اخبار آرشیوی

این روزها جشنواره‌های متعددی در سطح کشور در حال برگزاری است که عموما هم به حوزه فیلمسازی و یا از جنس آن مرتبط هستند. جشنواره‌های که داعیه بین‌المللی بودن هم دارند. "جشنواره جام جم" از جمله رویدادهای نوپایی است که سومین سال خود را تجربه می‌کند و به رغم برغی انتقادها اما توانسته برای خود رسانه ملی توفیقاتی بدست آورد کما اینکه می‌تواند به کیفیت تولیدات سالهای بعد نیز کمک بهتری داشته باشد. دبیری این دوره نیز به عهده مهدی فرجی، مدیر شبکه یک سیما گذاشته شده؛ مدیری که این جشنواره را مفید برای رسانه ملی اعلام می‌کند. فرجی در نشستی که در «نسیم»، برگزار شد به سوالاتی پیرامون این رویداد پاسخ گفت. * بحثی که ابتدا به آن بر می‌خوریم تعدد جشنواره‌ها است و اکثرا هم در حوزه سینما و فیلم؛ ما مگر چقدر جشنواره لازم داریم و حتی حالا جشنواره جام جم چه نقشی در این میان قرار است داشته باشد؟ تعداد جشنواره هایی که در کشور برگزار می‌شود به نظر من هم مقداری زیاد است. در کشور سالانه نزدیک به 100 جشنواره فرهنگی و هنری برگزار می شود. جشنواره سینما حقیقت، فیلم کوتاه، فیلم های ویدئویی، رشد، 100 ثانیه و جشنواره فجر و نزدیک به 100 جشنواره هست، جشنواره رویش و جشنواره امام رضا(ع) و فراوان جشنواره برگزار می شود. *که اکثرا هم مشمول اثار صدا وسیما هستند به جز جشنواره فیلم فجر البته! بله در بسیاری از جشنواره ها هم آثار صدا و سیما به آن راه پیدا می کند و عموما هم به جز جشنواره فیلم فجر که جشنواره فیلم های سینمایی است که گاه هم دیده‌ایم برخی برگزیدگان آن که آثار تلویزیونی است ولی سایر جشنواره ها هم عموما آثار آن از تولیدات تلویزیون هستند. در همین جشنواره سینما حقیقت بهترین جوایز آن را آثار تلویزیونی بردند. جشنواره فیلم کوتاه هم که در قبل برگزار شد هم همینطور بود. اینها درست است و اعتقاد من هم همین است. اما دو نکته وجود دارد. یکی اینکه عمده جشنواره ها در بخش کارهای نمایشی و مستند عموما است. مقداری هم تولیدات پویانمایی هم، ما در کشور جشنواره پویانمایی هم داریم که کانون پرورش فکر متولی آن است که اخیرا دوسالانه شده است. *البته تولیدات سیما در جشنواره ها بیشتر متوجه مستند است عموما به حوزه نمایش مستند مربوط می شود. سایر تولیدات دیگری که آنها هم اتفاقا مخاطبان و علاقمندان زیادی دارد و دستور کار رسانه ای چون تلویزیون است اینها تقریبا در هیچ جایی برای آنها جشنواره ای نداریم و آثار با هم رقابت نمی کنند و انگیزه ای برای برنامه سازان وجود ندارد. همانند برنامه های گفتگومحور که عمده تولیدات شبکه های سیما را برنامه های گفتگو محور تشکیل می‌دهند. اما ما هیچ جا برای آنها جشنواره ای نداریم و دیده هم نمی شوند. یا مسابقات تلویزیونی که همه می گویند اصلا به ما چه ارتباطی دارد چون مسابقه تلویزیونی است و راست هم می گویند. *الان بنای برگزاری جشنواره جام جم قرار است چه باشد؛ به هرحال هدفی پشت این رویداد گذاشته شده؟ بنای جشنواره جام جم تلویزیون این است که همه این ساختارها را در یک رقابت قرار دهد و بین برنامه‌سازان انگیزه رقابت بوجود بیاورد. می دانید بالاخره این رقابت یک نشاط در جریان فیلمسازی در کشور ایجاد می کند. در این 3 سال گذشته افرادی به من از شهرستان مراجعه کردند که در مورد فیلم خود صحبت کردند که ساخته اند و خواستار حضور کار خود در جشنواره بودند و خیلی جشنواره برای انها مهم بوده تا کار آنها دیده شود. *چقدر واقعا روی تولیدات موثر خواهد بود؟ جشنواره جام جم آهسته آهسته این تاثیرات خود را می گذارد و آن نشاط و ایجاد انگیزه و یک رقابت جدی و فشرده را دارد ایجاد می کند. هم بین برنامه سازان و فیلم سازان و هم بین مدیران گروههای برنامه ساز رقابتی در حال شکل گرفتن است. طبیعتا در بین این رقابت می تواند نوعی تعالی وجود داشته باشد. در عین حال واقعیت این است که درست است در جشنواره فیلم کوتاه، مستندهای سیما هم با هم رقابت می کنند و در جشنواره فجر هم گاه فیلم سینمایی ما هم در بخشی شرکت می کنند. اما واقعیت موضوع این است که خیلی دستاوردی برای صدا و سیما به جز اعتباری که برای برگزیده شدن هست و اعتباری برای تلویزیون است دستاورد دیگری ندارد. ما از رهگذر جشنواره جام جم دنبال این هستیم که مقداری کارهای خود را آسیب شناسی کنیم. یعنی مجموعه داوری بیایند و بنشیند و بگویند که اشکالات ما در تله فیلم، سریال و مستند این است. *به هرحال بحث داوری هم مهم است اینکه چه کسیانی آسیب شناسی و ارزیابی کنند. عموما هم داوران ما افراد حرفه ای هستند. آنها باید بتوانند با یک نگاه بیرونی ما را نقد کنند. در یک جشنواره وقتی این قضاوت اتفاق می افتد و وقتی نتیجه داوری و آسیب شناسی داوری بیرون می‌آید ما خود را آسیب شناسی می کنیم. این نکته دستاورد پنهان ما است و خیلی برای ما ارزش دارد. ما در جریان جشنواره دو سال قبل مستند فهمیدیم که مستندهای اجتماعی ما کم است. خب وقتی امسال جشنواره برگزار شد متوجه شدیم که مستندهای اجتماعی ما بیشتر شده و از دو سال قبل خیلی بهتر شده است. این اثر آن جشنواره بود. دستاورد آن جشنواره برای ما محسوب می شد. ولی جای دیگر این کار را برای ما نمی کند. ولی با شما هم عقیده هستم که جشنواره های زیادی در کشور برگزار می شود و خوب است که به آنها سامانی بدهیم و فرصتی بگذاریم. گاهی اوقات اینگونه است که دو جشنواره با هم همپوشانی ایجاد می کند و افتتاحیه یکی با اختتامیه دیگری همزمان می شود. در بحث داوری آثار در مصاحبه هایی که ما گرفتیم در مورد جشنواره به نظر می اید دو مشکل وجود دارد؛ خیلی از آنهایی که می توانند داور باشند خود صاحب اثر هستند و دوم وقتی برخی آثار مشمول گذر زمان می شود ممکن است که اثر به چشم نیاید. ما در بخش داوری با یک دشواری و سختی مواجه هستیم. خصوصا در بحث کارهای نمایشی چون امسال که محدود به موضوع کرده بودیم انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در بخش نمایشی ما 34 سریال داشتیم. حالا ما کارگردان و بازیگری که پیدا کنیم که در هیچ کدام از اینها بازی نکرده و حضور ندارد کمی کار سختی است. اما با تمام این دشواری تمام تلاش ما این بود که اینگونه شود و الحمدالله شد و بخشهایی هم که کسی اثر داشت یا فرد را تغییر دادیم و یا آن اثر را کنار گذاشتیم. مثلا امسال در بخش سریال می خواستیم محمد کاسبی را داور بخش سریال قرار دهیم و دیدم که ایشان سریال "خوش غیرت" را دارد. وقتی با ایشان صحبت کردیم گفت خودش که درست نیست من در این بخش داوری باشم. ترجیح داد به جای اینکه اثر او کنار گذاشته شود داور بخش دیگری شود و در بخش فیلم های تلوزیونی حضور پیدا کرد و داوری خود را انجام داد. * بدون هرگونه دخالت و سفارشی؟ انصافا کار سختی است و تلاش می کنیم تا کار داوری ما سالم برگزار شود. افراد آزادانه نظرات خود را بیان کنند. من خود در همه جلسات شرکت کردم و به هیات داوران گفتم آن اثری که اسم آن در بالای سن خوانده می شود برگزیده شما است و ما هیچ دخالتی در آن نمی کنیم. نیازی هم نیست. در حقیقت ما ممیزی های خود را هم قبلا کردیم. وقتی ما مجوز ساخت می دهیم، بازبینی می کنیم و پخش می کنیم بنابراین دغدغه ای نداریم که چه اثری انتخاب می شود. در نکته دوم فکر می کنم که الان تقریبا بجز بخش سریال، در سایر بخش های جشنواره ما به روز رسیدیم. مستند، پویانمایی و کودک و نوجوان دو سالانه است. بخش تله فیلم که هرسال برگزار می شود. فقط این موضوع درمورد سریال است که واقعیت این است که تعداد سریال هایی که در این 10 سال تولید کردیم خیلی زیاد است و قریب به 500 سریال می شود. برای این تعداد سریال که یک بار نمی شود جشنواره گذاشت و داوری و برگزاری این بخش خیلی سخت است. بنابراین ناچار شدیم که اینها را تقسیم بندی کنیم و بیاییم آنها را بخش بخش کنیم اما باز هم اینگونه است که در بخش سریال موضوع انقلاب اسلامی و دفاع مقدس است ما کارهای روز هم در آن داریم ولی خیلی خوب است که به جایی برسیم که سریال های ما هم دوسالانه کلا داوری شود. *مشخص است که این اتفاق قرار است چه زمانی در جشنواره بیفتد؟ فکر کنم که این موضوع سریال ها و داوری آنها در دو دوره دیگر اتفاق بیافتد. یعنی اگر ما یک دوره سریال های پلیسی و اجتماعی را برگزار کنیم و یک دوره هم الف های ویژه را هم برگزار کنیم تقریبا میشود گفت که همه ساختارها و موضوعات را داوری کردیم. ان موقع است که بخش سریال های ما هم از دو دوره بعد کاملا به روز و دوسالانه و سه سالانه حداکثر برگزار می‌شود و کاملا به روز باشد. *اعلام کرده بودید که قرار است سال آینده هم سریالهای ژانر پلیسی باشد و هم الف ویژه. محقق می شود؟ باید ببینیم. احتمالا یکی از آنها برگزار خواهد شد. یا پلیسی اجتماعی و یا الف ویژه را در سریال های خود قرار می دهیم. زیرا تعداد اینها هم نسبت به هم تفاوت دارند. البته باز یک پیشنهادی هم این بود امسال در کنار انقلاب اسلامی و دفاع مقدس بخش الف های ویژه را هم برگزار کنیم. آن هم در ساختار و بخش کاملا جداگانه ولی بالاخره باید به یک اختتامیه ای فکر کرد که بشود به چند نفری جایزه داد. به 200 نفر نمی شود جایزه داد. برای همین باید ببینیم که سال آینده چه اتفاقی رخ می دهد. امیدوارم که در بخش سریال ها سریع بروز شویم و این جشنواره کاملا بروز شود و بتواند آثار بروز را در بخش نمایش نقد و قضاوت کند. * امکان دارد سال دیگر اتفاق ویژه ای در جشنواره رخ دهد؟ افزودن بخش ها و یا کارهای دیگر؟ که جشنواره چهارم با سه دوره قبل متمایز شود. این چیزی که این دوره را نسبت به دوره های قبل متفاوت کرد بخش بین الملل ما بود. طبیعتا در بخش بین الملل در سال اول آثار خود را شرکت ندادیم و بنای ما این است که در سال آینده بخش بین الملل را قوی تر و غنی تر کنیم. آثار داخلی ما هم احتمالا در آن بخش شرکت کند. این یک تفاوت است. بله هرچیزی ممکن است. ما دلمان می خواهد هر سال نسبت به سال قبل تفاوت داشته باشیم و طبیعتا به آن فکر می کنیم. حالا هم که دبیرخانه جشنواره هم دائمی شده و ما فکر می کنیم که یک جوری این نوع آوری و تفاوت سال به سال وجود داشته باشد. *در مورد داوری‌ها کار به چه شکل است اعم از سریال‌ها و برنامه‌های گفتگو محور؟ اولا که به جز بخش نمایش یعنی سریال به هر برنامه ای گفتیم که سه قسمت خود را بفرست تا ما آن را ببینیم. مثلا برنامه "90" به انتخاب سه قسمت خود را فرستاده است. برنامه های گفتگو محور و مستند شبکه ها خیلی زیاد می شود. همین دو سه ساله که ما محدودیت تاریخی و دوره ای پخش گذاشتیم در مرحله اول 190 برنامه مستند ارسال کردند. باز دوباره یک قضاوتی کردیم و ملاکی گذاشتیم و دوباره آثار را برگرداندیم و گفتیم که بر این اساس دوباره مستند ارسال کنید. رفتند و بر آن اساس ارسال کردند که 112 مستند شد. که اگر تقسیم بندی شود در مجموعه بلند و نیمه بلند و کوتاه می شود آنها را داوری کرد. در برنامه گفتگو محور در مرحله اول بطور عیجبی اثر آمده بود چون عمده تولیدات تلویزیون این برنامه ها است. دوباره در آن بخش هم همین کار را کردیم. برگرداندیم دوباره و باز هم که در شش بخش معلوم کرده بودیم که در بخش علمی، اقتصادی، معارفی، فرهنگی هنری، ورزشی و اجتماعی گروه بندی داریم باز کم کردیم تعداد انها هم 122 اثر شد. اینها را تقسیم بندی کردیم که هر گروهی شد 20 اثر و داوران برای هر گروهی یک روز وقت گذاشتند و برخی را هم دیده بودند و با آنها آشنا بودند. مثلا برنامه 90 را دیده بودند، ورزش و مردم را دیده بودند، برنامه سمت خدا را خیلی ها دیده بودند با برنامه این شبها آشنا بودند. ولی باز هم داوری ها نزدیک به هفت روز طول کشید. مدت زمان با استانداردهای داوری - من خودم خیلی جاها داور بودم - مثلا سه یا چهار روز آثار دیده می شود ولی اینجا برخی داورها حتی هشت روز هم وقت گذاشتند برای اینکه بتوانند همه بخش ها را ببینند. *در مورد سریال چطور؟ در سریال هم همینطور، انصافا برخی داوران که ندیده بودند کار را گرفتند و رفتند در منزل آن را دیدند. بعد هم برای آنها جالب بود و می گفتند که این سریال اگر خوب پخش میشد می توانست یک موج ایجاد کند. برای همین ممکن است برخی از انتخاب هایی که صورت گرفته با پیش بینی های ما هم جور در نیاید. داوران کارها را رفتند و کامل دیدند و داوری های خود را هم انجام می دهند. البته بر اساس شاخصه های ما و با توجه به سلیقه و نظر خود آن را انجام می دهند. از زحمات آنها تقدیر و تشکر می کنم. *به هر حال امسال هم چون پروژه "معراجی‌ها" متعلق به شبکه یک سیماست، این جشنواره به نظرم تحت تأثیر اتفاق اخیر کشته شدن برخی عوامل فیلم نیز هست. بله؛ جشنواره ما امسال متئاثر از حادثه "معراجی ها" است و اتفاقی که افتاد یک ضایعه ای بود که روی جامعه هنری ما اثر گذاشت. امیدوارم خیری در آن باشد که به پروژه های دفاع مقدس که موضوع سریال های ما هم دفاع مقدس است اهمیت بیشتری همه مسئولان کشور بدهند. امیدواریم جشنواره جام جم امسال بتواند این موضوع را ایجاد کند و توجه کافی از سوی مسئولان به دفاع مقدس شود چه در استانداردهای فیلمسازی و سریالسازی و چه در تخصیص منابعی که لازم است. واقعا خیلی مواقع احساس می کنم که آن اهمیت لازم داده نمی‌شود و بچه ها با حداقل امکانات در برخی جاها کار می کنند. واقعیت این است که دفاع مقدس میراث بزرگی که در اختیار ما است و باید تلاش کنیم که این میراث را حفظ کنیم و هم به نسل های بعد منتقل کنیم. لازمه این مسأله، این است که سرمایه گذاری لازم در کشور صورت بگیرد. جا دارد که به پروژه های دفاع مقدس توجه جدی و برای آن فکر شود و روی آنها سرمایه گذاری شود. همه سازمانها بیایند و برای این منظور هم افزایی کنند. الان مقداری کم توجهی وجود دارد. *خوشبختانه بخش سریال‌های امسال نیز متوجه این حوزه است. بله امیدوارم این جشنواره که در بخش سریال ان موضوع انقلاب اسلامی و دفاع مقدس است امسال موجب شود که این اتفاق مقداری رخ دهد. ** تهیه و تنظیم گفتگو: محمدمهدی شیخ صراف و محسن غلامی(قلعه‌سیدی)