زرشناس: عدم تلاش برای تحول در علوم انسانی، خیانت است

به گزارش خبرنگار «نسیم»، شهریار زرشناس، عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در نخستین "شب علوم انسانی" اظهار داشت: جهان بینی عصر روشنگری، ظهور و ولایت طاغوت است که متفکرین برجسته آن جان لاک، نیوتن، منتسکیو، ولتر، دیدرو، هلوسیوس، هولباخ، روسو و.... هستند.

وی افزود: اینها روح سخنشان این بود که ما نمایندگان دورانی هستیم که دین که تاریک اندیشی است گذاشتیم کنار بنا بر این ما نمایندگان روشنی هستیم، نطفه علوم انسانی در این دوران بسته شد و شاکله آن در قرن نوزدهم قوام یافت و نخستین بارقه های علوم مختلف انسانی نظیر علوم اجتماعی، اقتصاد سیاسی، تاریخ مدرن و ... در همین دوره زده شد.

زرشناس با بیان این که علوم انسانی محصول این دوران تاریک اندیشی است، اظهار داشت: علوم انسانی نیامده است که در مورد انسان سخن بگوید بلکه در مورد امور انسان مدرن در اجتماع مدرن بحث می کند.

این استاد دانشگاه با بیان این که این علوم دو ویژگی اصلی داشته است، بیان کرد: اول به شکل های مختلف مقوم ذات غرب مدرن و گسترش دهنده آن بوده است و دوم آن که علوم انسانی نقشی را بازی کرد که در قرون وسطا علم کلام بازی کرد، این علوم جهان بینی عالم مدرن را ترسیم کرد.

وی افزود: علوم انسانی وظیفه توضیح، تبیین، مشروعیت بخشی و گره گشایی از معضلات غرب مدرن را بر عهده گرفت.

زرشناس در ادامه گفت: در همین کشور ما از وقتی که استعمار غرب مدرن به سراغ ما آمد می بینیم نخستین هسته هایی که بناست غرب زدگی را در میان ما ترویج کنند، ملهم از اندیشه های علوم انسانی مدرن هستند؛ نسلی که از حدود 1250 هجری قمری فعال شدند نظیر آخوندزاده، میرزا ملکم، میرزا حسن خان سپهسالار و .. هستند و تمام اندیشه های خود را از علوم انسانی غربی گرفته اند.

این استاد دانشگاه، با بیان این که این علوم از لحظه آغازین بحران زده متولد شد، بحران زده رشد کرد و امروز نیز بحران زده است گفت: علوم انسانی تحت تاثیر فضایی بود که این فضا علم مدرن بود که اسیر حس انگاری و تجربه انگاری است علوم انسانی نیز وارد حوزه ای شد که به هیچ وجه نمی شد از طریق روش های آزمایشگاهی آن را مورد بررسی قرار داد به همین دلیل این علوم بحران زده است، علوم کلاسیک و پوزتیویست های متعصب حتی علوم انسانی را علم نمی دانند.

زرشناس گفت: وقتی این علوم بحران زده است ما چرا باید آن را حلوا حلوا کنیم؟ وقتی علوم انسانی آمده است غرب مدرن را توجیه و فرموله کند و آن را پیش ببرد چرا باید تا این اسیر سیطره آن باشیم؟

این عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با انتقاد از رویه علوم انسانی فعلی در کشور گفت: وقتی در ایران، انقلابی ظهور می کند که نظم عالم را زیر سوال می برد و داعیه طراحی نظامی تازه دارد چرا باید در حیطه نظر و نظام دانشگاهی اسیر علوم انسانی باشد که نوعا و ذاتا مقوم غرب مدرنی که انقلاب در برابر آن ایستاده، باشد؟

زرشناس بیان داشت: اگر ما حقیقتا علوم انسانی نگاه کنیم اصلا علم نیست بلکه وهمی است که از دل عقل مدرن در آمده و کارکرد آن تداوم بخشی به حیات غرب مدرن است البته وهم نیز وجوهی از واقعیت را بیان می کند.

این استاد دانشگاه با بیان این نکته که نظام دانشگاهی ما به صورت دربست اسیر علوم مدرن است گفت: ما با آموزش علوم انسانی مشکل نداریم بلکه معتقدیم باید جهت آن عوض شود یعنی اولا زیر بنا و بنیادهای علوم انسانی را به نقد بکشد زیرا از ظهورات مختلف اومانیسم هستند دوم آن که باید فضایی در نظام دانشگاهی ایجاد شود که استبداد گفتمان علوم انسانی مدرن حاکم نباشد.

وی افزود: نیاز ضروری فرهنگی و حتی سیاسی جامعه ماست که علوم انسانی و سیطره آن به چالش کشیده شود زیرا ما داعیه دار تفکری تازه هستیم و علوم انسانی آخرین صورت فرموله سیطره مدرنیته است و باید آن را به چالش کشید.

زرشناس بیان داشت:در برابر این خواسته تحول علوم انسانی هنوز از حرف جلوتر نرفته ایم اما مقاومت ها از سوی تکنوکرات بروکرات های این علوم شروع شده است و خواستاران تحول را به تحجر و واپسگرایی متهم می کنند.

این استاد دانشگاه با طرح این سوال که ما چرا نباید علوم انسانی را در مسیری حرکتی دهیم که از سیطره استبدادی مشهورات مدرنیستی فاصله گیرد، گفت: ما باید بتوانیم رویکردهای انتقادی نسبت به این علوم را در پیش بگیریم با این ذخیره عظیم حکمت و معرفت اسلامی که داریم اگر آن را به روز کنیم و به فعلیت رسانیم چالش عظیم و نهضتی در علوم انسانی به وجود خواهد آمد.

وی افزود: علت اصلی عدم اجرای این تحول آن است که مسئولین متولی تحول در علوم انسانی باوری به این امر ندارند و بدنه بروکراتیک نظام دانشگاهی ما نیز به کمک همین مسئولین مقاومت می کند.

زرشناس بیان داشت: انقلاب اسلامی فرصتی بی نظیری به ما داده است و اگر ما در زمینه تحول در علوم انسانی کاری نکنیم به انقلاب، ایران و بشریت خیانت کرده ایم زیرا ما انقلاب به ما فرصت گشودن افق جدید داده است اما اگر خودمان به دلیل فشار عده ای تکنوکرات بروکرات واداده و اسیران مشهورات مدرنیستی این افق را ببندیم، مسئولیم.

این استاد دانشگاه اظهار داشت: سال 1357 در این کشور انقلابی شد که می خواست یک ساخت جدید را ایجاد کند، این انقلاب در ابتدا ساخت سیاسی غرب زدگی شبه مدرن یعنی رژیم پهلوی را از بین برد ولی ساخت فرهنگی و اقتصادی آن را نتوانستیم از بین ببریم.

وی بیان داشت: ما زمانی که می خواستیم تئوری ولایت فقیه را صورت اقتصادی و فرهنگی دهیم و مدینه بسازد مقاومتی از سوی بدنه روشنفکری و بروکراتیک دانشگاهی شروع شد که با پشتوانه عقبه سیاسی و مالی وحشتناک خود که همان لیبرال های داخلی و کل نظام استکبار بود نگذاشتند این کار صورت بگیرد.

زرشناس در ادامه گفت: تا هر حرکتی خواست شروع شود تهمت زدند که این کارها عقب ماندگی، ارتجاع و نظایر اینهاست.

عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: ما با این علوم انسانی نمی توانیم مدینه اسلامی بسازیم بلکه نهایتا جامعه مدنی جهان سومی مفلوک خواهیم ساخت گفت: سیطره روشنفکری مدرن و اساتید سکولار نمی گذارند کسی در برابر علوم انسانی صحبت کند و دیکتاتوری به تمام معنا در این عرصه حاکم است، نظیر همین رفتاری که در برابر مخالفین دیپلماسی واداده انجام می دهند و انقلابیون را به بی سوادی متهم می کنند.

وی افزود: تمام نیروهای آرمانگرا و متعهد به انقلاب را به عقب رانده اند و همه عملکرد منفی خود را به اسم اسلام و انقلاب می نویسند.

در ادامه این مراسم سیدیحیی یثربی، استاد فلسفه در سخنان کوتاهی گفت: ما وقتمان را برای حمله به غرب می گذرانیم اما خودمان در زمینه علوم انسانی کاری نکرده ایم.

وی با بیان این که چراغ روشن اندیشی غرب با ابن سینا و ابن رشد روشن شد، گفت: شما باید چیزی ارائه دهید، جایگزین علوم انسانی را اگر ارائه دهیم قطعا خواهان آن پیدا خواهد شد.

این استاد دانشگاه بیان داشت: علم را دستور پیش نمی برد، هر کسی علم داشته باشد مردم به سراغ آن خواهند رفت.

وی افزود: اگر ما کار نکنیم جامعه به سراغ دیگران خواهند رفت. ما لب از سرزنش غرب باید ببندیم و به جای آن به سمت تولید علم برویم.

یثربی بیان داشت: جامعه اسلامی و جهان سوم مشکل دارد زیرا ما نمی توانیم در کنار هم صحبت کنیم و مسلمانان یکدیگر را می کشند.

این استاد فلسفه در انتها گفت: ما باید مشکلات، دزدی ها، حقه بازی ها را حل کنیم. ما باید برای خوشبختی خودمان دانش لازم را ایجاد کنیم.