فلاحتپیشه: ترس از کودتای نخبگان سیاسی، علت تغییرات گسترده مقامات عربستان است
این کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با «نسیم»: این حجم تغییرات وزیران سعودی قابل پیشبینی بود/ عربستان لیدر راهبرد ایرانهراسی در جهان است/ مسئولین سیاستخارجی عربستان مجری سیاستهای آمریکا هستند
پادشاه عربستان برای دومین بار از زمان به دست گرفتن قدرت، تغییرات گسترده سیاسی و امنیتی را در پستها و مناصب بالا وزارتی و سازمانی این کشور انجام داد . مهمترین تغییرات اعمال شده از سوی "سلمان بن عبدالعزیز" برکناری "مقرن بن عبدالعزیز" از ولیعهدی و تعیین "محمد بن نایف" به عنوان جانشین خود، و همچنین تعیین فرزندش "محمد بن سلمان" به عنوان جانشین ولیعهد، معاون دوم نخست وزیر و وزیر دفاع و رئیس شورای امور اقتصادی و توسعه است. شاه سعودی همچنین با درخواست "سعود الفیصل" برای کنارهگیری از وزارت خارجه به علت وضعیت جسمانی موافقت کرد و او را به سمتهای وزیر مشاور و عضو هیأت وزیران، مشاور و فرستاده ویژه خود و ناظر بر امور خارجی تعیین کرد .
" عادل الجبیر" سفیر عربستان در واشنگتن نیز از سوی پادشاه به عنوان وزیرخارجه جدید عربستان تعیین شد. به گفته کارشناسان، این تغییرات فوری در مراکز قدرت به دلیل تلاش پیگیر سلمان پادشاه عربستان برای کنار گذاشتن فرزندان و نوادگان پادشاه سابق و همچنین اختلافات خاندان حاکم در خصوص سرنوشت جنگ علیه یمن و همچنین بحران به وجود آمده در نتیجه دستگیری دهها تن از شهروندان به اتهام وابستگی به داعش صورت گرفته است.
به دلیل اهمیت این تغییرات گسترده با حشمتالله فلاحتپیشه نماینده دوره هفتم و هشتم مجلس شورای اسلامی و دارای دکترای علوم سیاسی به نقد و بررسی ریشه این تحولات فوری و بنیادی در شبهجزیره نشستیم.
مشروح گفتگوی تفصیلی «نسیم» با حشمتالله فلاحتپیشه، کارشناس مسائل بینالملل به شرح زیر است:
فلاحتپیشه به اتفاقات اخیر در عربستان اشاره کرد و گفت: عزل و نصب و تغییرات نخبگان در رأس هرم سیاسی عربستان امر قابل پیشبینی بود. این تغییرات به عنوان یک نیاز در عربستان احساس میشد.
این حجم از تغییرات در عربستان نشان از شکست دیپلماسی دروغین آل سعود دارد
وی به بیان دلایل این احساس نیاز عربستان به تغییرات گسترده اشاره کرد و گفت: چند دلیل و تحلیل در این رابطه وجود دارد. به اعتقاد بنده، این حجم تغییر نخبگان سیاسی به منزله شکست دیپلماسی دروغین خاندان آل سعود در مقابل اتفاقات منطقه است. عربستان سعودی در طول چند دهه اخیر ماهیت دیپلماسی خود را پشت در یک سری بحرانآفرینیهای کاذب پنهان کرده بود. جنگ تحمیلی با ایران و بعد از آن سلسله تحولاتی که تحت عنوان تنش با جمهوری اسلامی ایران مطرح میشد و حتی بحث عراق نیز از جمله این تحولات بود.
عربستان در رأس راهبرد ایرانهراسی قرار دارد
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی به راهبردهای عربستان علیه ایران نیز اشاره کرد و افزود: اوج راهبرد کاذب عربستان علیه ایران از سال 2004 میلادی شروع شد یعنی از زمانی که عربستان در رأس راهبرد ایرانهراسی قرار گرفت. یک راهبرد دروغینی که ایران را به عنوان یک تهدید معرفی میکرد و در این مدت عربستان در لایههای زیرین، سیاستهای خود را پیش میبرد.
فلاحتپیشه با اشاره به شکست سیاستهای عربستان علیه ایران، اشاره داشت: به نظر من چند عامل باعث شکست دیپلماتیک عربستان در قبال ایران شد. عامل اول این قضیه، ترک برداشتن راهبرد ایرانهراسی بود. مسئله دیگر این بود که مشخص شد واقعیات تهدید در منطقه با محوریت عربستان است و ارتباط عربستان با گروههای تروریستی از یک سو و تجهیز گروههای به شدت خونخوار و وحشی منطقه به دست عربستانف این رژیم را بسیار نامطمئن کرده است.
وی با تمجید از سیاستهای ایران در قبال اتفاقات منطقه، گفت: همزمان با اتفاقات فوق، عقلانیت دستگاه دیپلماسی در جمهوری اسلامی ایران باعث شد که در طی چند سال اخیر عملاً ایرانهراسی را کنار بگذارند و کمک کردند اصل چهره کاملاً دوگانه عربستان سعودی مشخص شود.
این کارشناس مسائل بینالملل به نوع تغییرات اتفاق افتاده در عربستان اشاره کرد و ادامه داد: دستگاه دیپلماتیک عربستان به ویژه سعود الفیصل به عنوان کسی که دیگر ناکارآمد شده بود و نتوانست پرده دیپلماتیک عربستان را بازطراحی کند، اولین قربانی این تغییرات شد. دومین تغییری که میبینیم، اطلاعاتی و امنیتی شدن پستهای حساس در عربستان است. به روال نظامهای ارتجاعی و محافظهکار، شاهد هستیم که خاندان آل سعود به درون یک خانه حلزونی و یا لاک، لاکپشتی محدودتر عقبنشینی میکنند.
عربستان با این تغییرات در لاک خود فرو رفته
وی همچنین افزود: به عبارتی این اقدام عربستان در تغییرات وسیع در سطح اول مدیریت این نظام شاهنشاهی عقبنشینیشان به درون قلعه است. به جای این که در قبال تحولات منطقه برونزا عمل کنند باز هم شاهدیم که به حریم ارتجاعی و محافظهکاری و لاک دفاعی خود باز میگردند. این موضوع نشاندهنده این است که باز هم سنگربندیهای بیشتری در عربستان در قبال امواج جدید دموکراسیخواهی به وجود خواهد آمد.
نماینده دوره هشتم مجلس به جنبه دیگر تحولات اخیر عربستان نیز اشاره کرد و افراد روی کار آمده را افرادی دارای تفکر ضددموکراسی دانست و گفت: عربستانیها یک سری از چهرههای جدید کشورشان را روی کار میآورند که کاملاً ضد دموکراسی هستند. شرایطی که امروزه عربستان دارد متفاوت است با شرایطی که در چهار موج جدید گذشته دموکراسیخواهی در دنیا شکل گرفته است. عربستان نه تنها در درون قلمرو خودش ضددموکراسی است بلکه امروزه در خارج از قلمرو خود نیز ضد بیداری اسلامی و ضد دموکراسی خواهی در هر کشور مسلمان است.
این کارشناس مسائل بینالملل این ضددموکراسی بودن ساختار عربستان را طبیعت نظامهای ارتجاعی دانست و اظهار داشت: این تحولات عمده طبیعت یک نظام ارتجاعی است. عربستان با این شرایط ارتجاعی در آینده نمیتواند دوام بیاورد. این مجموعه وقتی مورد بررسی قرار میگیرد شرایط نشان میدهد که عربستانیها کماکان به سمت رفتن ب سوی انتهای بیشتر حرکت میکنند.
ترس جریان حاکم در کوتای غربی- آمریکایی توسط جریان نخبگان سیاسی عربستان
فلاحتپیشه به چالش مهم عربستان در ستیز بین نخبگان سیاسی و گروه حاکم اشاره کرد و افزود: عامل مهم دیگری در تغییرات گسترده در عربستان نقش دارد و آن چالش بین نخبگان و قدرت در عربستان است. ملک سلمان از یک موضوع هراس دارد و آن این است که آن دسته از سیاستمدارانی که با دنیا ارتباطات بیشتری داشتند مثل فیصل(به خاطر اینکه ایشان یکی از پر سابقهترین وزرای خارجه دنیا است)، این افراد با شبه کودتای غربی- آمریکایی جای او را بگیرند و لذا سعی میکند که این افراد را از حریم قدرت دور کند.
وی تحولات اخیر عربستان را ناشی از شکست این کشور در حمله به یمن نیز دانست و گفت: واقعیاتی که الآن وجود دارد این است که عربستانیها کاملاً نقش ضد انقلابی را در یمن در حال بازی کردن هستند. موضوع یمن و شکست آنها در این کشور و هجمه ضد انقلابی عربستان در یمن، نقش عامل شتابزا در مسیر این تحولات عمده در عربستان را بازی کرد و قابل پیش بینی هم بود که تحولات آنجا به درون خاک عربستان کشیده خواهد شد.
مقاماتی که نقش منطقهای دارند همسو با آمریکا هستند
فلاحتپیشه در پایان سخنان خود به نقش آمریکا در تحولات اخیر عربستان و ارتباط افراد روی کار آمده در عربستان با آمریکا نیز خاطر نشان کرد: به نظر من دولت عربستان در شرایط کنونی آن بخش از مقامات سیاسی این کشور که دارای نقش منطقهای هستند را سعی میکند افراد همسو با آمریکا انتخاب کند ولی در مواردی که به تاج و تخت و مسائل درونی آنها مربوط است مثل نیروهای امنیتی و اطلاعاتی، معتقدم که مهرههایی روی کار میآیند که این مهرهها کارنامه مثبتی در وفاداری به آلسعود دارند. به نظر من جدا از عزل و نصبهایی که صورت گرفته در کل اینگونه نیست که ما فکر کنیم که این تحولات در عربستان شاخصی برای حذف نقش آمریکا در منطقه توسط خاندان آل سعود تبدیل شود.