طبیبزاده: استانی شدن انتخابات، کاندیدا را وابسته به جریانهای قدرت و ثروت میکند
نماینده مردم تهران در مجلس در یادداشت اختصاصی در «نسیم» نوشت: تهران بهترین نمونه برای عدم کارایی طرح استانی شدن انتخابات مجلس است/ این طرح حق مردم مناطق محروم و مظلوم را ضایع میکند
نمایندگان مجلس با یک فوریت طرحی موافقت کردند که حوزههای انتخابیه برای انتخابات مجلس شورای اسلامی استانی میشود؛ این به این معنا است که در صورت تصویب این طرح، انتخابات مجلس به تفکیک حوزههای انتخابیه شهرستانها برگزار نمیشود بلکه نمایندگان یک استان وارد مجلس میشوند . طرح "استانی شدن حوزههای انتخابیه انتخابات مجلس" که موافقان، آن را تضعیفکننده هرگونه رقابت شدید و اختلافبرانگیز قومی و قبیلهای خوانده و در عوض بر این باورند که همبستگی ملی را تقویت میکند، مخالفانی نیز دارد؛ مخالفان طرح مذکور میگویند با این طرح آنان که به کانونهای قدرت و ثروت متصلند بیشتر رأی میآورند. در راستای بررسی نظرات موافقین و مخالفین این طرح، دکتر زهره طبیبزاده، عضو کمیسیون آموزش و نماینده مردم تهران در مجلس در یادداشتی اختصاصی در «نسیم» دلایل مخالفت خود را با این طرح شرح داد. متن کامل این یادداشت به شرح زیر است:
آماده سازی طرح استانی شدن انتخابات در دید اولیه ناشی از نیاز به حضور پررنگتر احزاب سیاسی در کشور است. اما متأسفانه اولین اشکالی هم که به این مسئله وارد است این است که در کشور ما احزاب سیاسی به آن شکل قدرت ندارند و ساختار خیلی قوی هم ندارند. یکی از الزامات این طرح وجود احزاب سیاسی است که ما فاقد احزاب قوی در کشور با این سبک هستیم.
طرح استانی شدن انتخابات حق مردم مناطق محروم را ضایع میکند
مورد بعدی این است که استانی شدن انتخابات مجلس باعث میشود حق کسانی که در نقاط محروم قرار دارند و ارتباط نزدیکی با نماینده خودشان میتوانند برقرار کنند و نماینده در واقع از بین خود آنها انتخاب میشود، ضایع میگردد. امروز نماینده میتواند درد دل مردم را بیان کند و مشکلات حوزه انتخابیه خود را به خوبی شناسایی و بیان کند. امروز نماینده در اختیار مردم و ارتباطش با مردم نزدیک است. به همین دلیل مردم شناخت مستقیم از آن فرد دارند. خانوادهاش را میشناسند، منشش را میشناسند. نماینده حضور فیزیکی در حوزه انتخابیه خود داشته و مردم مناسبات قبلیاش را میدانند. این حسنی است که مردم با شناخت نزدیکتر و مستقیمتری نماینده خودشان را انتخاب میکنند و باعث میشود که اعتماد بیشتری به نماینده داشته باشند.
اگر مردم مشکلاتی در منطقه دارند او به خوبی مشکلات را میداند چون خودش در منطقه حضور داشته و مشکلات را لمس کرده است ولی اگر قرار باشد نمایندگان به صورت استانی انتخاب شوند با فاصلهای که در استانها بین شهرها وجود دارد این امر غیرممکن به نظر میرسد. به عنوان مثال سیستان و بلوچستان را در نظر بگیرید. فاصله شمال تا جنوب این استان را ببیند که چقدر است؟ اصلاً امکان ندارد نمایندهای بتواند از شمال این استان با مردم در جنوب این استان رابطه نزدیکی برقرار کند.
در این شرایط مردم به هیچ وجه شناخت کافی از کاندیداها نخواهند داشت. در استانهای وسیع و طویل مردم کاملاً بدون شناخت به افرادی که به صورت استانی مطرح میشوند رأی خواهند داد و کمترین دسترسی را نیز به این افراد خواهند داشت.
طرح استانی شدن انتخابات، کاندیدا را وابسته به جریان قدرت و ثروت میکند
نکته بعدی که به نظر من خیلی مهم است این است که وقتی فرد مجبور باشد در استان تبلیغ کند نسبت به زمانی که در یک شهرستان تبلیغات میکرد نیاز به پول بیشتری دارد. هزینه انتخابات برای کاندیداها در صورت استانی شدن انتخابات خیلی بالا میرود و طبعاً امکان سوءاستفاده اصحاب قدرت و ثروت نسبت به نماینده وجود دارد. این اصحاب قدرت و ثروت، مخارج نماینده را در بحث تبلیغات تأمین میکنند و این انتظار را از نماینده دارند که خواستههای غیرعادلانه و زیادهخواهیهای آنها را وقتی به نمایندگی مجلس رسید جوابگو باشد و آنها را اجرا کند. این مسئله باعث میشود که نماینده وامدار اصحاب قدرت و ثروت شود و به نظر من از این بعد هم مثبت نیست و هزینههای انتخاباتی را بالا میبرد.
اینکه در استانی شدن انتخابات مجلس افرادی به وی کار میآیند که سابقه اجرایی قویتر و کارنامه عملی بهتری نسبت به بقیه دارند از نقاط قوت این طرح است. قاعدتاً در استانی شدن انتخابات فردی رأی خواهد آورد که کارنامه بهتری در زمینههای اجرایی و خدمت به مردم داشته باشد. البته این تنها شیوه بالابردن سطح نمایندگان مجلس نیست و از جهتی این نقطه قوت این طرح هم میتواند مورد نقد قرار گیرد. اینکه نمایندگان از شهرستانها انتخاب میشوند در دسترس تر هستند، آن نماینده شناخت نزدیکتری از مردم و مشکلات آنها دارد. مردم آن نماینده را میشناسند. هزینههای انتخاباتی افزایش نمییابد. اینها به نظر من پوئنهای بزرگتری هستند که این ضعف بالارفتن سطح نمایندگان از طریق استانی شدن انتخابات را جبران میکنند.
البته باید این نکته را یادآور شویم که افراد صاحب صلاحیتی در شهرهای کوچک هستند که از لحاظ علمی توانایی لازم برای حضور در مجلس را دارد. امروز دانشگاهها گسترش پیدا کرده و در اقصی نقاط کشور مراکز دانشگاهی وجود دارد. امروزه مثل گذشته نیست که شهرهای کوچک از وجود نیروهای علمی محروم باشد. وجود دانشگاه باعث میشود که تحصیل کردهها هم در شهرهای کوچک حضور داشته باشند و فکر نمیکنم خطر بزرگی بنیه علمی مجلس را تهدید کند. فکر میکنم راههای دیگری برای افزایش توانایی و بنیه علمی مجلس وجود دارد.
برای بالا بردن سطح نمایندگان باید از ابزارهای موجود در دست مجلس مثل افزایش کارایی مرکز پژوهشها استفاده کرد نه اینکه حوزه انتخابیه را وست بخشید
از نظر من باید برای بالا بردن سطح مجلس از ابزارهای در اختیار مجلس استفاده کرد. پر رنگ کردن نقش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی یکی از این ابزارها است که مجلس میتواند در اختیار داشته باشد و سطح آگاهی نمایندگان را بالا ببرد. همه چیز را همگان دانند یعنی هیچ وقت شما نمیتوانید کسی را پیدا کنید که ادعای دانایی در کلیه زمینهها را داشته باشد. در مجلس کنونی داریم افرادی که از مرکز استان آمدند و در بسیاری از زمینهها ضعف و عدم بضاعت دارند. این خصوصیت مجلس است که فردی با تخصص پزشکی طبیعی است که در زمینه اقتصاد و حقوق و بسیاری از زمینههای دیگر تخصص ندارد یعنی این نمیتواند عاملی باشد که ما صرفاً این طرح را به دلیل استدلال موافقین استانی شدن یعنی افزایش سطح نمایندگان مجلس بپذیریم.
در مرکز استان فردی به لحاظ علمی در یک رشته خاص دارای ارزش علمی بالایی است اما در سایر شقوق علم ضعف دارد و در زمینههای دیگر هیچ اطلاعاتی ندارد بنابراین این ضعف را باید به سبک دیگری در مجلس جبران کرد و رفع کرد. آثار مثبتی که بر غیر استانی شدن مترتب است خیلی بیشتر از آثار منفی است که به این ترتیب ذکر میشود.
تهران بهترین نمونه و مثال برای اینکه طرح استانی شدن انتخابات مجلس کارایی لازم را ندارد
برای استانی شدن انتخابات مجلس، بهترین مثال نقض، انتخابات مجلس در تهران است. بنده تهران را نمونه موفقی در این رابطه نمیبینم و علت این است که تمام نمایندگان تهران مسئول یک استان بزرگی هستند و هیچ کدامشان هم هیچ مسئولیتی در قبال کل این استان ندارند. در حوزه انتخابیه تهران بزرگ هیچ گونه نظارت و تقسیم کاری بین این نمایندگان وجود ندارد و هر شخصی به تنهایی عمل میکند. این باعث شده به هیچ وجه مطالبات استان به طول قابل قبول از طرف این 30 نماینده برآورده نگردد. ولی از طرف دیگر شاهد هستیم اشخاصی که در شهرهای کوچک نماینده هستند قدرت چانهزنیشان با دولت بسیار بیشتر از نمایندگان استان تهران است یعنی برای حوزه انتخابیهشان خیلی راحتتر از نمایندگان تهران امکانات میگیرند. در حالی که نمایندگان تهران به دلیل بزرگ بودن وسعت منطقه از بسیاری از مشکلات تهران آگاه نیستند و هیچ اطلاعی ندارند. البته با توجه به گستردگی حوزه انتخابیه تهران امکان شناسایی هم برای نمایندهها میسر نیست.
امروزه میبینیم که در تهران چقدر مشکل وجود دارد و نمایندگان تهران در مقایسه با نماینده یک شهرستان آن حساسیتهایی که آن فرد نسبت به حوزه انتخابیه کوچک خود دارد نمایندگان تهران این حساسیت را نسبت به این منطقه بزرگ جغرافیایی نمیتوانند داشته باشند.
روشهای مختلفی را در مجمع نمایندگان تهران پیشنهاد کردیم. حتی مناطق مختلف تهران را بین نمایندگان تقسیم کردیم البته در دورههای قبل ظاهراً این تقسیمبندی حوزه انتخابیه تهران انجام شده بود ولی این خطر و اشکال را دوستانی که در دورههای قبل بودند میگفتند که تنها یک منطقه با ما آشنا است زیرا ما میرویم و مشکلات آن منطقه را بررسی میکنیم و پیگیری میکنیم، مناطق دیگر اصلاً ما را نمیشناسند و به همین دلیل در این دوره نمایندگان تهران تقسیمبندی منطقهای را رد کردند و آنقدر تهران بزرگ است و مناطق و مشکلاتش زیاد است که برای یک فرد امکان ندارد که بتواند همه مشکلات مناطق مختلف را بشناسد.
تجربه تهران را تجربه موفقی نمیدانم و فکر میکنم دلیل اینکه نمایندگان تهران روی مسائل کلان ملی تمرکز میکنند همین قضیه است که آنها به حوزه انتخابیه خود اشراف کامل ندارند. به هر حال حق مردم تهران در این رابطه ضایع میشود که تمام نمایندگان تهران ملی فکر میکنند و متأسفانه به این شکل است و مشکلات منطقهای کاملاً نادیده گرفته میشود.