پیشنهاداتی برای دانشبنیان شدن اقتصاد شهری در برنامه سوم شهرداری تهران
در اولین همایش بین المللی اقتصاد شهری که با رویکرد اقتصاد مقاومتی اقدام و عمل تحت نظارت انجمن علمی اقتصاد شهری ایران برگزار شد نتایج پژوهشی با عنوان «تبیین جایگاه اقتصاد دانش بنیان در شهرداری تهران» ارائه شده است.
گروه جامعه « نسیم آنلاین »: مدیریت شهری، فرایندی چند سویه و راهبردی است که میتواند از میزان مسائل و مشکلات شهری بکاهد. مدیریت شهری امروزه با رفاه تمام شهروندان در ارتباط است و باید بستر لازم برای تأمین مسکن مناسب، بهداشت شهری، آموزش و اشتغال، تغذیه، امنیت و اوقات فراغت را برای شهروندان مهیا سازد. مدیریت شهری، شهر تهران نیز در چشمانداز طرح جامع افق 1404، شهری روان با رفاه عمومی و زیرساختهای مناسب، همراه با تعدیل نابرابریها و تأمین عادلانه کلیه حقوق شهروندی را مدنظر قرار داده است، اما باید اذعان داشت که مدیریت شهری زمانی میتواند تمام جنبههای زندگی شهروندان را بهصورت کیفی مورد پوشش قرار دهد که مبتنی بر اقتصادی پایدار باشد. یکی از راههای دستیابی به اقتصاد پایدار، دستیابی به اقتصاد دانشبنیان است. اما مسئله اصلی این است که راهکارهای دستیابی مدیریت شهری به اقتصاد دانشبنیان چیست و چه زیرساختهای بنیانی جهت دستیابی به این امر ضروری است؟
در اولین همایش بینالمللی اقتصاد شهری که با رویکرد اقتصاد مقاومتی اقدام و عمل تحت نظارت انجمن علمی اقتصاد شهری ایران برگزار شد نتایج پژوهشی با عنوان «تبیین جایگاه اقتصاد دانشبنیان در شهرداری تهران» ارائهشده است.
محققین در این پژوهش تأکیددارند تمام ارکان اصلی شهر و سازمانهای مربوط به آن باید در راستای تحقق توسعه دانشبنیان، بهصورت مشارکتی و در بسیاری موارد با اتخاذ تصمیمات پایین به بالا حاضر باشند، البته این در حالی است که نقش سیاستگذاریهای از بالا به پایین بههیچوجه قابلچشمپوشی نیست.
بر اساس آنچه از برنامه پنجساله دوم شهرداری تهران استخراج شد، دو چشمانداز بهطور مشخص به موضوع دانشمحور بودن اقتصاد و توسعه در شهر تهران اشارهکردهاند. همانگونه که مشخص است، تدوین راهبردها و سیاستهای باید بهگونهای شفاف، مسیر راه آتی تمام بازیگران شهری را مشخص نماید. در چشمانداز اول که تهران را شهری دانشبنیان معرفی کرده است، تنها به ارائه راهبرد و سیاست در حوزه شهرداری پرداخته است و از پرداختن به سایر افراد و گروههای مؤثر دراینارتباط غفلت شده است.
شهرداری بهعنوان یکنهاد اجتماعی باید فراهمکنندۀ بسترهای مناسب برای ورود ساکنان شهر در چرخه مشارکت، تولید و توزیع دانش باشند، که در این برنامه بدان اشارهای نشده است. حکمروایی شهری فرآیندی از پایین به بالا است که چون مدیریت شهری صرف توزیع خدمات را در نظر نمیگیرد و کیفیت زندگی، مشارکت ساکنان،مطلوبیت، شفافیت و پاسخگویی را اعمال میکند.
باوجودآنکه در ادبیات مربوط به اقتصاد دانشبنیان، مفاهیمی چون اقتصاد خلاق، صنایع خلاق، گروههای خلاق، مؤسسات و شرکتهای دانشبنیان، رقابت شهری، وجود دارد، اما در متن راهبردها و سیاستها این مفاهیم بسیار مهم در حوزۀ اقتصاد دانشبنیان مشخص نشدهاند. ازاینرو لازم است موارد زیر در تدوین برنامه پنجساله سوم شهرداری موردنظر قرار گیرد.
با توجه به جایگاه اقتصاد دانشبنیان در جهان و مطرح بهعنوان ابزار توسعۀ شهری، لازم است ابتدا دستیابی به شاخصهای ملاک عمل برنامه دوم که در آن برنامه بهعنوان وضع موجود لحاظ میشود، باید بهطور دقیق مشخص شود.
همچنین ضروری است تمام ابعاد مربوط به اقتصاد دانشبنیان، اقتصاد خلاق، صنایع خلاق، گروهها و سازمانهای مرتب به آن بهطور دقیق و شفاف در راهبردها و سیاستهای برنامه سوم تقویت شود.
لازمه دستیابی به اقتصاد دانشبنیان همانگونه که پیشتر نیز مطرح گردید، برقراری روابط و اقدامات مشترک در 3 سطوح افقی، عمودی و بخشی است، بنابراین در برنامه سوم ضرورت دارد استراتژیهای کاربردی برای ایجاد و تقویت این روابط تدوین گردد، تا همکاریهای 2جانبه و مشترک بین بخشهای مختلف عملیاتی گردد.
بنا بر تجربیات جهانی در تبدیلشدن به شهر دانشبنیان ضروری است، ساختار شهرداری بهطور کامل مورد بازبینی قرار گیرد تا در برنامه سوم شاهد اقدامات مؤثر دراینارتباط باشیم.
موضوع قرارگیری در رقابت شهری از اهمیت ویژهای برای امتیازدهی به شهرها برخوردار است. کلانشهر تهران در رقابت با سایر کلانشهرها در ایران و در جهان قرار دارد، بنابراین سیاستگذاری در ارتباط با افزایش پتانسیلها و ظرفیتهای رقابتی باید موردنظر قرار گیرد.
شهر دانشبنیان و خلاق به جهت جذب افراد بااستعداد و خلاق، نیاز دارد به تمام جنبههای توسعهای برای دستیابی به استانداردهای جهانی بپردازد. بنابراین ارزیابی وضع موجود از این منظر باید بهطور جامع و یکپارچه توسط ادارات کل، شهرداریهای مناطق، نواحی و شرکتها و مؤسسات ذیربط انجام شود.
راهبردها و سیاستهای مندرج در برنامه دوم باید در برنامه سوم دنبال شود.
توجه شود، مدتزمان مناسب برای تبدیل به شهر دانشبنیان در حدود 20 سال تعیینشده است. بنابراین به 4 برنامه نیاز است تا درنهایت به شهر با اقتصاد دانشبنیان نائل شد. ازاینرو لازم است استراتژیها و راهبردها به تفکیک زمان و امکان انجام، بازیگران اصلی، طی سه برنامه آتی بهطور دقیق و کامل مشخص شود.
طی انجام اصول حاکم بر برنامه باید تمام دستگاههای ذیربط موظف به پیروی و تحقیق سیاستها در راستای تحقق آرمانشهر دانشبنیان برآیند.