رئیس شورای شهر مشهد: زمانیکه شهرداری مشهد را تحویل گرفتیم ۳۵۰۰ میلیارد تومان بدهی داشت
کمال سرویها در گفتگوی تفصیلی با «نسیم» گفت: بنده به عنوان عضو شورای سوم از این بدهی با خبر نمیشدم/ در تأخیر اجرای "خط ۲" قطار شهری بیشتر تقصیر از آنِ شهرداری است
مقدمه:
کمال سرویها رئیس شورای شهر چهارم مشهد است که پیش از این در شورای شهر سوم نیز به عنوان نائبرییس فعالیت داشته، وی که پیش از ورود رسمی به عرصه فعالیتهای اجتماعی و سیاسی بیشتر وقت خود را در مطبش میگذراند برادر شهید و فرزند یکی از شعرای قدیم مشهد نیز محسوب میشود. آنچه در زیر میخوانید حاصل گفتگوی صریح ما با وی و طرح سوالاتی است که کمتر مطرح شده است.
«نسیم»: از این که وقت خود را در اختیار ما قرار دادید سپاسگذاریم، به عنوان سوال اول در مورد خروج خود از شورای شهر سوم بفرمایید، دلیل واقعی استعفای شما چه بود؟ برخی میگویند شما استعفا دادید تا در شورای بعدی رئیس شورا باشید، نظر شما در این مورد چیست؟
بنده در شورای قبلی به این نتیجه رسیدم که برایم مقدور نیست با شرایط موجود در آن به کار ادامه دهم لذا استعفایم را تقدیم شورا کردم و نمایندگان شورا نیز به اتفاق آراء با استعفایم موافقت کردند، من از اعضای شورای شهر خواهش کردم یا به موضوعات و تخلفات بپردازند یا استعفای بنده را قبول کنند، دوستان گفتند ما نمیتوانیم به موضوعاتی که مطرح میکنید بپردازیم ولی با استعفای شما میتوانیم موافقت کنیم، من هم همان جا از اعضای شورا تشکر کردم و در آخرین صحبتهایم در شورا اعلام کردم که اگر از شورا بیرون بروم قصد دارم این موضوعات را پیگیری کنم، چون تازه یکسری اطلاعات به دست آورده بودم . در شورا ابزار قانونی مشخص است و اعضای شورای سوم هم با هرگونه طرح سوال یا استیضاح مخالف بودند و به آن رای نمیدادند، بنده برای طرح سوال چهار امضا و برای استیضاح هشت امضا لازم داشتم اما وقتی اعضاء شورا آن را امضا نکنند اهرمی در شورا باقی نمیماند، ولی دربیرون شورای شهر تشکلهای مذهبی و دانشگاهی وجود دارند که میتوانید تخلفات را پیگیری کنید به همین دلیل از شورا بیرون آمدم، در آن مقطع در نشستهایی که با دانشجویان و با مردم در مساجد داشتم مسائل و مشکلات شهرداری و شورای شهر را اعلام میکردم، کم کم از سال 92 به انتخابات 93 رسیدیم و من هم از شورا بیرون آمدم و ارتباطم با نمایندگان مجلس، افراد تشکلی و مسجدی بیشتر شد و دوستان هم کمک میکردند، مثلا در یک نمونه ما مطالب را به 50 تن از علما شهر اعلام کردیم و در مساجد مطالب را به عنوان سخنرانی بیان کردیم. کم کم به زمان انتخابات نزدیک میشدیم و هر چه این زمان کمتر میشد، دوستان مراجعه میکردند و میگفتند ما میخواهیم لیستی برای انتخابات شورای شهر چهارم بدهیم و چون شما شش سال در شورای شهر حضور داشتهاید بررسی کنید و ببیند از بین افراد کاندید شده برای انتخابات چه کسانی واقعا به درد شورا میخورند، بنده ابتدا قبول نکردم چون این تشکلها در نزدیکیهای انتخابات برای خودشان سهمبندی میکنند و به راحتی لیستهای بررسی شده را کنار میگذارند، لذا اعلام کردم اگر میخواهید این کار را انجام دهید باید این کار با شاخصهای علمی انجام شود و روی سلیقه شخصی، انتخاب افراد انجام نشوند، اگر هم خواستید کسی را حذف کنید با دلیل و منطق، فرد قویتر را انتخاب کنید، اما باید ضعفهای افراد را برای رد کردن عنوان کنید. بنده اعلام کردم برای این کار افرادی را به عنوان همکار انتخاب میکنم و اسامی افراد را اعلام میکنم، اما بنا به مصالحی نباید این اسامی رسانهای شود چون این افراد عقبه دارند و بعد با فشار مواجه میشوند، لذا این هسته باید ناشناس بماند که این موضوع شرط اول من بود، آن موقع 700 نفر برای انتخابات کاندیدا شده بودند و قرار بود از بین این افراد 25 نفر استخراج شود و این کار سختی بود، شرط دوم نیز این بود که من عضو کاندیداها نباشم، دلیل آن هم این بود که اگر کسی که کار سیاسی کرده باشد و فضا را بشناسد میداند انتخاب تعدادی معدودی از جمع 700 نفره چه مشکلاتی را ایجاد میکند، دوستان این دو شرط را پذیرفتند و نهایتا کار را آغاز کردیم. در روز آخر ثبت نام آقای پژمانفر نماینده مردم مشهد از مجلس به من زنگ زد و شرایطی را گفت و در نهایت استدلال کرد که من باید ثبت نام کنم و دوستان تشکلی هم این موضوع را به بنده تکلیف کردند، بنده در روز آخر و در ساعت آخر با تکلیف این افراد وارد صحنه شدم، در دوره قبل هم جمعی از نیروهای ارزشی به مطب من آمدند و خواستند که وارد عرصه انتخابات شوم و واقعا اصرار کردند، لذا آن دوره هم دیدم انجام این کار برای من تکلیف شده و وارد عرصه شدم.
*اعضای شورای سوم با هرگونه طرح سوال یا استیضاح مخالف بودند و به آن رای نمیدادند/ عملکرد افراد در فتنه 88 از جمله معیارهای ما برای بستن لیست در انتخابات شورای شهر بود/ یکی از دلایل شرکت محدود مردم در انتخابات شوراها عملکرد بد شورای قبلی بود.
-معیارهایی که برای ارائه لیست داشتید به چه شکل بود و چه طور جمعبندی شد؟
-ما یک سری معیار تخصصی و یک سری معیار عمومی برای انتخاب لیست در نظر گرفتیم، بنده برای رسیدن به معیارها با تمامی گروههای سیاسی صحبت کردم و همه مدل ما را قبول داشتند، مثلا 120 نفر حقوقدان برای شورا ثبت نام کردهاند از این تعداد واقعا کدام فرد به درد شورای شهر میخورد؟ خوب اینها نیاز به معیارهای خاص داشت، در مورد معیارهای کلی نیز مواردی را مد نظر داشتیم، مثلا عملکرد افراد در برابر فتنه در سال 88 چه بوده، یا مثلا معیاری داشتیم که اگر فردی در زمان جنگ شرایط حضور در جبهه را داشته آیا به جبهه رفته است؟
ما با جریانات قدیمی به دلیل نگاهی که این افراد به لیستبندی داشتند خیلی سخت میتوانستیم همراه شویم، اما با جریانهای جدید و نوپا این مشکل را نداشتیم، آنها با معیارهای ما مشکلی نداشتند، مثلا وقتی میگفتیم فردی در دوران جبهه حضور داشته و شرایط حضور در جبهه را هم داشته و با وجود سلامت جسمی در مدت هشت سال جنگ حتی یک ماه هم جبهه ندارد خوب این یک نقطه منفی در کارنامه او به حساب میآید و آنها این را قبول داشتند. خوشبختانه در انتخابات 19 نفر از لیست ما رای آورد و بقیه افرادی که اکنون در شورا هستند نیز با ما همراه و همفکر هستند و داریم با هم کار میکنیم، الان هم شرایط خوب است. در سایر لیستها نیز اتفاقاتی افتاد که من از آنها خارج شدم، مثلا افرادی را بدون دلیل وارد کرده بودند و افرادی را که به جمعبندی رسیده بودیم برداشته بودند، من هم گفتم من با این شرایط نمیخواهم در لیست شما باشم، با وجود اینکه این کار به لحاظ سیاسی یک خطا محسوب میشود بنده این کار را کردم و از برخی لیستها به همین دلایل خارج شدم.
-برخی میگویند تعداد رای نفر آخر شورای سوم از تعداد آراء نفر اول شورای چهارم بالاتر بوده و این موضوع را دلیلی برناکارآمدی این شورا میدانند، شما چه پاسخی برای این سخن دارید؟
در این دوره انتخابات شرایط کشور به شکلی بود که بیشتر تمرکز مردم بر روی انتخابات ریاست جمهوری قرار داشت و انتخابات شورای شهر در اولویت دوم قرارگرفت ولی برای نخبگان انتخابات شورا از اهمیت بالایی برخوردار بود، بنده در دوره قبل شناخته شده نبودم اما بالای 100 هزار رای آوردم، دراین دوره هرچند کمتر رای آوردم اما شرایط متفاوت شد. شما ببینید در شهر مشهد کلا سطح آرا پایینتر آمد و از طرفی عملکرد شورای قبلی به نحوی بود که شاید مردم از آن راضی نبودند و به همین خاطر میزان ای اُفت کرد. مردم مشهد با رایی که در انتخابات دادند در سطح کشور خود را مطرح کردند چرا که همه گفتند در این شهر یک تیم اصولگرای یکدست در شورا رای آورده است.
* آن نقطهای که بنده در مورد شورای سوم انتقاد داشتم این بود که یک نفر برخی مصوبات شورای شهر را با نظر شخصی وتو میکند/ سوال ما این بود که چرا وتوی قوانین از سوی مدیریت قبلی شهری تنها برای سرمایهدارها اتفاق میافتد؟
- برخی میگویند شما پای همه تخلفات را در دوره سوم شورا امضا کردهاید و حالا از آنها انتقاد میکنید، پاسخ شما در این مورد چیست؟
آن نقطهای که بنده در مورد شورای سوم انتقاد داشتم این بود که یک نفر برخی مصوبات شورای شهر را وتو میکند و خلاف آن عمل میکند، مثلا مصوبه شوراست که اگر کسی بیش از 50 میلیون تومان به شهرداری بدهی داشته باشد نمیتواند آن را تقسیط کند اما ایشان بدهی فردی را که دو میلیارد بوده تقسط کرده، این تخلف آشکار است و اصلا نیازی به رای دادگاه ندارد، من از مصوبات شورا دفاع کرده و میکنم، اعضای شورا میگفتند این فرد در کنار کارهای خوبی که انجام داده چند مورد هم از دستش در رفته، اما ما میگفتیم چه طور برای محرومان از دست ایشان در نمیرود و تنها برای افراد سرمایهدار و دانه درشت چنین اتفاقاتی میافتد؟ اینها من را بهم میریخت و اسناد و مدارکش را در صحن شورا میخواندم، اعضای شورا هم قبول میکردند اما میگفتند نحوه برخوردت غلط است، آنها استدلال میکردند این شهردار هزار تا کار خوب انجام میدهد چند تا هم مشکل این مدلی داشته که باید آنها را "زیر سبیلی" رد کرد! بنده میگفتم خوب همین هم بد است، نباید این اتفاق بیفتد، یا میگفتم بیاید و مصوبه را اصلاح کنید اما این کار را هم نکردند، حرف من این بود که شورا باید قانونمند باشد.
قانون در مورد فرد مستعفی میگوید این فرد میتواند نیم ساعت در جلسه استعفا صحبت کند و پس از آن نیز زمانی وسیع به اعضای شورای شهر برای نقد یا تبیین مطالب داده میشود، شما فیلم صحن علنی را ببینید، چرا در آنجا هیچ یک از آقایان بعد از صحبتهای من صحبتی نکردند؟ و هیچ فردی نگفت سخنان شما درست یا غلط است، همین افراد در زمان بستن لیستها نیز نزد من آمدند و گفتند بهترین روش را انتخاب کردهاید، همین آقایانی که خیلی با ما مخالف هستند در زمان انتخابات، برای این که در لیست ما حضور داشته باشند رزومههای 60 تا 70 صفحه دادند، اینها حتی اگر قدمی را در یک روستا برداشته بودند در رزومههای خود درج کرده بودند، خوب این آقایان به دلیل اینکه به این لیست راه پیدا نکردند راه افتادند و شروع به انتقاد کردند.
* همین آقایانی که خیلی با من مخالف هستند در زمان انتخابات، برای این که در لیست ما حضور داشته باشند رزومههای 60 تا 70 صفحه دادند/ وقتی مصوبه شوراست که نباید بیش از 50 میلیون بدهی به شهرداری تقسیط شود باید قانون رعایت شود؟
-برای کاهش قیمت خدمات حمل و نقل عمومی برای دهکهای پایین جامعه فکری شده است؟ بعضا شاهدیم که اتوبوسهای از رده خارج را به نقاط حاشیهای شهر میبردند، آیا برای اصلاح این موضوع کاری انجام شده است؟
قبلا اتوبوسهای ضعیف را به پایین شهر میدادند اما الان اینگونه نیست، یعنی به هر خطی هم اتوبوس نو تعلق میگیرد و هم اتوبوسهایی که مجبوریم از آنها استفاده کنیم، سعی شده در این موضوع عدالت رعایت شود. ما مصوب کردیم نرخ خدمات اتوبوسرانی را برای سه دهک پایین جامعه افزایش ندهیم و حتی هزینه آن را کاهش بدهیم، خوب برای اجرای روشی که دهکهای پایین جامعه هزینه کمتری را به اتوبوسرانی بپردازند بررسی انجام شد اما از سوی گروه های دیگر نیز درخواستهایی برای این موضوع داده شد، و وقتی خروجی کار گرفته شد مشخص شد باید 70 درصد افراد جامعه هزینه کمتری را برای قیمت بلیط اتوبوس بپردازند، بنده خودم با اتوبوس هم رفت و آمد میکنم و میبینم که افراد نیازمند از این وسیله استفاده میکنند اما نه به میزان 70 درصد، خوب ما هم اجازه ندادیم و گفتیم بررسی عالمانهتری انجام دهید تا این اقشار به طور دقیقتری شناسایی شوند و پس از شناسایی این اقشار حتما در این مورد هم اقدام میکنیم.
* در سال 91 بالغ بر 100 هزار پارکینگ فروخته و حدود 46 میلیارد تومان از مردم دریافت شده است، اما دعواها بر سر جای پارکینگ را اکنون ما باید جوابگو باشیم.
-چرا برخی جریانات تلاش دارند شورای فعلی به هر نحوی که شده زمین بخورد؟
ما اگر بخواهیم شورایی باشیم که به همه سرویس بدهیم، هیچ کس با ما مشکلی ندارد، اما چون با کسانی که بی قانونی میکنند برخورد کردهایم طبعا برای ما هم مشکل ایجاد میشود، مثلا در یک مورد یک پروژه 70 میلیارد تومان به ما بدهکار است و هنوز آن را پرداخت نکرده، ما به این افراد فشار میآوریم و طبعا این موارد برای ما مشکلاتی را ایجاد میکند، اگر همین کارها را نکنیم هیچ کس با ما مشکلی ندارد. مثلا فروش پارکینگ را در این شهر متوقف کردیم و حتما میدانید این موضوع چقدر برای ما مشکل ایجاد کرده بود، افراد پیلوتهای منازل را به واحد مسکونی تبدیل میکردند و مبلغی را به عنوان جریمه پرداخت میکردند، به دلیل همین سیاست غلط مردم با هم بر سر جای پارک دعوا دارند، ما فراموش کردهایم که در سال 91 بالغ بر 100 هزار پارکینگ فروختیم و خوشحال بودهایم حدود 46 میلیارد تومان از مردم گرفتیم، حالا مثلا با پول آن المان شهری ساختیم و استقبال از بهار خوبی در این شهر برگزار شد، اما حالا چه کسی باید این دعواها را رفع و رجوع کند؟ چه چاه نفتی باید داشته باشیم که بتوانیم با اعتبارات آن این مشکلات را حل کنیم؟ ما این تخلفات را بگوییم یا نگوییم؟ چه کسی اجازه داده شهرداری پارکینگ بفروشد؟ اما شورای چهارم روی این موارد با هیچ کس تعارف و شوخی نداشته و ندارد.
-وضعیت احداث ایستگاههای دوچرخه به کجا رسید؟ نقطه گیر در بهرهبردرای از این طرح کجاست؟ از اقدامات خوب شورای شهر قبل راهاندازی ایستگاههای دوچرخه بود اما به بیراهه رفت، مثلا به جای اینکه چرخ را مخصوص آقایان بخرند رفتند و چرخ مخصوص بانوان خریداری کردند یا بیلبوردهای تبلیغاتی ایستگاهها را 10 ساله به برخی شرکتها دادند، ما در نظر داشتیم که نیم ساعت اول استفاده از دوچرخهها رایگان باشد. برخی اتفاقات در این زمینه با ناهماهنگی انجام شده بود که در حال رفع این مشکلات هستیم، الان شرایط بسیار سختی را برای استفاده از دوچرخهها گذاشتهاند که حل میشود، اما امید به خدا این موضوع نیز به زودی حل میشود.
-قرار بود تعدادی پارک ویژه بانوان در سطح شهر به بهرهبردرای برسد، وضعیت این پارکها به کجا انجامید؟
خانمهای ما حق دارند فضایی برای آنها فراهم شود که بتوانند در محیطی که حجاب کامل در آن محیط وجود دارد حجاب شخصی را کنار بگذارند و ورزش کنند، خوب ما برای این موضوع فکر کردیم و از مدلی در شهر تهران استفاده کردیم و به امید خدا این شرایط را برای بانوان شهرمان فراهم میکنیم، امید به خدا فازهای اول پارک بانوان در منطقه بوستان "باباقدرت" را طی سال جاری به بهرهبرداری میرسانیم.
*علت تاخیر زیاد در اجرای خط دوم قطار شهری تفویض اختیارات شورا به شهردار بود، ایشان واقعا از پس کار برنیامد/ ما در شورای سوم از روند پیشرفت کار گزارش میخواستیم اما گزارش داده نمیشد/ واقعا در اختلاف بین شهرداری و پیمانکار خط 2، بیشتر تقصیر از آن شهرداری بود
-در مورد خط دوم قطار شهری برخی افراد گفتند قرارداد مجدد با شرکت پیمانکار به دلیل دیرکرد در تحویل پروژه خیانت به شهر مشهد است و مبالغی را نیز به عنوان ضرر شهرداری از قبل این تجدید قرارداد ذکر میکنند، واقعا در این پروژه چه اتفاق افتاده است؟
ببینید قراردادی درسال 87 بین قرارگاه خاتم و شهرداری بسته شد که پنج سال زمان داشت و 917 میلیارد تومان سقف قرارداد بود و بر اساس آن قرارگاه خاتم باید در بهمن ماه سال 92 تونل خط دو و واگنها را تحویل میداد، وقتی ما شورای چهارم را تحویل گرفتیم دیدیم پروژه 3.5 سال تاخیر، 18 درصد پیشرفت فیزیکی و 30 درصد هم پیشرفت مالی داشته است. وقتی ما این شرایط را دیدیم عصبانی شدیم چرا که ما در شورای سوم گزارش میخواستیم و به ما گزارش داده نمیشد، همین شورای سوم کل پروژه را به آقای شهردار تفویض کرده بود، اصلا علت اینهمه تاخیر همین عدم ورود شورا بود. البته ما در اواخر دوره سوم شورا یک بار به بازدید این پروژه رفتیم و در آنجا گلایههای پیمانکار را شنیدیم، مثلا آنها میگفتند که شهرداری تعداد دستگاه های حفار را افزایش داده و طول مسیر را نیز افزایش داده و هیچ کس هم حاضر نیست این موضوع را در قرارداد وارد کند، این اختلاف بین شهرداری و پیمانکار وجود داشت و طرفین هم حاضر به حل موضوع نبودند. مثلا پیمانکار در اوج تحریم فاینانس پیدا کرده و به شهرداری اعلام کرده آماده خرید واگن است اما شهردار قبول نکرده و گفته ما خودمان فاینانس را پیدا میکنیم. یا مثلا شهرداری هنوز ایستگاهها را تملک نکرده بوده و انتظار داشته کار پیش برود، خوب آن شرکت پیمانکار نمیتواند بدون تملک ملک مردم کار خودش را شروع کند. در آن مقطع خیلی به ما گفتند قرار داد را فسخ کنید اما ما اعلام کردیم باید ابتدا صحبتها و مستندات دو طرف را ارزیابی کنیم، بعد از بررسی موضوع دیدیم واقعا شهرداری مقصر است. ببینید قرارداد برای سال 87 بوده و اینها اگر درست کار میکردند تا مقطع بالا رفتن قیمت دلار در سال 91 حدود چهار سال زمان داشتهاند و باید بخش زیادی از کار پیش میرفته، اما انجام نشده است. وقتی اختلافی در این سطح اتفاق میافتد بر اساس قانون کمیته فنی دولت باید نظر بدهد ما سریعا این کمیته را به مشهد فراخوان کردیم و همه این افراد آمدند و با کمک آقای سعیدیکیا کار را دوهفتهای پیش بردیم، با این اوضاع در قرارداد جدید شرایط سختگیرانهای برای قرارگاه نوشته شده، ما بر اساس مشاوره همان گروه فنی تصمیم گرفتیم قرارداد را تمدید کنیم چون قرار داد جدید با یک شرکت جدید هزینههایی به مراتب بیشتر برای ما داشت، اصولا 50 درصد هزینه پروژههای ملی را دولت پرداخت میکند و وقتی دولت تقبل میکند نیمی از هزینههای پروژه را پرداخت کند خوب طبعا دقت نظر بیشتری به خرج میدهد، از طرف دیگر ما با کارشناسان قوه قضائیه و دادگستری موضوع ادامه یا فسخ قرارداد را مطرح کردیم آنها به ما اعلام کردند بررسی پرونده لااقل دو سال به طول میانجامد، از طرفی ما دیدیم که بسیاری از تاخیرهای ایجاد شده از سوی قرارگاه خاتم قابل توجیه است و پس از دو سال هم پیدا کردن پیمانکار کار سادهای نیست، با همین شرایط ما از کارشناسان خواستیم با فرض حل مسئله پس از دو سال میزان ضرر ما بعد از این مدت را برآورد کنند، آنها به ما اعلام کردند به ازای هر سال هزار میلیارد تومان ضرر خواهیم کرد، ما با این شرایط بین بد و بدتر، بد را انتخاب کردیم اما به لحاظ قانون کار ما کاملا قانونی است.
در حال حاضر نیز گروهی هفت نفره تشکیل دادهایم و بر کار خط دو نظارت داریم، هر دو هفته جلسه میگذاریم و گزارش کار میگیریم، با این کار پیمانکار نیز احساس میکند که کسی بالای سر کار است و کار دارد پیش میرود، شما ببینید من در شورای سوم هم حضور داشتم، بنده در آن دوره یک بار در مراسم افتتاح حضور داشتم و سالی یک بار نیز از یکی از ایستگاهها بازدید میکردیم و واقعا از وضعیت پیشرفت خط دو بیخبر نگاه داشته شده بودیم. برآیند شورای سوم واگذاری کار به شهردار بود و واقعا هم آقای شهردار از پس کار برنیامد.
-سوال پایانی در مورد بدهیهای شهرداری است، مبلغ 3500 میلیارد تومان بدهی شهرداری چه طور ایجاد شده؟
آقای شهردار سابق 40 روز مانده به پایان کارش در نشستی خبری گفت سه هزار میلیارد تومان در خزانه شهرداری موجودی داریم اما زمانی که ما کار را تحویل گرفتیم مطلع شدیم شهرداری 3500 میلیارد تومان بدهی دارد، بندهای که عضو شورای قبلی بودم از این موضوع بیخبر بودم، شهرداری اوراق قرضهای را فروخته و باید به ازای هر سه ماه سود پرداخت میکرده اما نه تنها سود را پرداخت نکرده که حتی از بانک خواسته این کار را انجام دهد، شهرداری حتی چند سال از بانک برای پرداخت اقساط مهلت خواسته و آنها با این تاخیر، در عمل بدهیها را برای شهردار بعدی گذاشتند، الان طوری شده که ما باید برخی از سرمایههای شهرداری را برای پرداخت دیون به بانکها واگذاری کنیم.
-از وقتی که برای پاسخ به سوالات گذاشتید متشکریم، امیدواریم این اتفاق محدود به این جلسه نماند و چنین فرصتهایی بار دیگر نیز فراهم شود.
بنده هم از سوالات شما و زمانی که برای رفع برخی ابهامات فراهم کردید متشکرم، امیدواریم که موفق و سربلند باشید.