بررسی ضرورت راهاندازی آبیاری مدرن کشاورزی در اردبیل
با وجود اینکه تمامی مسئولان به این امر پی بردهاند که به دلیل کمبود آب و اتلاف بیشتر آبیاری سنتی، باید کشاورزی استان به سمت آبیاری مدرن سوق داده شود، اما این روند به کندی پیش میرود
گروه استانی «نسیم» اردبیل_ توحید مهدوی: ایران کشوری نسبتا خشک بوده و کمبود آب در حال عبور از مرحله حاد به مرحله بحرانی است و کارشناسان معتقدند اگر این روند ادامه داشته باشد، در آیندهای نه چندان دور برخی از شهرها به دلیل کمبود یا نبود آب خالی از سکنه میشوند.
کشاورزی یکی از بخشهای پرمصرف آب در تولید است. طبق برخی آمارهای غیررسمی حدود 90 درصد آبهای سطحی کشور در بخش کشاورزی مصرف میشود و همین آمارهای غیررسمی حاکی از آن است که بازدهی آبهای مصرفی در کشاورزی حدود 30 درصد است یعنی 60 درصد آبهای سطحی مورد استفاده در بخش کشاورزی کشور هدر میرود و این کار ضرورت تبدیل آبیاری سنتی کشاورزی به آبیاری مکانیزه و مدرن را دو چندان میکند.
استان اردبیل هم که استانی کشاورزمحور و توسعه نیافته تلقی میشود از این قاعده مستثنی نیست و با وجود اینکه راندمان بالای آبیاری مکانیزه دیگر بر کسی پوشیده نیست و حتی کشاورزان کمسوادی که تحصیلات آکادمیک هم ندارند به این امر پی بردهاند اما همچنان غالب کشاورزان استان اردبیل از آبیاری سنتی استفاده میکنند.
اقدامات مناسب اما غیرکافی
نکته جالب ماجرا زمانی است که برخی از سودجویان با حفر چاههای غیرمجاز و بدون مجوز و استفاده از آبیاری سنتی از چاههای غیرمجاز نه تنها کمکی به روند آبیاری محصولات کشاورزی نمیکنند بلکه با بهرهبرداری بیش از ظرفیت چاهها، کمشدن آبهای زیرزمینی را شتاب میدهند. این وضعیت به حدی در حال بسط بوده و وضعیت را بغرنج کرده که استاندار اردبیل به عنوان مدیر ارشد استان به آن واکنش نشان داده است.
مجید خدابخش در جلسه شورای حفاظت منابع آب استان اردبیل همگان را به استفاده بهینه و مدیریت مصرف در آب فراخواند تا نشان دهد که در جایگاه استاندار از وضعیت نامناسب مصرف آب اطلاع داشته و مثل برخی از مسئولان و متولیانی که باید در این حوزه به صورت جدی ورود کرده و به داد کمبود آب در استان برسند، در خواب غفلت به سر نمیبرد.
به اعتقاد وی باید با سودجویانی که به صورت غیرمجاز اقدام به حفر چاههای کشاورزی میکنند به شدت برخورد کرده و با نصب کنتور بر روی چاههای آب و تجهیز چاهها به آبیاری تحت فشار نسبت به مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی و گام نهادن در مسیر آبیاری نوین حرکت کرد.
رئیس شورای اداری استان اردبیل یکی از بهترین راهکارها برای صرفهجویی در مصرف آب و مبارزه به کمبود آب را سوقدادن کشاورزان به سمت آبیاری مدرن دانست و مدعی شد که در استان اردبیل اقدامات مناسبی از طرف کشاورزان و دستگاه های متولی انجام شده است.
هر چند که استاندار اردبیل به درستی در مورد اقدامات انجام شده برای آبیاری مکانیزه کشاورزی در استان سخن گفته است اما با تحقیقات میدانی میتوان پی برد که این اقدامات از سرعت لازم برخوردار نبوده و برای شتاب بخشی به این اقدامات باید برنامهریزی های علمی و عملی کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت انجام شود تا با استفاده از نظرات کارشناسان، متخصصان و فعالان حوزه کشاورزی نسخهای قابل اجرا در مورد تبدیل آبیاری سنتی به نوین پیچیده شود.
سرمایهگذاری 12 هزار میلیارد برای آبیاری مدرن
برای پی بردن به صحت گفتههای استاندار اردبیل مبنی بر "اقدامات مناسب برای سوق دادن کشاورزان استان به سمت آبیاری نوین" باید دنبال ارائه آمارها بود تا به صورت عملی اقدامات انجام شده در این حوزه مورد نقد و بررسی قرار گیرد.
در راستای پیبردن به صحت سخنان استاندار، میتوان تنها به یکی از گفتههای رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بسنده کرده و گفتههای استاندار را مورد تأیید قرار داد.
عدیل سروی گفته است که در چهار سال آینده برای تبدیل آبیاری سنتی کشاورزی استان اردبیل به آبیاری نوین و مکانیزه بیش از 12 هزار میلیارد ریال سرمایهگذاری خواهد شد.
رئیس جهاد کشاورزی استان اردبیل از اختصاص 12 هزار میلیارد ریال برای آبیاری نوین با استفاده از تسهیلات بلاعوض برای زارعان خبر داد و افزود: برای تبدیل آبیاری سنتی به نوین اراضی کشاورزی به ازای تبدیل آبیاری هر هکتار 30 تا 50 میلیون ریال به متقاضیان تسهیلات بلاعوض پرداخت خواهد شد. سقف تسهیلات پرداختی به کشاورزان برای تبدیل آبیاری سنتی به نوین و میزان استقبال کشاورزان از این تسهیلات دو سوال اساسی است که ابهاماتی را پیش روی مردم قرار داده است.
سروی در پاسخ به این دو ابهام گفت: برای استان اردبیل سقفی در این زمینه تعیین نشده و تاکنون برای هزار هکتار متقاضی این بخش تشکیل پرونده انجام شده است.
دستاورد سفر ریاست جمهوری برای آبیاری کشاورزی
سفر رئیسجمهور به استان اردبیل در روزهای پایانی دومین ماه فصل تابستان کشاورزان را چشم انتظار دستاورد سفر رئیسجمهور برای این قشر گذاشته بود و رئیسجمهور هم با اطلاع از وضعیت استفاده و بهرهگیری از نظرات کارشناسان، با دست پر به اردبیل سفر کرده بود تا وقتی دستاوردهایش را به مردم در ورزشگاه تختی اردبیل اعلام کند، مردم استان دستهایشان را به سمت آسمان بلند کرده و با "آمین گویان" این دستاورد سفر رئیسجمهور را در راه توسعه ضروری بدانند. به گفته رئیسجمهور، در سال جاری حدود 17 هزار هکتار اراضی کشاورزی استان اردبیل تحت پوشش کشت آبی قرار گرفته و این مقدار در سال آینده با 16 هزار هکتار ادامه داشته و در سال 95 حدود 23 هزار هکتار اراضی کشاورزی استان آبی شده و این رقم به عدد 26 هزار هکتار در سال 96 خواهد رسید تا در مجموع 82 هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان اردبیل تحت پوشش شبکه های آبیاری قرار بگیرند.
روحانی ادعا کرد که با زیر کشت آبی رفتن این مقدار از اراضی کشاورزی برای 40 هزار نفر در استان اردبیل اشتغالزایی ایجاد میشود که این سخنان، تشویقهای مستمر مردم را در بر داشت.
چشم کشاورزان استان اردبیل به وعدههای گفته شده در مورد تبدیل آبیاری سنتی به نوین دوخته شده است و این کار جز با همت مسئولان و پیگیریهای مردم محقق شدنی نیست.