عرفانیان: غربیها میخواهند افکار عمومی نسبت به حصول توافق شرطی شود
این کارشناس مسائل بینالملل در گفتگوی تفصیلی با «نسیم» تصریح کرد: ضرر کاهش قیمت نفت بر طرف غربی-عربی در میانمدت و بلندمدت قطعاً بیشتر از ما خواهد بود/ مدیریت جهادی میتواند ما را از رینگ پیروز بیرون آورد
محمدرضا عرفانیان کارشناس مسائل بین الملل در گفتگوی با «نسیم»، در خصوص تحولات اخیر در مذاکرات هستهای بین ایران و 1+5 به گفتگو پرداخت:
«نسیم»: ارزیابی شما از فضای کلی در مذاکرات هستهای مخصوصا بعد از انتشار اخباری مانند خبر توافق ایران و آمریکا برای انتقال سوخت تهران به مسکو یا تحریم های اخیر آمریکا برعلیه 9 شخص و شرکت ایران چیست؟
عرفانیان: هرچند اسم موضوع مذاکرات هستهای ما مذاکرات هستهای است ولی در واقع محور اصلی آن هستهای نیست بلکه ویژگیهای استراتژیک و راهبردی ما را مورد هدف قرار داده اند و برای همین بهانهجویی میکنند؛ به بهانههای مختلف سعی میکنند فضای مذاکرات را متشتت کنند و این کار را نیز عمداً با هدف خسته کردن طرف ایرانی انجام میدهند.
غربیها در مواجهه با مذاکرات روشی دارند که به نظر میرسد باید اسم آن را دو گام به جلو و یک گام به عقب گذاشت، آنها با این روش به دنبال دفع الوقت هستند تا از این منزل و رهگذر طرف ایرانی را خسته کنند ؛ برای همین است که یک بار میبینید آقای اوباما میگوید اگر توافق جامع صورت گیرد ایران میتواند قدرتی منطقهای باشد؛ درحالی که در ظاهر دارد به ایران آوانس یا امتیازی میدهد و سعی میکند که در افکار عمومی اینطور القاء کند ما داریم با ایران کنار میآییم اما درست چند روز بعد یا حتی به فاصله کمتر شخصیتهای حقیقی و حقوقی ایران تحریم میشوند؛ این در واقع همان بازی دو گام به جلو و یک جام به عقب است.
طرف غربی از یک طرف در مصاحبه ها عنوان میکنند گفتگوها ثمربخش بوده و از طرف دیگر با قیمت نفت بازی میکنند، ابایی هم ندارند از اینکه پشت سرشان چه چیزهایی گفته میشود.
خیلیها از جمله اقای برژینسکی که در عالم سیاست فرد شناخته شدهای است میگویند پایین آمد قیمت نفت درواقع برای تحت فشار قراردادن روسیه و ایران است و این پیامی به ایران و روسیه میدهد که در واقع ما داریم شما را تحت فشار قرار میدهیم و اگر به درخواستهای ما توجه نکنید اینگونه خواهد شد.
با این وصف فضای مذاکرات ثابت میکند که در فضای سیاسی بحث هستهای، برای آنها موضوع هستهای مطرح نیست.
اگر ما این مقدمه را بپذیریم، بعد میتوانیم متوجه شویم که این اتفاقاتی که میافتد و این اخبار ضد و نقیضی که از طرف غربیها منتشر میشود با چه هدفی صورت میگیرد، در واقع آنها تلاش می کنند که افکار عمومی داخل ایران و خارجی ایران نسبت به لزوم حصول توافق شرطی شود؛ به این معنی که همیشه به شکلی القاء میکنند که انگار توافق در حال صورت گرفتن است اما وقتی میرسیم به مرحلهای که توافق صورت دارد میگیرد یک دفعه با یک تاکتیک خاص چون نمیخواهند توافق حاصل شود نمی گذارند این اتفاق شکل گیرد.
بنابراین افکار عمومی در داخل و خارج همیشه در انتظار مستمر مزمن به سر میبرند که چرا این توافق صورت نگرفته و آنها به این شکل افکار عمومی را نسبت به توافق شرطی میکنند که هم در داخل و هم در خارج افکار عمومی را در فشار قرار میدهند و به گونهای القاء می کنند که انگار طرف غربی تمام تلاش خود را برای توافق انجام میدهد اما طرف ایرانی اصلاً به آن توافق اعتنایی ندارد در مجموع این روشی است که آنها در پیش گرفته اند.
«نسیم»: تحریمهای اخیر در این پازل به چه شکلی توجیه میشوند؟
عرفانیان: هدف خسته کردن طرف ایرانی است .
از یک طرف میگویند ما داریم با شما به توافق برسیم ولی از طرف اصلاً اعتقادی به این توافق ندارد؛ چون برای آنها حصول این توافق به نفعشان نیست، آنها سعی میکنند تا میتوانند و تا جایی که امکان دارد طرف ایرانی را در فشار قرار بدهند و اصلاً قرار نیست که به طرف ایرانی امتیازی بدهند و در نیتشان نیست که حقوق هستهای ما را به رسمیت بشناسند .
ببینید اگر غیر از این بود در بحث توافق ژنو قبل از اینکه این هفت ماه تمدید شود، همه مذاکرات در سطح کارشناسان، معاونان و وزرا به صورت چند ماه انجام شده بود اما دقیقه 90 که توافق داشت صورت میگرفت یک دفعه فرانسه گفت که اصلاً شما سانتریفیوژ میخواهید چه کار و اصلاً شما نباید داشته باشید.
چرا وقتی که ماهها گفتگو شده و نماینده فرانسه نیز در مذاکرات هست و در جریان ریز مسائل هم هست، حالا اسم آن را توافقات یا نزدیکی افکار و عقاید یا هرچیز دیگری که بگذاریم، او در جریان آن بوده و میدانسته و حتی در توافق ژنو هم حق هستهای ما به گونه ای به رسمیت شناخته شده یک دفعه میگویند که شما سانتریفیوژ میخواهید چکار این یعنی اینها روشی در پیش گرفتند که با گذشت زمان و در فشار قرار دادن ایران ایران را خسته کنند و ناگزیر کنند به توافقی که آنها بخواهند برسند.
از یک طرف با قیمت نفت و از لحاظ اقتصادی ایران را در فشار قرار می دهند و از طرف دیگر به لحاظ سیاسی سعی میکنند در فشار قرار بدهند؛ افکار عمومی زمانی که شرطی و خسته شد میگویند زودتر توافق حاصل شود و از این بازی خلاص شویم.
این در واقع نوعی محاصره سیاسی در میدان جنگ به این شکل است که طرف را محاصره میکنند و فقط یک مجرا برای آن باز میگذارند که ناگزیر به آن مجرا هدایت شود، در بحث مذاکرات نیز همین بازی در حال انجام است از طرف غربیها و همه این اتفاقاتی که خیلی از آنها را فکر میکنیم نامربوط به مذاکرات هستهای هست با این هدف انجام میشود.
«نسیم»: نامه ظریف به مناسبت کریسمس را در فضای فعلی مذاکرات را چگونه ارزیابی میکنید؟
عرفانیان: به نظر من یکی از جاهایی که به هر حال طرف ایرانی نقص دارد در بیان مواضعمان به دنیای خارج است که باید در این مورد مقداری بیش از گذشته درسانههای ما چه در داخل و به ویژه در خارج از کشور تلاش کنیم.
دلیل لزوم تلاش بیشتر در خارج از کشور این است که به نظر من در داخل کشور مردم به اندازه کافی توجیه هستند و واقعاً ریز قضایای هستهای را میدانند و در جریان زوایای دغلکاری غربیها هستند.
اما به نظرم در بخش برونمرزی رسانههای داخلی کاری نکرده اند و باید بیشتر از این کار صورت گیرد تا بتواند دیدگاههای جمهوری اسلامی را بدون توسل به شعار و شعارزدگی تبیین کنند و به این شکل دنیا مواضع به حق جمهوری اسلامی را در موضوع هستهای بهتر بفهمد.
این موضوع که بحث هستهای واقعاً برای غرب مطرح نیست برای باید افکار عمومی دنیا روشن شود و دنیا پی ببرد که در این بهانهجوییهایی که امریکا انجام میدهند اصلاً بحث هستهای نبوده و موجودیت و ویژگیهای راهبری و استراتژیک جمهوری اسلامی ایران را مورد هدف قرار داده است و غرب به این موضوع نگاه راهبردی دارد که در آن بحث هستهای فرع قضیه است و این را باید روشن کرد و دستگاه دیپلماسی ما باید در این مسیر کار کند.
اگر آقای ظریف نامهای نوشتند باید با این هدف باشد به افکار عمومی دنیا توضیح دهیم آن چیزی که اکنون در حال اتفاق است تحت عنوان گفتگوهای هستهای، گفتگوی هستهای نیست بلکه گفتگوهایی است که با بهانه هستهای از طرف آمریکا دارد تحمیل میشود؛ یعنی آنها با دست آویز قرار دادن مسائل هستهای سعی میکنند جمهوری اسلامی رادر تنگناهای متعددی قرار بدهند.
«نسیم»: نقش کاهش قیمت نفت در مذاکرات هستهای چیست و در این شرایط ایران باید چه رفتاری در قبال آن داشته باشد؟
عرفانیان: بحث نفت ابزاری برای طرف غربی شده است تا ایران را در مذاکرات به لحاظ اقتصادی تحت فشار قرار دهد و هدف آنها این است که در واقع با یک تیر چند نشان را بزنند؛ هدف آنها این است که روسیه و ایران را تحت فشار قرار دهند؛ بازی با قیمت نفت نیز با این همین هدف صورت میگیرد
آمریکاییها با کمک عربستان و کشورهای دیگر در منطقه موضوع کاهش قیمت نفت را تا الآن انجام دادهاند؛ هرچند قطعا نمیتوان گفت این روش تاثیری ندارد اما تأثیر این کار دو چیز است که باید برای افکار عمومی روشن شود.
تأثیر کاهش قیمت نفت در مذاکرات است یا بر کشور و ملت ما؟ طبیعتاً در اقتصاد بر اقتصاد ایران و روسیه و هم در اقتصاد خودشان تأثیر دارد؛ هرچند کاهش قیمت بر اقتصاد ما خیلی تأثیر دارد اما در اقتصاد خودشان نیز خیلی موثر است و در میان مدت و بلند مدت به ضرر خود آنها تمام خواهد شد.
شاید طرف غربی عربی بتوانند تأثیرات کاهش قیمت نفت را در کوتاه مدت تحمل کند اما در میان مدت و بلند مدت قطعاً آنها بیشتر از ما ضرر میکنند.
با این حال کاهش قیمت نفت به هیچ وجه در مذاکرات تأثیری ندارد، چون ما برای حقوق هستهای خود چارچوبی داریم و خطوط قرمزی برای آن تعریف شده که نمیتواند بر مذاکرات تأثیر بگذارد.
مثال آن این است که ممکن است هر فردی به دلیل فرد بودن ممکن است به لحاظ اقتصادی دچار مشکل شود اما در هویت انسانی او تغییری ایجاد نمیشود، بحث هستهای نیز یکی از حقوق حقه ملت است اینکه شما بتوانید از امکانات هستهای برای مقاصد صلحآمیز استفاده کنید از حقوق هر کشور و ملتی است اما اینکه آنها بخواهند این حقوق را پایمان کنند به نظر من هیچ تأثیری نخواهد داشت چون خطوط قرمز و چارچوبهایش مشخص است و مردم هم به آن اعتقاد دارند و هم نسبت به آن آگاه هستند.
«نسیم»: و سوال آخر تاثیر این کاهش قیمت نفت بر طرف عربی و غربی چیست؟
عرفانیان: این کاهش قیمت نفت در میان مدت و دراز مدت به شدت بر طرف عربی و غربی تأثیر خواهد داشت و اگر چه اقتصاد ما وابسته به نفت است اقتصاد آنها نیز همین وابستگی را دارد.
کشورهای صادر کننده نفت که وارد این بازی شدهاند نیز در دراز مدت و میان مدت ضرر خواهند دید و کشوری مانند عربستان که اکنون در حال صدور حدود 10 میلیون بشکه نفت است طبیعتا وقتی که درآمدهای آن نصف شود در میان و دراز مدت آسیب جدی خواهد دید و نمیتوانند خود را از عواقب آن برهانند.
عربستانی ها نیز بودجه خود را بر اساس درآمدهای نفتی بسته بودند و شاید به خاطر تولید بالا و حجم بالای ذخایر ارزی که به آن دسترسی دارند در کوتاه مدت بتوانند پیامدهای آن را مدیریت کنند ولی در دراز مدت به شدت آسیب خواهند دید و خیلی شکننده هستند.
هرچند در حالی که الان آنها به ذخایر ارزی خود دسترسی دارند ما نمیتوانیم به آنها داشته باشیم اما مردم ما مقاومت جزء فرهگشان است ولی در مورد آنها مشخص نیست که بتوانند به این شکل مقاومت کنند.
کشورهای صنعتی و کشورهای مصرف کنند نفت و کشورهای غربی نیز اقتصادشان بر چرخه نفت است؛ هرچند که نفت ارزان در مقطعی باعث خشنودی شهروندان آنها میشود اما صنایع آنها و ساز و کار اقتصادی آنها هم بر مبنای همین است.
مثلاً آمریکا با استفاده از نفتهای سنگینی که معروف شده استخراج میکند، میگوید ما داریم خودکفا می شویم و احتیاجی به نفت نداریم و به همین دلیل نیز نفت ارزان شده است ولی استخراج این نفت برای آمریکا یش از صد دلار برای آنها در هر بشکه هزینه دارد و اگر امریکا مثلاً در روز به ده، پنج یا حتی یک میلیون بشکه نفت احتیاج داشته باشد باید با همین ضریب هزینه بیشتری انجام دهد و بنابراین به آن آسیب میرسد و بقیه کشورهای دیگر در این حوزه نیز در دراز مدت و میان مدت قطعاً ضرر خواهند کرد که یکی از آنها صنایع نفتی کانادا است که به این شکل ضرر خواهد کرد.
در مجموع من اعتقاد دارم که اگر ملت و دولت ما مقاومت کنند که البته ملت ما آگاهی داشته و در حال مقاومت هم هستند ولی دستگاه دیپلماسی ما نیز اگر مقاومت کنند و برای این مقاومت برنامه داشته باشند می توان به نتیجه رسید البته این که فقط بایستیم و بگوئیم مقاومت میکنیم کافی نیست، همانطوری که مقام معظم رهبری فرمودند باید برنامه و مدیریت جهادی وجود داشته باشد که اینها کلیدواژههای جدی است و اگر نصب العین قرار گیرد و برای مقاومتمان برنامه داشته باشیم آنگاه واقعاً از این رینگ پیروز بیرون میآییم.
** گفتگو از سجاد آذری و علی جمشیدی