یاد "بهار"، گرامی داشته شد

به گزارش «نسیم»، مراسم شبی با استاد با گرامیداشت یاد و خاطره ملک اشعرای بهار استاد دانشگاه تهران دوشنبه شب در موزه مفاخر دانشگاه تهران برگزار شد. در این مراسم که با حضور سرپرست دانشگاه تهران دکتر نیلی احمدآبادی و هیئت رئیسه دانشگاه برگزار شد، دکتر مجید سرسنگی معاون فرهنگی دانشگاه در ابتدای سخنان خود درباره اسطوره‌ها و اسوه‌های فرهنگی چنین گفت: این باغستان و هرآنچه در اوست را گواه بزرگی انسان­هایی می‌دانیم که بزرگی­شان را نه از نکوداشت­ها و ستایش­ها، که از باور و کوشش خود به کف آورده­اند. اسطوره­مردانی که زندگی و همه خوشی­ها و دشواری­های روزمره­اش را به هیچ گرفتند و هدف و منهاجی جاودان­تر را مبنای هر کنش و کار خود قرار دادند. اسوه­هایی که فارغ از خصایص دوران و باورهای شخصی، دردها به جان خریدند تا سازنده امروز ما با همه ارزش­ها و پیچیدگی­هایش باشند و ما غریبانه از درک بزرگی ایشان ابا داریم ... ما، از بزرگی اسطوره­مردان امروز خود گریزانیم.

وی در ادامه با اشاره به استاد ملک الشعرای بهار افزود: رسالات و مقالات، اسناد و مدارک و نوشته‌ها و پژوهش­ها، و همچنین فرزند گرانمایه­اش مرحوم دکتر مهرداد بهار بخشی از میراث فکری و معنوی ملک الشعراست و همه گواه خصایصی در این بزرگ­مرد است که او را چنین به عصر اسطوره­های دیروز پیوند زده است؛ صداقت و تقوای علمی، باور و ایمان به فرهنگ و منزلت انسان و پایمردی در حفظ این باورها را می­توان در جای­جای زندگی او دریافت. گریز از روابطی که می­توانست با گوشه چشمی مختصر، مکنت و سلامتی و جایگاه اجتماعی او را طی سالیان متمادی به سبیل آنچه دیگر سیاستمردان هم­عصرش بهره­مند بودند باز گرداند و او مصرانه برای حفظ نام و منزلت تاریخی خود، باورهایی که جان خود را برای آن سرمایه کرد، و علمی که هرگز به شهرتش نفروخت، از آن دوری کرد تا امروز، اسطوره­مرد دوران معاصر ما باشد. بارها عزلت و زندان به جان خرید و دوباره و دوباره به هدف اصلاح سبیل امور به آنچه باور داشت، خود را در معرض قضاوت بی­رحم تاریخ سیاسی و فرهنگی این کشور قرار داد و نهایتاً جان رنجور خود در را در این پیچ و خم­ها برجا گذارد و رفت.

دانشیار دانشکده هنرهای نمایشی دانشگاه تهران به بامسما بودن واژه "مفاخر" اشاره کرد و گفت: جایگاه فرهنگی هر کشور و نشانه بلوغ فکری و تمدنی هر جامعه ای به داشتن مفاخرش است. یکی از معیارهای تمایز میان یک جامعه فرهنگی با تاریخ غنی و درخشان با کشوری بدون گذشته در وجود مفاخر ادبی، دینی، علمی و فرهنگی است. مفاخر ما در حکم شناسنامه فرهنگی مان است. آنچه می تواند جامعه امروز ما و فرهنگ ایرانی ما را انسجام بخشد، و اجزای منفرد و پراکنده فرهنگی را پیوند دهد، اتکا به قله های درخشانی چون حافظ و سعدی و فارابی و ابن سینا است که در حکم بن مایه و ریشه های درخت تنومند فرهنگ ایرانی اسلامی‌اند.

دکتر مجید سرسنگی با تاکید بر این که باید این حقیقت را بپذیریم که هیچ جامعه ای بدون تمسک به اسطوره ها امکان حفظ انسجام و هویت جمعی خویش را ندارد، اسطوره‌کشی را در حکم خودکشی فرهنگی و هویتی دانست و افزود: کم کاری یا راهبرد نادرست مدیران فرهنگی در تجلیل و تکریم بزرگانی چون ملک الشعرا موجب می شود جوانان روزگار ما الگوها و اسوه های فرهنگی خویش را در جایی دیگر (مثلا در مغرب زمین) بجویند و آن را مایه فخر و مباهات دانند. رواج چنین پدیده‌ای در فرهنگ امروز ما باعث شده تا اسطوره‌ها را همه کاذب و بدسگال و حاصل قهرمان سازی های دروغین بدانیم. اما منظور من از اسطوره و قهرمان، حتی رستم نیست که خود فردوسی است. اسطوره یا اسوه تجلی‌‌گر حقیقت است و نماد و سمبل آرزوها، آرمان­ها و ایده­آل­های یک جامعه است که به عنوان الگو، و همچون نوری درخشان، مسیر درست زندگیِ فرهنگی و به تعبیری فرهیختگی و راه اعتلا و سعادت را به ما نشان می دهند. چنان که اشاره کردم، عادت کرده‌ایم که مفاخر و بزرگان فرهنگ و تمدن خویش را صرفاً متعلق به اعصار کهن بدانیم که باستانی‌اند و دست نایافتنی که جز اشارتی نمادین و تزئینی، نمی تواند کاربرد دیگری در زندگی امروزی‌مان داشته باشد.

معاون فرهنگی دانشگاه تهران در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به نیاز جامعه دانشگاهی به الگوسازی فرهنگی گفت: موزه‌ها باید ساخت، مجسمه‌ها، رمان‌ها، فیلم‌ها و سایر تولیدات فرهنگی باید به وفور در اختیار نسل جدید قرار گیرد تا تا تکرار و روایت و خاطره پردازی از زندگی و افکار این بزرگان، حضور زنده و نفس گرم ایشان را در خیال و ذهن و چشم جامعه جوان ما زنده نگه دارد. واقعیت این است که امور فرهنگی و اجتماعی نه خلق الساعه است و نه انفرادی، که به دست یک نهاد یا گروه قابل اجرا باشد، کنش فرهنگی و عملِ اجتماعی در یک ساختار و نظامی از روابط متقابل در استمرار تاریخی و زمانی شکل می گیرد. گسستی که در فرهنگ و اندیشه در سیصد سال اخیر در ایران ایجاد شده، تداوم جریان عظیم فرهنگ ایرانی - اسلامی و رابطه ما با آن فرهنگ اصیل را دچار انقطاع نموده است.

پس از سخنان معاون فرهنگی دانشگاه تهران، دکتر اصغر دادبه درباره بهار و فلسفه شعر و دکتر علی میرانصاری درباره کارنامه بهار در حوزه فردوسی شناسی و همچنین سید فرید قاسمی درباره وجه روزنامه نگاری بهار به ارائه مقاله و سخنرانی پرداختند.

در ادامه برنامه و پس از اجرای گروه موسیقی نقش، لوح یادبود از طرف دانشگاه تهران و توسط دکتر نیلی احمدآبادی به خانم چهرزاد بهار، دختر استاد مرحوم ملک الشعرای بهار اهدا شد. پایان ‌بخش مراسم ، رونمایی از سردیس و موزه اسناد ملک الشعرای بهار بود.

شایان ذکر است معاونت فرهنگی دانشگاه تهران از چندی پیش اقدام به برگزاری مراسم شبی با استاد در راستای تکریم مفاخر دانشگاه تهران کرده است. این برنامه به صورت فصلی و در موزه اسناد و مفاخر دانشگاه تهران واقع در باغ نگارستان برگزار می شود و همراه با رونمایی از سردیس مفاخر دانشگاه تهران است.