موانع صادراتی پیش روی تولیدکنندگان سیستان و بلوچستان
صادرکنندگان کالا از سیستان و بلوچستان به افغانستان از کندی روند صادرات به دلایل مختلف گلایه دارند و از امکان تعطیلی کارخانهها خبر میدهند/ «نسیم» در گزارشی به بررسی مشکلات عمده صادرکنندگان کالا از استان پرداخته است
«نسیم» سیستان و بلوچستان: صادرکنندگان کالا از مرزهای شمال سیستان و بلوچستان از اعمال مدیریتهای مختلف در مرز گلایه دارند. به گفته آنها، آنقدر مدیریتهای مختلف در مرز اعمال میشود که کار برای بخش خصوصی سخت شده و مراکز تولیدی آنها را در معرض تعطیلی کامل قرار داده است.
"یک کوه مواد اولیه در کارخانه تلنبار شده. در حال حاضر 600 هزار تن کلینکر(ماده اولیه تولید سیمان) بدون استفاده در کارخانه ما موجود است. بازار صادرات هم تقاضا دارد ولی نمیتوانیم کالا صادر کنیم." این بخشهایی از گفتههای مدیرعامل کارخانه "سیمان سیستان"، به عنوان یکی از صادرکنندگان کالا از استان به افغانستان است؛ گفتههایی که از نبود زیرساختها و همچنین اعمال سختگیریهای مرزی در عبور و مرور از مرزهای استان حکایت دارد.
محمدرضا احسانفر، مدیرعامل کارخانه "سیمان سیستان" در گفتگو با «نسیم» میگوید: با وجود اینکه این ظرفیت در کارخانه ما وجود دارد که به مراتب بیش از ظرفیت تولید کرده و صادرات کنیم؛ ولی شرایط صادرات فراهم نیست.
«نسیم»: مشکلات در تردد کامیونها از مرزهای شمال سیستان و بلوچستان به مقصد افغانستان چند سالی است که روند صادرات کالا را با کندی همراه کرده است. از طرفی برخی افراد سختگیریهای مرزی را عامل این کندی میدانند و برخی هم مشکلات زیرساختی را علت آن میخوانند. نظر شما در این باره چیست و این کاهش تردد کامیونهای صادراتی چه تأثیری بر تولید سیمان در کارخانه شما داشته است؟
احسانفر: یک کوه مواد اولیه در کارخانه تلنبار شده. در حال حاضر 600 هزار تن کلینکر(ماده اولیه تولید سیمان) بدون استفاده در کارخانه ما موجود است. بازار صادرات هم تقاضا دارد ولی نمیتوانیم کالا صادر کنیم. همان وقتی که محمدباقر نوبخت، معاون رئیس جمهور در سال گذشته از کارخانه ما بازدید کرد؛ مشاهده کرد که چه مقدار کلینکر روی زمین است. اکنون هم فقط و فقط داریم به مقدار کلینکرها اضافه میکنیم و قطعاً به زودی ناچاریم کارخانه را به کلی تعطیل کنیم؛ چارهای نداریم. متأسفانه با وجود اینکه این ظرفیت در کارخانه ما وجود دارد که به مراتب بیش از ظرفیت تولید کرده و صادرات کنیم؛ ولی شرایط صادرات فراهم نیست. مشتری و متقاضی داریم ولی بنا به ملاحضات و گرفتاریهای مرزی نمیتوانیم صادرات کنیم.
«نسیم»: منظورتان سختگیرهای مرزی در مرزهای رسمی کشور با افغانستان است؟
احسانفر: دقیقاً. فارغ از سختگیریهای مرزی مشکلات سختافزاری و نرمافزاری دیگری هم در زیربناهای مرز وجود دارد. ما پیش از این برای حمل سیمان ساز و کاری داشتیم که براساس آن روزانه 80 کامیونِ افغانی از کارخانه سیمان بارگیری کرده و صادر میکردیم ولی در دو ماه گذشته تعداد کامیونها به زیر 20 کامیون در روز کاهش یافته است. با این شرایط نمیشود صادرات داشت. اگر کامیون نداشته باشیم نمیتوانیم صادرات کنیم. به عبارتی برای صادرات باید قابلیت رفت و آمد کامیونها در مرز وجود داشته و همواره افزایش یابد.
«نسیم»: روشنتر توضیح دهید؛ آیا منظورتان این است که اکنون به دلیل سختگیریهایی که در مرز وجود دارد؛ میزان توقف کامیونها در دو سوی مرز زیاد شده است؟
احسانفر: میزان توقف خیلی زیاد است. از طرفی ما درشرایطی برای اهداف اقتصادی بزرگ در حال سرمایهگذاری چند صد میلیون دلاری برای ساخت اسکله و فراهمسازی زمینه پهلوگیری کشتیهای غولپیکر در چابهار هستیم؛ ولی زمانی که یک کارخانه در استان نتواند به درستی صادرات داشته باشد؛ با این شرایط تمام این اسکلهها و جادهها بیفایده هستند. همه برنامهریزیها برای توسعه زمینههای ارتباطی در انتهای چرخه خود باید از یک مرز عبور کند. در واقع ما یک گذرگاه قابل توجهی برای ورود کالاها در چابهار ایجاد کردهایم ولی در مقابل مسیر خروج را به شکل روزنهای رها کردهایم. پس باید یک فکر اساسی نسبت به این مرز اندیشید تا حداقل قابلیت این را داشته باشد که روزانه هزار کامیون از آن عبور کند.
«نسیم»: در مورد در دسترس بودن کامیون که مشکلی ندارید؟
احسانفر: کامیون به اندازه کافی وجود دارد؛ ولی اجازه نمیدهند به راحتی از آن استفاده شود. آنقدر مدیریتهای مختلف در مرز اعمال میشود که کار برای بخش خصوصی سخت شده است.
«نسیم»: شما سالهای سال است که در این استان مشغول فعالیت تولیوی و اقتصادی هستید. آیا به طور مشخص پیشنهادی برای حل این مشکل دارید؟ منظورم در مورد تنها مسیر خروجی از آن چرخهای که از چابهار شروع میشود است؟
احسانفر: مسیر خروجی ما تنها یک پل مشترک مرزی در شمال سیستان و بلوچستان با افغانستان است که از روی رودخانهای که اکنون آب ندارد عبور میکند. نام آن پل "میلک" است. پیشنهاد دادهایم تا پل شناوری در کنار آن ایجاد کنند یا اجازه دهند کامیون از کف این رودخانه خشک عبور کند که متأسفانه این کار عملی نشده است. باید اجازه دهند کامیونها رفت و آمد کنند. قطعاً اگر شرایطی که وجود دارد ادامه یابد؛ ناچاریم چرخه تولید "کلینکر" را تعطیل کنیم. متأسفانه از سال 89 که بازار مصرف و صادرات نداشته و تازه تولید سیمان را شروع کردهایم؛ به جای اینکه از مقدار "کلینکر" کارخانه کم شود؛ همواره به آن افزوده شده است. در برخی سالها ناچار شدیم کارخانه را یک یا دو ماهی به کلی تعطیل کنیم چون نمیتوانستیم محصولمان را صادر کنیم.
«نسیم»: در مورد عبور و مرور کامیونها از بستر رودخانهای که میفرماید خشک است؛ آیا در گذشته این اجازه داده شده است؟
احسانفر: خیر. اجازه ندادهاند. در حال حاضر سوخت با اولویت از آنجا ترانزیت میشود. دلیل هم این است که مبالغی از این کار وصول میشود؛ در حالی که ترانزیت برای کشور چیزی به ارمغان نمیآورد و آن چیزی که رفاه میآورد صادرات است که متأسفانه از اینجا نمیتوان صادرات کرد.
«نسیم»: در گفتگویی که چند وقت پیش با شما داشتیم از کاهش صادرات سیمان به افغانستان به علت دریافت عوارض 120 یورویی توسط سازمان حمل و نقل و پایانهها خبر دادید. آیا دریافت این عوارض به قوت خود باقی است؟
احسانفر: چند هفته قبل در این باره با مسئولان کشوری جلسهای داشتیم. قرار بر حذف این عوارض است ولی تاکنون دریافت این عوارض به قوت خود باقی مانده است. در این جلسه که با حضور وزیر راه و شهرسازی، رئیس سازمان حمل و نقل پایانهها و مدیرکل ترانزیت کشور برگزار شد؛ آقای آخوندی دستور لغو دریافت عوارض از صادرکنندگان به افغاستان را صادر کردند و قرار شد تا صورت جلسهای پیرامون آن تنظیم و ابلاغ شود. در صورت ابلاغ این دستور علاوه بر حذف این عوارض، در مرز نیز مکانی برای شرکتهای بزرگ تعریف میشود تا با کامیونهای ایرانی صادرات انجام گیرد.