هاشمی رفسنجانی: اگر ۱+ ۵ واقعاً مایل به حل مسئله باشند، امضای تفاهمنامه آسان است
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفتگو با روزنامه آساهی ژاپن اظهار داشت: ایران مثل هر كشور دیگری كه میتواند، به فكر استفاده صلحآمیز از دانش هستهای باشد، این حق را برای خودش میشناسد
به گزارش «نسیم» به نقل از دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، متن کامل گفتگوی هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با آقای دایسوكه كاندا، رئیس دفتر روزنامه آساهی در تهران که در تاریخ 16 تیر 93 انجام شده بدین شرح است:
o ایران و كشورهای 1+5 در حال مذاكره هستند. آیا این تفاهمنامه مشترك تا تاریخ 29 تیر نوشته میشود؟ • بسم الله الرحمن الرحیم، اگر طرفهای ما یعنی كشورهای 1+ 5 واقعاً مایل به حل مسئله باشند، امضای تفاهمنامه كاملاً آسان است. اگر به فكر گرفتن امتیاز باشند، كار مشكل میشود.
o حق ایرانیان در این مذاكره چیست؟ • ایران مثل هر كشور دیگری كه میتواند، به فكر استفاده صلحآمیز از دانش هستهای باشد، این حق را برای همهی دنیا و از جمله خودش میشناسد. ایران میگوید كه مردم این كشور نباید از حق خود محروم شوند. مثل مردم ژاپن كه دارند استفاده میكنند.
o درباره داعش، آیا شما فكر میكنید كه ایران باید نیروی نظامی برای مقابله با آنان به كشور عراق بفرستد؟ • سیاست ما این است كه در مسئله عراق دخالت نظامی نكنیم.
o پس چگونه از كشور عراق پشتیبانی میكنید؟ • كمك ما در حد مشاوره برای بهتر كردن اداره كشور و گاهی كمك جهت پیشبرد كارهایشان است. تجربه خودمان را در اختیار عراق میگذاریم.
o چه تجربیاتی دارید؟ • حدود 35 سال است كه انقلاب اسلامی پیروز شد و در سالهای اوّل با گروههای تروریسم خطرناكی مواجه بودیم كه كارهای شدید تروریستی میكردند. برنامههای موفقی را برای مقابله با تروریستها تجربه كردیم كه میتوانیم در اختیار عراق قرار دهیم.
o دقیقاً چه تجربیاتی؟ • قبل از شروع جنگ حزب بعث علیه ایران، ما دو سال در كشور با گروههای تروریسم و تجزیه طلبها مواجه بودیم كه خیلی با خشونت برخورد میكردند و ما هم خیلی خوب توانستیم همه آن گروهكها را به جای خود بنشانیم.
o آیا ایران و آمریكا میتوانند در موضوع عراق با هم همكاری كنند؟ • كشورهای بزرگ در مسایل جهانی منافع مشترك دارند و ایران و آمریكا هم در عراق مسایل مشترك دارند و مانعی هم برای همكاری نداریم. اگر دو كشور لازم بدانند كه نیاز به همكاری است، ممكن است برنامهریزی كنند. عراق درگیر مقابله با تروریسم است و ایران هم در خارج با این موضوع درگیر است. آمریكاییها هم مشكلات زیادی با تروریسم دارند. به نفع همه كشورهای دنیا است كه شرّ تروریسم را از سر مردم كوتاه كنیم.
o همكاری ایران و آمریكا برای مقابله با تروریسم چگونه خواهد بود؟ • چون عملی نشده، فعلاً پیشنهاد خاصی نداریم. اگر بنا شد همكاری شود، مسؤولان دو طرف زمینهها و شرایط همكاری را تعریف كنند. الان آمریكا میخواهد كاری برای عراق بكند. ما هم میخواهیم كاری بكنیم. هر وقت لازم شد كه این كارها در حالت همكاری باشد، طبعاً مذاكره میشود.
o یعنی از طرف آمریكا یا عراق باید پیشنهاد شود؟ • این موضوع بستگی به شرایط دارد. مسئله خیلی پیچیده نیست. گاهی لازم میشود كه از اطلاعات همدیگر استفاده كنند و گاهی لازم میشود كه در مواردی خاص، كمكهای مالی مشترك كنند. گاهی لازم میشود كه كمكهای فنی كنند. از این موارد در همكاری كشورها معمولی است.
o با توجه به اینكه آمریكا 300 سرباز به عراق فرستاد كه كاری را شروع كند، نظر شما چیست؟ • این سربازان برای حفظ مراكز و مأموران آمریكایی در عراق مثل سفارتخانه و كنسولگریها و چیزهایی از این قبیل است.
o انگار ایران دیگر با آمریكا دشمنی ندارد. الان روابط ایران و عربستان چگونه است؟ ایا دو كشور از در دوستی با هم تفاهم خواهند كرد؟ • عربستان هم در معرض خطر تروریسم هاست. اگر لازم باشد، با آن كشور هم میتوانیم همكاری كنیم. اصلاً تروریسم در هر جای دنیا كه ریشه بگیرد و رشد كند، آن منطقه را آلوده میكند و منطقه خاورمیانه، مربوط به كشورهای این منطقه است. متأسفانه این روزها پدیده تروریسم جهانی شده و آلودگی این ویروس در اكثر كشورهای دنیا مشاهده میشود. اشتباهی كه در مسئله تروریسمها شده، این بود كه غربیها در مقطعی به خاطر مبارزه با حضور شوروی در افغانستان از تروریستها حمایت كردند و آن حمایتها اثرات خود را در تقویت پایههای كاری این گروههای تروریسم گذاشته است. مسئله دیگر اینكه تروریستهایی بودند كه در سال های اوّل پس از پیروزی انقلاب و در دوران جنگ، جنایتهای زیادی علیه ملت ایران كردند. متأسفانه غربیها به این گروهك پناه دادند و با بردن آنها به پارلمانها و مراكز دولتی خود سعی كردند به اینها رسمیت ببخشند، در حالی كه همه این گروهك به ترورها و جنایت خویش اعتراف میكنند.
o در رابطه با آمریكا هم انگار در سوریه از داعش حمایت میكرد. • بله، عمدتاً غربیها از همه مخالفان سوریه، از جمله داعش حمایت میكردند. اصولاً ذات تروریستها اینگونه است كه اوّل با حمایتهای بیگانگان در كشوری رشد میكنند و وقتی كمی تقویت شدند، علیه منافع همان كشورهای حمایت كننده مبارزه میكنند. مثل طالبان در افغانستان كه سرانجام آمریكا برای مقابله با آنها مجبور به اشغال آن كشور شد و بعدها ناتو هم وارد شد كه اخبارش را میدانید.
o یعنی شما در سوریه نمیتوانید با آمریكا همكاری كنید، ولی در عراق این امكان وجود دارد؟ • سیاست آمریكا درباره سوریه نقطه مقابل سیاست ایران است.
o درباره عربستان چه تصوری دارید؟ آیا حمایت مالی و نظامی آنها از مخالفین بشار اسد اشتباه است؟ • فكر میكنم هركس در هر كجا از تروریسم حمایت كند، نهایتاً متوجه میشود كه اشتباه كرده است. چون تروریسم در مسایل سیاسی راه حل مشكلات نیست، بلكه مشكلآفرین است.
o اگر ایران بخواهد، میتواند با آمریكا یا عربستان همكاری كند. • بله، بستگی به موقعیت دارد و اگر لازم باشد، همكاری از طرف ایران انجام میشود.
o نشریات خارجی گزارش میدهند كه سپاه پاسداران در عراق حضور دارند. آیا درست است؟ • ایرانیها به عنوان مشاور در عراق هستند و حضور نظامی ندارند. چون در مبارزه با تروریسم، مسایلی هست كه همه باید مشاوره بدهند. قبلاً هم در حدود مسایل امنیتی به مسؤولین عراق مشاوره می¬داد.
o مطبوعات خارجی كه ما رصد میكنیم، اخیراً گفتند 5 فروند هواپیمای سوخو از ایران وارد عراق شد. آیا تأیید می¬كنید؟
• هنوز مسئله مسلّمی نیست. عراق رسماً از سازمان و كشورهای عضو آن برای مبارزه با تروریسم تقاضای كمك كرده. عراقی¬ها می¬گویند از بلاروس و روسیه خریدند. البته موضوع ایران مطرح شده است. اگر بنا باشد هواپیمایی به عراق برای مبارزه با تروریسم بفروشیم، مخالفتی نداریم. هواپیمای سوخو مال روسیه است كه هم ما داریم و هم عراقی¬ها داشتند.
o با توجه به تحریمها، آیا ایران میتواند هواپیمای جنگی به عراق بفروشد؟ • عراق برای دفاع از مردمش در مبارزه با تروریسم نیاز به چند فروند دارد كه هركجا می-تواند بخرد. ما هم همین الان می¬توانیم بر اساس نیازهای خود هواپیمای سوخو را از روسیه بخریم. البته زمانی كه من رئیسجمهور بودم، در سفری كه به روسیه داشتم و هنوز آقای گورباچف بودند، هواپیمای سوخو خریدیم.
o پس اگر عراق بخواهد، ایران میتواند سلاح به آنها بفروشد؟ • بله، البته نه عراق زیاد میخواهد و نه ایران زیاد دارد. عراق همین الان خلبان سوخو دارد و میتواند از آنها علیه ترویستها استفاده نماید. برای مسایل نظامی خود هم به اندازه كافی سلاح دارند. ولی اگر بخواهند، ایران مثل هر كشور دیگری، میتواند به آنها بفروشد. البته عراق با آمریكا قرارداد دارند كه باید سلاح و هواپیمای خود را به آنها بدهد.
o سفیر ایران در عربستان روز شنبه گذشته به دیدار جنابعالی آمده بود. گویا تصمیم به سفر داشتید. چگونه میخواهید رابطه با عربستان را در اولویت كارهای خود قرار دهید؟ • اگر زمانی به عربستان سفر كنم، سفر زیارتی خواهد بود. چون مسایلی كه مربوط به رهبری و دولت میشود، مسؤولیتهای من نیست. بهبود روابط با عربستان در اولویت برنامههای من است كه هر وقت كمك بخواهند، كمك میكنم.
o كشور شما بر اساس ولایت فقیه است و چگونه میتوانید با كشور پادشاهی عربستان همكاری كنید؟ • امروزه جز در ایران، هیچ كشور در قانون اساسی خویش «ولایت فقیه» ندارد، مگر با كشورهای مختلف دنیا همكاری نمیكنیم؟ همكاری كشورها بر اساس اصول دیپلماسی است و هر كشوری شرایط خاص خودش را دارد.
o تاكنون دیپلماسی دكتر روحانی برنده بود. شما چه تفاوتهایی بین دكتر روحانی و دكتر احمدینژاد میبینید؟ • تفاوتهای زیادی است. شمردن آن در حد یك كتاب خواهد بود.
o یك مثال بفرمایید كه مشخص كند. • سادهترین مثالش نگاه آن دو به سیاست خارجی است. همین رفتاری كه در دو مقطع در مذاكرات هستهای داشتیم. موارد زیادی است كه امروزه در جامعه جریان دارد. مبنای كار آقای دكتر روحانی در سیاست خارجی، تعامل از موضع مساوی است.
o سیاست آقای دكتر روحانی بسیار شبیه سیاستهای شماست. یعنی ایشان شما را استاد و بزرگ خود میدانند. گویا شما در تصمیمگیری سیاسی ایشان مؤثر هستید؟ • در تمام دورههای بعد از انقلاب با آقای دكتر روحانی همكاری داشتیم. در زمان مبارزه هر دو به عنوان روحانی و از شاگردان امام، با هم همكاری داشتیم. در دورهای كه من رئیس مجلس بودم، ایشان یكی از همكاران من در مجلس بود. وقتی كه فرمانده جنگ بودم، آقای دكتر روحانی رئیس قرارگاه دفاعی ما بود. در زمان ریاست جمهوری من، ایشان دبیر شورای عالی امنیت ملی كشور بود كه رئیس آن من بودم. بعد از ریاست جمهوری كه به مجمع تشخیص آمدن، ایشان سالها از طرف من رئیس مركز تحقیقات استراتژیك مجمع بود. در انتخابات از ایشان حمایت كردم. اصولاً در مسایل هم فكر هستیم.
o چقدر در اندیشههای ایشان نفوذ دارید؟ چون در تمام این سالها همیشه رئیس ایشان بودید. • ایشان همین الان عضو مجمع تشخیص مصلحت است كه من هم رئیس آنجا هستم. روسای دو قوه دیگر یعنی مقننه و قضائیه هم هستند. روابط ما بسیار نزدیك است و اگر لازم باشد، مشورت میكنیم. من هم اگر پیشنهاد و تذكری داشته باشم، با ایشان مطرح میكنم. البته خودشان صلاحیت دارند و به خوبی میتوانند دولت را اداره كنند. البته مایل نیستم كه در كارهای مربوط به ایشان و دولت دخالت كنم.
o آیا میتوانید یك مسئله را كه اخیراً با دكتر روحانی مطرح كردید، بگویید؟ • بله، آخرین مذاكرهای كه با هم داشتیم، درباره مذاكرات هستهای و تصمیمات اقتصادی بود.
o در مسایل هستهای دقیقاً چه مسایلی بین شما مطرح شد؟ • هر دوی ما در گفتوگوها تأكید داشتیم كه باید روی اصول كشور و نظام در مذاكرات تكیه كنیم و مایلیم اعتماد دنیا را جلب كنیم كه بپذیرند دنبال مسایل نظامی در انرژی هستهای نیستیم. درباره این موضوع با هم بحث و تبادل نظر كردیم. كاری كه قبلاً شما ژاپنیها كردید. مدتها بحث و مشاجره داشتید تا دنیا پذیرفت شما نمیخواهید كارهای نظامی كنید. هر چند شنیدم اخیراً به فكر هستهای نظامی افتادید.
o(با خنده) بله، شاید؛ o یعنی در ایران از انرژی هستهای فقط استفاده صلحآمیز میشود؟
• كاملاً چنین است.
o پس تحریم¬های شدید و نا عادلانه آمریكا باید برداشته شود؟
• بله، آنها باید به ایران اعتماد داشته باشند كه دنبال استفاده¬های نظامی نمی¬رود و ایران هم دلیلی برای تحریم¬ها نمی¬بیند. شما می¬دانید كه رهبر ما فتوا داده¬اند كه ساخت سلاح هسته¬ای حرام است. من به ژاپن آمدم و شهرهای هیروشیما و ناكازاكی را دیدم و می¬دانم چه بر سر مردم آمده است. هنوز هم در كشور شما انسان¬هایی هستند كه از آثار بمب هسته¬ای رنج می-برند. با خانواده¬هایی كه به خاطر آثار هسته¬ای زجر می¬كشند، رو دررو مذاكره كردم. منظره انفجار هیروشیما را در فیلمی كه آنجا بود به همراه تلفات و خرابی¬های فوق العاده دیدم.
o برای پیشرفت اقتصاد ایران لازم است كه تحریمها برداشته شود. نظر شما چیست؟ • هر چه زودتر برداشته شود، بهتر است و لازم است كه چنین شود.
o نشانههای خوبی میبینیم كه اقتصاد ایران روبه بهبودی است. ولی هنوز درصد زیادی از مردم جامعه دارند از فقر رنج میبرند. برنامههای دولت برای این مسایل چیست؟ • متأسفانه هم تحریمها و برنامههای نادرست دولت قبل، باعث شده كه تولید در ایران كم شود كه طبعاً اشتغال را هم كم میكند. سرمایه گذاریها كه كم شود، طبعاً اشتغال كم میشود. مردم كه كار نداشته باشند، فقیر میشوند. البته یك عده هستند كه به خاطر حوادث و علل دیگر فقیرند كه آنها را در كمیته امداد و سازمان بهزیستی سازماندهی كردیم تا زندگی خود را اداره كنند.
o دولت برنامهای دارد كه اوضاع مردم بهتر شود؟ • بله، چون خیلی آسان میتوانیم اوضاع را بهتر كنیم. ظرفیت زیادی برای سرمایهگذاری و ایجاد اشتغال، تجارت، خدمات و مسایلی مثل گردشگری داریم كه ایران زمینه بسیار خوبی دارد. خیلی زود می¬توانیم این حالت را برطرف كنیم. بعد از جنگ 8 ساله عراق علیه ایران كه خرابی¬های زیادی داشتیم، چند سال مسؤول ریاست جمهوری بودم. بیكاری از 16 درصد به 9 درصد رسید و تقریباً در همه خانواده¬ها شغلی بود. و زیربناها را ساختیم و ویرانی¬های جنگ را بازسازی كردیم.
o به نرخ بیكاری اشاره كردید كه الان خیلی بالا و حتی 25 درصد است. جوانان شما مشكل دارند. چگونه می¬بینید؟ • این 25 درصد مربوط به فارغ التحصیلان است. نرخ بیكاری در طبقات پایین كمتر است. البته برای همه این جوانان باید برنامه¬ریزی كنیم تا جوان ایرانی بیكار نباشد. رونق اقتصادی در گروی رونق اشتغال است.
o برنامههایی برای رونق اشتغال دارید؟ • هر كشوری برنامه¬هایی دارد كه ابزاری میخواهد. باید سرمایه¬گذاری شود تا نیروهای تحصیل كرده وارد بخش¬های فنی شوند. الان اشتغال در كشاورزی و ساختمان است و باید صنایع را ترمیم كنیم كه به خاطر سؤ مدیریت سابق، رونق آنچنانی ندارد و بخشهایی هم خوابیده است. باید احیا شوند. شرایط ایران به گونه¬ای است كه خیلی سریع می¬توان به رونق اقتصادی رسید.
o بیست و نه سال از سفر شما به ژاپن گذشت. درباره بهبود روابط دو كشور چه فكر می¬كنید؟
• چند بار به ژاپن آمدم. یك بار پیش از انقلاب یعنی در سال 1352 آمدم كه دو سه هفته در آنجا بودم، خیلی گشتم و مطالعات زیادی كردم. سفرهایی هم در زمان مسؤولیت¬ها داشتم. ژاپن كشوری كاملاً پیشرفته، صنعتی و منظم با مردمی پركار و آرام است. همه چیز برای ما دیدنی بود. از واحدهای بزرگ ماشین¬سازی و كشتی¬سازی بازدید كردم. برایم جالب بود كه در كنار صنایع پیشرفته، صنایع دستی و قدیمی خود را كاملاً حفظ كرده و توسعه داده بودید. قناعت ژاپنی¬ها جالب است. خانه¬هایشان كوچك است. در خصوص روابط ایران و ژاپن، باید بگویم مشكلی نداریم. در سفر اوّل بعد از انقلاب كه به دستور امام (ره) بود، به ژاپن آمدم تا به مسؤولین شما بگویم كه می¬خواهیم روابط استراتژیك با شما داشته باشیم. همان موقع پایه روابط تحكیم شد. بعدها هم همكاری¬های خوبی با ژاپنی¬ها داشتیم. الان هم هر وقت ژاپنی¬ها بخواهند، ایرانی¬ها آمادگی دارند. منتها شما به خاطر آمریكا و مسایل سیاسی ملاحظاتی دارید كه ما نداریم. ما می¬دانیم كه شما اقتصاد پیشرفته¬ای دارید و می توانید با همه كشورهای دنیا همكاری كنید.
o یعنی ژاپن باید سیاست خود درباره آمریكا را عوض كند كه با ایران رابطه داشته باشد؟ • باید مستقل باشد. هر چه كه می¬خواهد با آمریكا كار كند، امّا نباید كشور بزرگی مثل ژاپن تحت امر آمریكا عمل كند.
o دوباره می¬خواهید به ژاپن تشریف ببرید؟ • سفر به هر كشور دنیا برای هر كسی خوب است، منتها ترجیح می¬دهم به كشورهایی بروم كه نرفتم تا مسایل تكراری نشود. شما سونامی بسیار نیرومندی داشتید. مسایل شما حل شده است؟
o بله، متأسفانه فاجعه بزرگی بود و هنوز دارند كار می¬كنند تا شرایط ترمیم شود. تعدادی از ایرانی¬ها هم همكاری كردند كه برای مردم و مسؤولان ژاپن جالب و قابل تقدیر بود. • واحدهای هسته¬ای شما كه آسیب دیده بودند، راه افتادند؟
o كار نمی¬كنند، ولی باید برای 30 سال كار كنند. • منطقه نا امن هست گویا هنوز نشت اورانیوم دیده می¬شود و تشعشعاتی هست.
o باید تجربه برای همه كشورها باشد كه همه جوانب درنظر گرفته شود. • شما كه این سابقه طولانی را دارید، هنوز مشكل دارید. همه¬ی كشورها و ما هم باید بیشتر مواظب باشیم.
o خیلی ممنون كه وقت خود را به ما دادید. • موفق باشید.