از دبی تا دوحه؛ سایه ناامنی بر گردشگری خاورمیانه سنگین‌تر شد
صنعت گردشگری خاورمیانه در اکتبر ۲۰۲۶ با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو شده است؛ از لغو پروازهای بین‌المللی و هشدارهای رسمی سفر گرفته تا حملات موشکی به فرودگاه‌های عربستان سعودی و تیراندازی در اردن. این تحولات، اعتماد گردشگران و فعالیت شرکت‌های هواپیمایی، هتل‌ها و سرمایه‌گذاران حوزه گردشگری را تحت تأثیر قرار داده است.
نسیم‌آنلاین: وب‌سایت «ای‌توربونیوز» در گزارشی تحلیلی به پیامدهای تحولات امنیتی اخیر بر صنعت گردشگری خاورمیانه پرداخته و این پرسش را مطرح کرده است که آیا مسافران همچنان می‌توانند با اطمینان به کشورهای این منطقه سفر کنند؟
با وجود ادامه فعالیت هتل‌های دبی، استقبال دوحه از بازدیدکنندگان و سرمایه‌گذاری‌های گسترده عربستان سعودی در گردشگری، وضعیت امنیتی برخی فرودگاه‌ها و مسیرهای هوایی نگران‌کننده توصیف شده است. هم‌زمان، لغو یا تعلیق پروازها و صدور هشدارهای تازه سفر، ابهاماتی را درباره آینده گردشگری منطقه ایجاد کرده است.
این شرایط تنها مسئله امنیت مسافران نیست؛ شرکت‌های هواپیمایی، هتل‌ها، برگزارکنندگان تور و سرمایه‌گذاران نیز با چالش‌هایی روبه‌رو هستند. فعالیت صنعتی که به اعتماد گردشگران و دسترسی قابل پیش‌بینی به مقصد وابسته است، با اختلال در مسیرهای سفر و تغییر ناگهانی شرایط امنیتی دشوارتر می‌شود.
عربستان سعودی؛ تقابل برنامه‌های گردشگری با ناامنی
عربستان سعودی یکی از نمونه‌های برجسته این چالش به شمار می‌رود. در چارچوب برنامه «چشم‌انداز ۲۰۳۰»، گردشگری به یکی از محورهای اصلی تنوع‌بخشی به اقتصاد این کشور تبدیل شده است. توسعه مجموعه‌های تفریحی بزرگ، جاذبه‌های فرهنگی، رویدادهای بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در هتلداری، بخشی از برنامه ریاض برای کاهش وابستگی اقتصادی به نفت و تبدیل‌شدن به مقصدی جهانی است.
با این حال، تحولات امنیتی اکتبر محدودیت‌های پیش روی این راهبرد را آشکار کرده است. در پی حمله به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض در ۱۰ اکتبر، دولت بریتانیا به شهروندان خود توصیه کرد از سفرهای غیرضروری به بیشتر مناطق عربستان سعودی خودداری کنند و به مناطق نزدیک مرز یمن سفر نکنند.
استرالیا نیز در به‌روزرسانی هشدار سفر خود در ۲۳ اکتبر، درباره سفر به عربستان سعودی، از جمله سفرهای مذهبی، هشدار داد.
در واکنش به شرایط موجود، برخی شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی پروازهای خود را لغو یا مسیرهایی را تعلیق کرده‌اند. حتی پس از ازسرگیری فعالیت فرودگاه ریاض، پروازهای بین‌المللی همچنان با اختلال مواجه بوده‌اند. این وضعیت می‌تواند پیامدهایی فراتر از کاهش درآمد شرکت‌های هواپیمایی داشته باشد و بر سفر گردشگران، فعالیت هتل‌ها و برنامه‌های سرمایه‌گذاری اثر بگذارد.
تیراندازی در اردن و افزایش نگرانی‌های امنیتی
صنعت گردشگری اردن نیز با چالشی متفاوت روبه‌رو شده است. در ۲۳ اکتبر، تیراندازی در یک کلیسا در استان کَرَک به صدور هشدارهای امنیتی رسمی منجر شد.
دولت‌های بریتانیا و کانادا توصیه‌های سفر خود به اردن را به‌روزرسانی کردند. کانادا نیز از وقوع تلفات و ادامه عملیات برای یافتن عاملان این حادثه خبر داد.
این رویداد پرسش‌های تازه‌ای درباره امنیت گردشگران در اردن ایجاد کرده است؛ کشوری که بخشی از فعالیت‌های گردشگری آن به جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی و مذهبی وابسته است. هشدارهای امنیتی می‌توانند بر تصمیم مسافران برای سفر و برنامه‌ریزی شرکت‌های فعال در این صنعت تأثیر بگذارند.
امارات؛ آسیب‌پذیری قطب هوانوردی منطقه
امارات متحده عربی طی دهه‌ها تلاش کرده است جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مراکز مهم هوانوردی، هتلداری و تجارت جهانی تثبیت کند. دبی و ابوظبی علاوه بر جذب گردشگران، از نقاط اتصال مسیرهای سفر میان اروپا، آسیا، آفریقا و قاره آمریکا به شمار می‌روند.
همین نقش بین‌المللی، امارات را در برابر اختلال در حریم هوایی منطقه آسیب‌پذیر می‌کند؛ زیرا هرگونه تغییر در شرایط پروازی می‌تواند بر مسیرهای ترانزیتی و برنامه شرکت‌های هواپیمایی اثر بگذارد.
وزارت امور خارجه آمریکا در هشدار ۲۳ اکتبر خود، سطح هشدار سفر به امارات را در سطح سه، با توصیه «در سفر تجدیدنظر کنید»، حفظ کرد.
همچنین خبرگزاری رویترز در ۲۰ اکتبر گزارش داد که شرکت هواپیمایی ایر فرانس ـ کی‌ال‌ام تعلیق پروازهای خود به دبی را تا ۳۱ اکتبر تمدید کرده است. تداوم چنین محدودیت‌هایی می‌تواند برای مسافران و فعالان گردشگری، از جمله هتل‌ها و شرکت‌های برگزارکننده تور، مشکلاتی در برنامه‌ریزی سفر ایجاد کند.
قطر؛ تداوم فعالیت قطب گردشگری در سایه خطرهای منطقه‌ای
قطر نیز جایگاه خود را به‌عنوان یک میانجی دیپلماتیک و قطب هوانوردی بین‌المللی تثبیت کرده است. راهبرد گردشگری این کشور بر ظرفیت فرودگاه بین‌المللی دوحه، شرکت هواپیمایی قطر ایرویز، رویدادهای بزرگ، موزه‌ها، هتل‌ها و سفرهای تجاری تکیه دارد.
با این حال، قرارگرفتن قطر در منطقه‌ای پرتنش، این کشور را از خطرهای امنیتی ناشی از تحولات نظامی مصون نگه نداشته است.
وزارت امور خارجه آمریکا در هشدار ۲۳ اکتبر خود، سطح هشدار سفر به قطر را به دلیل خطر درگیری در سطح سه حفظ کرد. این وزارتخانه همچنین هشدار داد که خصومت‌های مرتبط با انصارالله و عربستان سعودی ممکن است به مناطقی فراتر از محدوده مستقیم درگیری گسترش یابد.
ارتباطات گسترده بین‌المللی قطر هم‌زمان یک مزیت و یک نقطه آسیب‌پذیری محسوب می‌شود. مسافران همچنان ممکن است از دوحه به‌عنوان مرکز ترانزیت استفاده کنند، اما شرکت‌های هواپیمایی و گردشگران باید احتمال بروز اختلال در مسیرهای هوایی منطقه را نیز در نظر بگیرند.
اعتماد گردشگران؛ چالش مشترک کشورهای منطقه
تحولات اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که برنامه‌های توسعه گردشگری کشورهای خاورمیانه، در کنار سرمایه‌گذاری‌های گسترده و گسترش زیرساخت‌ها، به شرایط امنیتی و ثبات مسیرهای حمل‌ونقل نیز وابسته است.
از عربستان سعودی که گردشگری را یکی از محورهای تحول اقتصادی خود قرار داده تا امارات و قطر که نقش مهمی در شبکه هوانوردی بین‌المللی دارند، اختلال در پروازها و افزایش هشدارهای سفر می‌تواند بر تصمیم گردشگران و عملکرد کسب‌وکارهای مرتبط اثر بگذارد. در اردن نیز حادثه امنیتی اخیر نگرانی‌هایی درباره سفر به این کشور ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی تنها بازبودن هتل‌ها یا ادامه فعالیت فرودگاه‌ها نیست؛ بلکه میزان اطمینان مسافران به امکان سفر ایمن و قابل پیش‌بینی اهمیت دارد. تداوم ناامنی و احتمال تغییر ناگهانی مسیرهای پروازی، چالشی جدی برای صنعتی ایجاد می‌کند که رونق آن به اعتماد گردشگران و ارتباطات پایدار بین‌المللی وابسته است.
