ایران هستهای: "فردو"، مسئله اصلی در مذاکرات لوزان
این پایگاه تحلیلی نوشت: آمریکا خواهان آن شده ظرفیت غنی سازی در توافق نهایی برای ایران (احتمالا شش هزار سو) صرفا در نطنز مستقر باشد، اما ایران اصرار دارد که حداقل هزار سو از این مقدار باید در فردو مستقر شود
پایگاه خبری -تحلیلی ایران هسته ای نوشت:
منابع مطلع در تهران تایید می کنند که اختلاف نظر درباره فردو تبدیل به یکی از اصلی ترین گره ها در مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 شده است. در حالی که دور جدید مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 از صبح روز دوشنبه 25 اسفند 1393 (16 مارس 2015) در شهر لوزان سوییس آغاز شده، به نظر می رسد مسئله فردو بخش زیادی از انرژی دو طرف را در این مذاکرات مصروف خود خواهد کرد.
بنابر برخی شنیده ها، موضوع اصلی درباره فردو این است که امریکا خواهان آن است که ظرفیت غنی سازی مورد توافق در توافق نهایی برای ایران (احتمالا 6000 سو) صرفا در نطنز مستقر باشد، اما ایران اصرار دارد که حداقل 1000 سو از این مقدار باید در فردو مستقر شود.
تاسیسات غنی سازی فردو در نزدیکی شهر قم قرار دارد، حدود 3000 ماشین نسل اول بهبود یافته در آن مستقر است، این ماشین ها در آبشارهای 174تایی سازمان یافته است، ولی هم اکنون فقط یک سوم ظرفیت این تاسیسات مشغول غنی سازی زیر 5 درصد است.
استدلال اصلی ایران این است که وقتی دو طرف درباره یک سقف برای ظرفیت غنی سازی توافق دارند، طرف غربی نباید درباره چگونگی اجرای این غنی سازی در ایران و از جمله درباره مکان آن چون و چرا کند و این دیگر به خود ایران مربوط است که چگونه این مقدار غنی سازی را محقق کند.
ضمن اینکه، مطابق اطلاعاتی که رسما تایید نشده، تیم مذاکره کننده هسته ای ایران نوعی شفافیت فراپروتکلی را در توافق نهایی خواهد پذیرفت که با وجود آن غرب دیگر به هیچ وجه نمی تواند ادعا کند درباره ماهیت فعالیت ها در فردو نگران است.
علاوه براین، ایران به طور سنتی اینگونه استدلال کرده است که تا زمانی که تهدیدنظامی رژیم صهیونیستی علیه برنامه هسته ای ایران باقی است، فردو -به عنوان یک تاسیسات آسیب ناپذیر در مقابل حملات متعارف نظامی- باید به عنوان یک تاسیسات غنی سازی فعال باقی بماند تا عدم حمله به نطنز را ضمانت کند.
اصطلاحا در این حالت گفته می شود فردو نوعی پدافند غیر عامل برای تاسیسات نطنز است.
به لحاظ راهبردی، تحلیلگران عقیده دارند تبدیل تاسیسات فردو به یک تاسیسات غیر غنی سازی به معنای قرار دادن نطنز در خطر حمله نظامی است.
با این حال، به نظر می رسد طرف امریکایی بر این موضوع اصرار دارد که فردو باید «هدفی متفاوت پیدا کرده» و به یک تاسیسات تحقیق و توسعه بدون هرگونه ماموریتی در زمینه انباشت مواد شکافت پذیر بدل شود.
دیپلمات ها می گویند مسئله فردو اکنون یکی از موضوعات تعیین کننده در مذاکرات است که به نظر می رسد مصالحه درباره آن دشوار باشد چرا که یکی از دو طرف نهایتا باید از موضع خود کوتاه بیاید.