"اتمام حجت در کریسمس"

گروه سیاسی «نسیم»::

اواخر هفته گذشته و در آستانه سالروز میلاد حضرت مسیح(ع) و سال نوی میلادی بود که خبر ارسال نامه محمدجواد ظریف به همتایان خود از کشورهای مختلف جهان از طریق شبکه های اجتماعی و به نقل یکی از معاونینش منتشر شد.

مرقومه ظریف اما نامه‌ای برای تبریک فرا رسیدن سال جدید میلادی و یا صرف تبریک میلاد حضرت مسیح (ع) نبود؛ بلکه نامه ای بود که در آن مواضع جمهوری اسلامی درباره مذاکرات هسته‌ای تشریح شده بود. مواضعی که اگرچه تا بحال بارها تبیین و تشریح شده اما این روش بیان او یعنی نامه‌نگاری تازگی داشت.

وزیر خارجه در نامه‌اش نوشته بود که ایران در مذاکرات راه‌حل‌هائی واقع‌گرایانه ارائه کرده و این نشانه عزم جمهوری اسلامی ایران برای رسیدن به توافقی عادلانه و عاقلانه است. او همچنین تاکید کرده که ایران در مقابل مطالبات نامشروع و تحقیرآمیز توسط برخی طرف‌های مذاکره کننده ایستادگی می‌کند.

از طرفی این نامه در حالی توسط رئیس دستگاه دیپلماسی ایران به همتایانش نوشته شد که مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 که قرار بود در مهلتی یکساله در سوم آذرماه امسال به نتیجه برسد، تا دهم تیرماه سال بعد تمدید شده ولی این تمدید چندماهه هم هنوز خیال هیچکدام از طرف‌های مذاکره کننده را برای دستیابی به توافق راحت نکرده است و بنا بر نظر بسیاری از کارشناسان شکست مذاکرات همانقدر محتمل است که به نتیجه رسیدن آن شانس دارد.

بنابراین در این فضای مبهم خوشبین‌ترین دیپلمات‌ها و ناظران سیاسی هم به گزینه شکست مذاکرات جدی‌تر از قبل نگاه میکنند.

حالا این سوال برای بسیاری مطرح شده که کدام طرف یا کدام طرف‌های میز ممکن است مذاکرات را به شکست برساند و در صورت شکست مذاکرات چه اتفاقی خواهد افتاد؟

مقامات آمریکایی از چندماه قبل با راه انداختن جنگی تبلیغاتی این ادعا را بارها مطرح کرده اند که در صورت شکست مذاکرات مقصر آن ایران است.

آنها در این جنگ تبلیغاتی مدعی شده‌اند که هر امتیازی که داشته اند در مذاکرات به ایران داده‌اند و این ایران است که حاضر به کوتاه آمدن از مواضع خود نشده است.

در واکنش به این ادعا مقامات کشورمان هم تهدید کرده‌اند که در صورت شکست مذاکرات، افکار عمومی دنیا را در جریان جزئیات مذاکرات خواهند گذاشت تا به جهانیان نشان دهند اگرچه ایران همه تلاش‌های خود را برای رسیدن به توافق انجام داده ولی در مقابل برخی کشورهای در مسیر رسیدن به نتیجه مانع تراشی کرده‌اند.

در این میان اما مقامات غربی مدعی هستند که علیرغم مذاکرات یکسال گذشته هنوز راهکاری برای اطمینان از صلح آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران پیدا نکرده‌اند. آنها ابایی از اینکه بگویند تنها راه برطرف شدن نگرانی‌هایشان برچیده شدن تاسیسات هسته‌ای ایران است هم ندارند.

بعبارت دیگر آنها خواستار این شده‌اند تا ایران علاوه بر آنچه تاکنون در ژنو و وین داده و پذیرفته، حالا از خطوط قرمز خود پا پس بکشد تا بلکه به زعم آنها شرایط برای حصول توافق ممکن شود.

با این حال به گفته برخی منابع نزدیک به تیم مذاکره کننده، تیم کشورمان در مذاکرات اخیر برای رفع نگرانی‌های طرف مقابل پیشنهاد‌های سازنده‌ای ارائه کرده تا اگر واقعا نگرانی آنها از صلح‌آمیز بودن یا نبودن برنامه هسته‌ای ایران باشد، این نگرانی بتواند رفع بشود.

چیزی که وزیر خارجه آمریکا هم چند روز قبل به آن اشاره کرده است.

جان کری روز 16 آذر طی سخنانی در نشست سابان گفت: "ما در هفته‌های آینده شاهد مطرح شدن ایده‌های جدید هستیم. انعطاف پذیری‌های به وجود آمد که می‌تواند به حل کردن برخی موضوعات کمک کند و به همین علت هم بود که دو هفته‌ی پیش در وین اتریش وقتی که ما به تازه ترین ضرب الاجل جدید دست یافتیم، همه ی ما روی تمدید توافق داشتیم."

با این حال به نظر می‌رسد بحث‌های طولانی و البته بدون نتیجه دیپلمات‌های ایران و غرب بر سر مسائلی چون ظرفیت برنامه غنی‌سازی ایران و لغو تحریم‌ها گره اختلافات را محکم تر از قبل کرده است؛ به قدری محکم که پیشنهادات سازنده ایران هم ممکن است توان باز کردن آن را نداشته باشد.

در چنین شرایطی به نظر می رسد که علاوه بر طرف های غربی؛ وزیر امور خارجه ایران نیز احتمال شکست مذاکرات را بیشتر از قبل احساس کرده است؛ چنانکه در نامه‌ای که به همتایانش در کشورهای دیگر جهان نوشته بر این نکته تاکید کرده که ایران در این روزهای سرنوشت‌ساز و حساس مذاکرات برای اثبات حسن نیت خود پیشنهادهایی "سازنده‌" ارائه کرده اما هنوز راه برای رسیدن به توافق هموار نشده است.

بر همین اساس باید منتظر بود و دید که این تلاش بیش از پیش و روشنگری مجدد ظریف که بی شک ناشی از اهتمام بالای وی برای به نتیجه رسیدن مذاکرات است؛ زمینه دستیابی به توافق نهایی را فراهم میکند یا طرف غربی همچنان در مقابل انعطافهای تیم ایرانی، سخت خواهد بود. هرچند که نمیتوان این مساله را نیز از فراموش کرد که در شرایط حساس و سرنوشت ساز کنونی پیشنهادهای ظریف که به قول خودش سازنده نیز بوده؛ و امروز جزئیات آن هنوز دقیقاً مشخص نیست؛ ممکن است روزی با رسانه‌ای شدن؛ موج جدیدی از انتقادات علیه تیم هسته‌ای را از جانب منتقدین به همراه داشته باشد.