نجابت: محدودیتهای توافق ژنو، راه را برای رسیدن به توافق در ۳ آذر بست
نماینده مردم تهران در مجلس طی یادداشتی در «نسیم» افزود: آمریکا از طولانی کردن مذاکرات برای مانور در داخل کشور خود و حل مشکلات متعدد داخلی خود بهره میبرد/ تمدید مذاکرات به نفع طرف غربی است
حسین نجابت، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در ادوار هشتم، نهم و دهم و دارای دکتری فیزیک هستهای از دانشگاه دورهام انگلستان است. وی در یادداشت شفاهی برای «نسیم»، به بررسی دلایل عدم حصول توافق جامع در مذاکرات هسته ای و تمدید زمان آن پرداخت که متن آن به شرح زیر است :
قرارداد اولیه در ژنو با عجله تنظیم شد. اگر طرفین زمان بیشتری داشتند، خطوط مشترک همکاری برای آینده خیلی شفافتر و آسانتر به دست میآمد. با عجله تنظیم شدن و جامع نبودن توافق ژنو از اصلیترین دلایل شکست این دور از مذاکرات بود؛ یعنی در برخی موارد این "درون متناقض " است. یعنی ما میخواهیم حقوق خود را داشته باشیم ولی در توافقنامه ژنو با یک محدودیت روبهرو میشویم و نمیتوانیم آزادی عمل داشته باشیم. آنها میخواهند ما صنعت هستهای نداشته باشیم و از طرفی در برخی موارد نیز برخی جملات توافق ژنو دست آنها را بسته است. اولین و علتالعلل عدم توافق در وین، همین بود. محدودیتهای بسیار اعمال شده در توافقنامه ژنو دست دو طرف را برای پیشروی در مذاکرات بسته است و اجازه رسیدن به نقطه مشترک را نمیدهد .
زیادهخواهی آمریکا نیز دومین علت عدم حصول توافق در روز سوم آذر بود. آمریکا خوی استکباری دارد و از مواضع خود کوتاه نمیآید. زیادهخواهی طرف آمریکایی باعث میشود که منطق و درخواستهای منطقی را نپذیرند. جمهوری اسلامی تمامی گزینههای ممکن برای اعتمادسازی را فراهم کرده است، ولی نمیپذیرد که قدرت و مسیر پیشرفتش از سوی غربیها محدود شود.
دلیل سوم شکست مذاکرات در رقم زدن توافق جامع، این است که طولانی شدن مذاکرات برای سیاست داخلی آمریکا مفید است. تیم آمریکایی میداند ایران هرگز از خطوط قرمز خود کوتاه نخواهد آمد، بنابراین انعقاد هر نوع توافق و قراردادی مطلوب نظر آنها نیست و منتظرند تا دولت آمریکا عوض شود یا دولت و مجلس ایران تغییر کند و اهداف ایدهال آن ها تامین شود.
متاسفانه برخی در داخل کشور به غلط معیشت و اقتصاد مردم و مملکت را به این مذاکرات گره زدهاند. شاید اکنون که تفاهمی شکل نگرفت، این عده متوجه و متنبه شوند و مسیر مذاکرات را از واقعیتهای اقتصادی و دلخوش کردن به این که اتفاق تازهای در مذاکرات بیافتد، جدا کنند. این بهترین درسی است که میتوان از این مذاکرات گرفت. اگر به تعویق افتادن توافق جامع هستهای باعث تنبه این افراد شود، بهترین دستاورد ممکن رقم خورده است.
واضح است که به تعویق افتادن مذاکرات در اقتصاد کلان کشور ما تأثیر چندانی ندارد ولی در اقتصاد خرد میتواند تأثیرات نسبی داشته باشد. شاید همه منتظر یک توافق هستهای بودند ولی وقتی این توافق حاصل نشد و زمان آن به تعویق افتاد، شوکی بر اقتصاد خرد تا حدودی وارد شد. با این توافق، برای تمدید مذاکرات مقداری از پول نفت ما را به ما میدهند که آن هم صرف خرید و واردات میشود و این اتفاقا به اقتصاد ضربه وارد میکند. اقتصاد ما پتانسیل "تجارت محور" شدن را دارد و نباید اقتصاد داخلی را به مذاکرات پیوند بزنیم تا با هر شوکی در این مذاکرات، اقتصاد کشور نیز دچار تلاطم و فراز و نشیب شود. نجات کشور در این است که اقتصاد ما تولید محور شود که تنها با تکیه و حمایت از تولیدکنندگان داخلی و تقویت آنها حاصل میشود .
راههای رسیدن به توافق در مدت زمان باقی مانده، راههای کمی نیست ولی اگر طرفین مذاکرات، بر منویات خود اصرار داشته باشند به توافقی نخواهند رسید. اگر طرفین مواضع خود را تعدیل کنند شاید بتوانند بر اساس نقاط مشترک به توافقی جامع برسند. البته در این بین ایران نباید مسئله تحقیق و توسعه این صنعت را نادیده بگیرد و روی این مسئله معامله کند .