پشت پرده یک اعتراف بزرگ

محمد بن سلمان ولیعهد عربستان در نظر دارد سه شنبه آینده در سالگرد قتل فجیع جمال خاشقچی روزنامه‌نگار عربستانی همه را غافلگیر کند و از این طریق فضای نخستین سالگرد این قتل را تحت الشعاع این غافلگیری قرار دهد. داستان از این قرار است که شبکه پی بی اس آمریکا سه شنبه آینده مصاحبه‌ای با محمد بن سلمان را پخش خواهد کرد که وی در آن، مسئولیت کامل قتل خاشقچی را پذیرفته است.

البته این پذیرش مسئولیت بدان معنا نیست که وی گفته باشد دستور این قتل را صادر کرده است، بلکه این مسئله و هر گونه اطلاع پیشینی از آن را رد کرده، اما می‌گوید: "مسئولیت کامل را می‌پذیرم چون قتل در سایه مسئولیت من در اداره کشور اتفاق افتاده است".

وقتی بن سلمان دخالت و اطلاع قبلی از قتل خاشقچی را رد می‌کند، مارتن اشمیت مجری برنامه "فرانت لاین" می‌پرسد: چطور ممکن است این مسئله بدون اطلاع وی رخ داده باشد که ولیعهد عربستان پاسخ می‌دهد: "20 میلیون جمعیت داریم و سه میلیون کارمند". اما اشمیت قانع نمی شود و باز می‌پرسد: "مگر ممکن است بتوانند یکی از هواپیماهای شما را بردارند؟" در اشاره به استفاده قاتلان از یکی از هواپیماهای دولتی که باز بن سلمان پاسخ می‌دهد: "مسئولان و وزیرانی دارم که کارها را پیگیری می‌کنند و آن ها مسئول هستند و اختیار استفاده از این هواپیماها را دارند".

البته این اعتراف تازه اتفاق نیفتاده است و به نوشته سایت "فرانت لاین"، این مصاحبه چند هفته بعد از ترور خاشچقی و در دسامبر 2018 با محمد بن‌سلمان انجام شده است. اما پرسش این است که چرا شبکه یادشده تا به حال این مصاحبه تصویری را پخش نکرده است؟ آیا دولت عربستان و شخص بن سلمان مانع آن شده بود؟ که محتمل است. اگر چنین است این پرسش کانونی مطرح می‌شود که پخش آن بعد از یک سال به چه منظور است؟ آیا با موافقت دولت عربستان انجام‌ می‌شود؟ اگر بن سلمان با پخش این مصاحبه موافقت کرده است، انگیزه وی چیست؟ یا این که شبکه پی بی اس به دنبال فشار به بن سلمان در سالگرد ترور خاشقچی است؟ اگر فرض را بر این بگیریم که پخش این مصاحبه با موافقت خود بن سلمان صورت می‌گیرد، به نظر می‌رسد با توجه به این که هنوز مسئله خاشچقی ادامه دارد و تمام نشده و به عاملی برای فشار بر شخص بن سلمان تبدیل شده است، چه از جانب نمایندگان کنگره آمریکا چه برخی دولت‌های اروپایی، ولیعهد عربستان می‌خواهد با اعلام پذیرش مسئولیت قتل، به این پرونده فیصله دهد و آن را مختومه کند.

به هر حال فارغ از سوالات مطرح شده و پاسخ‌های احتمالی، خود محتوای منتشر شده قبل از انتشار مصاحبه حاوی تنها یک نکته جدید است و آن هم پذیرش مسئولیت قتل به وسیله زیردستان است که بیشتر به نفع وی است تا به ضررش و او را فردی نشان می‌دهد که جسارت پذیرش مسئولیت اشتباهات کارکنانش را دارد.

اما غیر از آن، همان تکذیبیه ها هنوز پابرجاست و وی هر گونه دخالت را رد می‌کند. در این میان، برخی بدون در نظر گرفتن جوانب قضیه، این مصاحبه بن سلمان را پایان یکی از اعضای تیم «ب» دانسته‌اند که به نظر این مسئله موضوعیت ندارد.

ناگفته هم نماند که بیشتر رسانه‌ها به اشتباه در ترجمه، واژه "نظارت" را به کار برده‌ و جمله بن‌سلمان را این‌گونه ترجمه کرده‌اند: "من تمامی مسئولیت را می‌پذیرم زیرا این قتل تحت نظارت من روی داده است" و پس از آن هم نوشته‌اند که وی هر دخالتی در آن را تکذیب کرده است.

این جملات با هم سازگار نیست و ترجمه صحیح جمله این است که "کاملا مسئولیت قتل را می‌پذیرم؛ چون در سایه مسئولیت من در اداره کشور اتفاق افتاده است".

حال پس از پخش این مصاحبه در نخستین سالگرد قتل خاشقچی باید دید که آیا از فشارهای ناشی از این قضیه بر بن‌سلمان کاسته می شود و وی می‌تواند این گونه پیامدهای آن را مدیریت کند یا نه و این فشارها تداوم خواهد یافت. به نظر می‌رسد که بخشی از این فشارها به ویژه از ناحیه نمایندگان و برخی مراکز آمریکایی نه با هدف روشن شدن حقیقت قضیه که اظهر من الشمس است، بلکه با اهدافی سیاسی و استفاده از این ترور به عنوان یک اهرم فشار بر بن سلمان است و از این لحاظ بعید است که این مصاحبه پایانی بر فشارهای آن‌ها باشد.

«روزنامه خراسان»