خاطرهبازی تهرانیها با نهر بلوار کشاورز به ایستگاه آخر رسید
یادداشت تحلیلی «نسیم»، در خصوص تصمیم شهرداری منطقه ۶ برای پر کردن نهر میانی بلواری که ثبت آثار ملی است/ هزینهای بسیار کمتر از احداث دریاچه چیتگر، "نهر کرج" را احیا میکند
براساس آمار ثبت احوال تا همین چند سال پیش محل تولد ثبت شده در شناسنامه نیمی از ساکنان پایتخت، شهری به جز تهران بود. با توجه به روند مهارنشدنی مهاجرت به سوی مرکز، به نظر نمیرسد این آمار امروز تغییر چندانی کرده باشد.
شاید به همین دلیل باشد که ادعای مدیران شهرداری تهران مبنی بر اینکه تهران شهری ناشناخته حتی برای تهرانیهاست بدون تحقیق و بررسی قابل تایید است. همین امروز هم اگر این سوال کهنه را از شهروندان بپرسید، درصد بالایی از آنها "پیچ امینالدوله" را نقطهای در شهر تهران تصور میکنند.
نقاط تفریحی و گردشگری تهران به جز چند مورد خاص از جمله دربند و درکه و فرحزاد، برای بخش زیادی از تهرانیها غریب و ناشناخته است. شرایط برای اماکن تاریخی و نمادهای تهران از این هم احتمالا بدتر است.
واقعیت این است که تهران به دلیل اهمیت سیاسی و استراتژیک در کشور، کمتر از نقطه نظر گردشگری مورد توجه قرار گرفته است و خالی شدن شهر از جمعیت در هنگام تعطیلیهای حتی دو یا سه روزه، گواهی بر این مدعاست که تهران در زمینه توریستی و گردشگری مظلوم واقع شده است.
حتی اقدامات خوب مدیریت شهری در برگزاری تورهای تهرانگردی، گشتهای شبانه، پیادهراه سازی در مناطق مرکزی و حرکت به سمت احیای بافتهای تاریخی و مرکزی به ویژه در منطقه 12 پایتخت، نتوانسته این مشکل را رفع و رجوع کند.
از سوی دیگر احداث مجموعههای تفریحی و گردشگری در نقاط مختلف شهر تهران برای آشتی دادن پایتختنشینان با گردشگری شهری، در دستور کار مدیران شهرداری قرار گرفته تا علاوه بر شادابی بخشی به ساکنان شهر، توانایی جلب گردشگران از دیگر شهرها و درآمدزایی برای شهرداری تهران را سبب شود.
ایجاد دریاچه مصنوعی خلیج فارس، دریاچه مصنوعی "هنر" و آبشار مصنوعی در منطقه 22 به عنوان منطقه نمونه شهری، در راستای همین اهداف تعریف شد که اگر چه با حرف و حدیث فراوان کارشناسی مواجه بود، اما در نهایت با استقبال شهروندان، پاسخ بسیاری انتقادات داده شد.
هزینههای میلیاردی انجام شد تا پایتختنشینان با شهر آشتی کنند و خیابانهای شهر را تنها به عنوان معبری برای عبور و مرور از منزل تا محل کار نبینند. تا آخر هفته به جای صرف هزینه سنگین و درگیر شدن با ترافیک سنگین جادههای شمالی، راهی مناطق مختلف شهر شوند و جاذبههای گردشگری ناشناخته شهرشان را ببینند.
در میان این اقدامات تحسینبرانگیز، برخی تصمیمات در لایههای میانی شهرداری تهران و در سطح برخی مناطق، تطابق چندانی با سیاستهای گردشگری شهرداری ندارد. به تازگی شهردار منطقه 6 تهران که یکی از مناطق مرکزی و با هویت و قدمت زیاد پایتخت است تصمیم گرفته یکی از بلوارهای تاریخی شهر را به اصطلاح "ساماندهی" کند. این بار ظاهرا بلوار کشاورز هدف پروژهای قرار گرفته که قرار است نهر تاریخی آن را پر کند. بلواری که در سال 91 در فهرست آثار ملی هم ثبت شد.
خبر همینقدر کوتاه و بدون توضیح آمده است؛ "طرح مطالعاتی ساماندهی بلوار کشاورز به پایان رسیده و این پروژه در دو فاز به اجرا درخواهد آمد. قرار است سطح بلوار را بالا بیاوریم و این فضا را تبدیل به آبنما کنیم" و با همین یک جمله، انبوهی از خاطرات ساکنان تهران چه آنان که در این شهر متولد شدهاند و چه آنان که پناهنده پایتخت شدهاند، زیر خاک منطقه 6 دفن شد.
واقعیت این است که با وجود ادعای شهردار منطقه 6 مبنی بر خشک بودن نهر میان بلوار کشاورز، این نهر و حاشیه زیبای آن همچنان خاطرهبازی با ذهن شهروندان را رها نکرده و در روح و روان تهرانیها جاری است.
سوال اینجاست که با وجود صرف هزینههای میلیاردی برای ساخت مجموعههای تفریحی و گردشگری، که سالها زمان میبرد وارد خاطره جمعی شهروندان شود، شهرداری منطقه 6 چگونه چشم خود را روی سالها خاطرات جمعی تهرانیها میِبندد و سرمایه عظیم اجتماعی را در این زمینه نادیده میگیرد. سالها زمان و صرف هزینههای تبلیغی سرسام آور لازم است تا یک مجموعه تازه تاسیس هویت یابد و مورد توجه شهروندان قرار گیرد، حال آنکه نهر بلوار کشاورز پتانسیل تمام قد گردشگری شهری است که با صرف هزینهای به مراتب کمتر از دریاچه و آبشار مصنوعی، قابل بازیابی و احیا است. همین الان هم با وجود خشک بودن این نهر، نیمکتهای فلزی شده و بدقواره اطراف نهر بلوار کشاورز میزبان صدها شهروندی است که خسته از کار روزانه، دقایقی را در کنار فضای سبز و زیبای "بلوار" میگذرانند.
مازاد جمعیت پارک لاله در روزهای شلوغیاش و مشتریان پر و پا قرص ساندویچ "کثیف"های سر خیابان فلسطین جایی جز حاشیه نهر بلوار کشاورز ندارند، حتی اگر به قول شهردار منطقه حیوانات موذی مزاحمشان باشند.
نهر میان بلوار کشاورز این روزها حال و هوای خوشی ندارد و شاید ضربات بیل و کلنگ بدسلیقگی پیمانکاران شهرداری، نفسهای آخرش را ببرد اما یاد و خاطره "نهر کرج" از ذهن شهروندان پاک نخواهد شد و آب نهر در روانشان جاری میماند.
یادداشت از: ناصر جعفرزاده