وجود ذخایر بی‍نظیر معدنی، محصولات کشاورزی گاه منحصر به فرد، قرار گرفتن در محور جهانی ترانزیت در آسیای میانه و... را نیز اضافه کرد.