شورجه: نمایش صحنه‌های خشونت آمیز جنگ در سینما باید در حد متعارف باشد

جمال شورجه در گفت و گو با خبرنگار سینمایی «نسیم» با بیان این مطلب افزود: دلیل نپرداختن به همه جوانب دفاع مقدس این است که ما متولی ای در حوزه سینمای دفاع مقدس نداریم که تصمیم بگیرد که در طول سال 10 فیلم درباره دفاع مقدس ساخته شود که از این تعداد به طور مثال 3 مورد مربوط به شخصیت های دفاع مقدس، 3 مورد مربوط به عملیات ها و یا 2 مورد مربوط به غواص ها و رسته های مختلف رزمندگان مانند جهادگران و گروه های شناسایی و اطلاعات عملیات و ... باشد. این مسئله به دلیل عدم برخورداری کل سینمای دفاع مقدس از یک مدیریت ثابت، منسجم و نبود یک برنامه تولیدی در این زمینه است .

او معتقد است در حوزه های فکری و مضمونی در حوزه دفاع مقدس مدیریت ثابتی نداریم و این مسئله نیز به مسئولان فرهنگی در حوزه های دفاع مقدس و حتی سپاه پاسداران، انجمن سینمای دفاع مقدس باز می گردد .

کارگردان " سی و سه روز" افزود: پراکندگی در تصمیم گیری های سینمای دفاع مقدس یکی از علل نبود نگاه جامع به همه رخدادهای جنگ است؛ چرا که اگر تصمیم گیری ها از یک واحدی اتخاذ و در همان واحد نیز سیاست گذاری می شد که ما مثلا سالی 15 فیلم دفاع مقدس داشته باشیم الان وضعیت سینمای دفاع مقدس اینگونه نبود. به عبارت دیگر باید پاره ای از فیلم ها را مثلا درباره رزمنده های غواص، عملیات های نیروی دریایی و .... سفارش داد و تعدادی فیلم کم هزینه هم در این بین دیده شود .

نبود سیاست فرهنگی در حوزه سینما باعث مهجور ماندن برخی از مقاطع جنگ شده

وی با بیان اینکه سیاست فرهنگی ای به خصوص در حوزه سینما نداریم، گفت: به همین دلیل است که تا این اندازه در مضامین با آشفتگی روبه رو هستیم، در حالی که باید در این حوزه سفارشی کار کرد؛ چرا که نظام جمهوری اسلامی نمی تواند منتظر بماند و ببیند نویسنده و یا فیلمساز چه سلیقه ای دارد و بعد فیلمنامه بنویسد و آن را به رسانه ملی و یا وزارت ارشاد بدهد، در حقیقت صدا و سیما، وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات اسلامی و حتی سپاه پاسداران باید برای برخی از موضوعات ساخت فیلم را سفارش دهند .

کارگردان "سی و سه روز" ادامه داد: البته سفارشی بودن آثار موضوع انحرافی است که از سوی معاندان نظام جمهوری اسلامی مطرح می شود، این افراد اصلا انقلاب اسلامی را قبول ندارند و با مطرح کردن این موضوع بچه های مذهبی و حزب اللهی را از عرصه سینما دور کرده و آنها را خانه نشین می کنند. به عبارت دیگر آنهایی که داعیه سفارشی بودن را دارند و با این چماق بر سر نیروهای مذهبی سینما می کوبند، خودشان عمدتا از بودجه هایشان دولتی استفاده می کنند .

شورجه تصریح کرد: ما به صورت انگشت شمار فیلمساز مستقل داریم که خودشان سرمایه گذار هم باشند، از این رو این دسته از فیلمسازان باید آثاری را بسازند که بتواند هزینه های صرف شده برای ساخت فیلم هایشان را تامین کند .

هر فیلمی که ما را به حقیقت دفاع مقدس بدبین کند، اثر ضدجنگ است

وی با اشاره به آثار ضدجنگ ادامه داد: قطعا هر فیلمی که ما رابه نسبت به جنگ و در حقیقت دفاع هشت ساله مان بدبین کرده و مخاطب از دیدن آن فیلم مشمئر شود، این اثر جزو فیلم های ضدجنگ و ضددفاع به شمار می رود. البته نباید فراموش کرد که ما در آن هشت سال دفاع کردیم نه جنگ؛ چرا که به کشورمان حمله شده بود و باید از کشورمان دفاع می کردیم .

کارگردان "سی و سه روز" با بیان اینکه آثاری که به نوعی تلخی و سیاهی از هشت سال دفاع مقدس نشان داده و یا شکست و ناکارآمدی را در جنگ به تصویر بکشند، در حقیقت فیلم های تلخ و ضدجنگ به شمار می روند، اظهار داشت: علاوه بر آن برخی فیلم ها تبعات جنگ را بسیار زشت و تلخ نشان می دهند، البته تبعات جنگ همیشه تلخ و زشت است، ولی ما دفاع کرده ایم؛ از این رو اگر فیلمی به این مسائل بپردازد فیلم ضدجنگ به شمار می رود .

شورجه افزود: جانبازان ما به جانبازی خود افتخار می کنند، چرا که آنها با خدا معامله کرده اند و قطعا نمی توانیم جانبازی کشورمان را با مجروح جنگی آمریکایی که در عراق، ویتنام و .... از جنگ متضرر شده است، در آثارمان نشان دهیم؛ چرا که جانبازهای ما برای دفاع از کشور و در راه خدا به جنگ رفتند، ولی مجروحان جنگی آمریکایی برای سیاست های جنگ طلبانه دولت آمریکا و اغراض سیاسی و اقتصادیبه جنگ رفته و متضرر شده اند.

وی اضافه کرد: انگیزه جانبازان ما با مجروحان جنگی آمریکایی قابل مقایسه نیست، از این رو اگر فیلم هایی بسازیم که صرفا تلخی های جنگ را بدون انگیزه های اصلی رزمندگان که همان دفاع از کشور بوده نشان دهد، این فیلم به یک اثر ضدجنگ تبدیل می شود. به عبارت دیگر فیلمسازی که به حوزه سینمای دفاع مقدس بدون در نظر گرفتن این مسائل وارد شود و فیلم بسازد، این سینما نه تنها اسلامی نیست، بلکه سینمای تلخ، گزنده و ضدجنگ و دفاع است .

صحنه های خشونت آمیز جنگ باید در حد متعارف باشد

شورجه با اشاره به عریان نشان دادن حقایق جنگ در آثار سینمایی تصریح کرد: این مسئله نیز بستگی به سلیقه فیلمساز دارد و برخی فیلمسازان بسیار هنرمندانه از این مسئله عبور کرده اند مانند فیلم دیده بان ابراهیم حاتمی کیا، البته در مقابل برخی فیلمسازان نیز تصور می کنند نشان دادن خشونت جنگ در فیلم مسئله خوبی است. با این حال نمی توان خیلی به صحنه های خشونت آمیز در فیلم پرداخت؛ چرا که شورای نمایش در سینما اجازه پخش آن فیلم را نمی دهد .

وی گفت: صحنه های خشونت آمیز جنگ در آثار باید در حد متعارف باشد و اگر خیلی به حوزه های خشونت های بی حد و حصر پردخته شود، قطع به یقین آن فیلم خود به نوعی ضدجنگ می شود و تبلیغ خشونت و عادی سازی خون ریزی را خواهد کرد .

کارگردان "سی و سه روز" اظهار داشت: الان جنایت هایی که در آمریکا رخ می دهد به خاطر این است که خشونت در سینماهای آمریکا عادی سازی شده است و حتی به قول یکی از دوستان مالیات دادن در آمریکا سخت تر از ادم کشتن است .

شیار 143 با هزینه یک فیلم معمولی ساخته شده است

وی با اشاره به هزینه های ساخت یک اثر دفاع مقدسی تصریح کرد: هزینه فیلم های دفاع مقدس قاعدتا از هزینه فیلم های آپارتمانی بیشتر است؛ چرا که آثار دفاع مقدسی کار میدانی و بیابانی است و در واقع ادوات و امکانات خاص دفاع مقدس را لازم دارد. از سوی دیگر امروز دیگر مانند زمان جنگ نیست که به راحتی بتوان در قرارگاه ها و پادگان های نظامی فیلم گرفت .

شورجه خاطر نشان کرد: البته آثار دفاع مقدسی هم داریم که می توانند با هزینه کمی ساخته شود؛ به طور مثال فیلم شیار 143 که به تبعات جنگ می پردازد، با هزینه تقریبا یک فیلم معمولی ساخته شده است، با این حال فیلم دفاع مقدسی ای که بخواهد به عملیات های هشت سال بپردازد، به هزینه بیشتری نیاز دارد .

تشتت جریانهای تصمیم‌گیر برای ساخت آثار دفاع مقدسی یکی از اشکالات این حوزه است

شورجه با بیان اینکه مشکل نبود سیاستگذاری، انسجام در تصمیم گیری ها، امکانات و ظرفیت های مالی و نداشتن یک قوه عاقله و متمرکز در این زمینه است، تصریح کرد: باید قوه عاقله ای باشد که تصمیم گیری، سیاست گذاری و هزینه های مورد نیاز ساخت فیلم های دفاع مقدسی را بر عهده بگیرد و از طرفی نیز نتیجه گیری کرده و نقاط قوت و ضعف این سینما را پیدا کند. به عبارت دیگر تشتت جریان های تصمیم گیر برای ساخت آثار دفاع مقدس، نبود انسجام و نبود هماهنگی برای تولید این آثار یکی از اشکالات موجود در این حوزه به شمار می رود .

کارگردان "سی و سه روز" ادامه داد: در حقیقت سینمای دفاع مقدس ما سفارشی است و اگر بخواهیم در نظام جمهوری اسلامی کار کنیم باید ساخت فیلم ها سفارش داده شود، چرا که همه سینماگران ما نسبت دقیقی با انقلاب و دفاع مقدس نداشته یا تعلقات دیگری دارند و انتظار نیز نمی رود که همه سینمای ایران درباره دفاع مقدس فیلم بسازد. معتقدم ما به همه حوزه های سینما اعم از سینمای اجتماعی، سینمای کودک، سینمای ملودرام و سینمای دفاع مقدس نیاز داریم و همه این حوزه ها باید در جهت آرمان ها و ارزش های انقلاب اسلامی و دفاع مقدس باشد .

شورجه در همین زمینه افزود: زمانی که در سینمای اجتماعی کار می کنیم باید در جهت اصلاح اخلاق جامعه کار کرده و سبک زندگی اسلامی و دینی را ترویج دهیم نه سبک زندگی غربی را. به عبارت دیگر ما نباید یک نوع اباهه گری، تلخ نگاری و سیاه نمایی را در آثارمان تبلیغ کنیم و همه فیلم ها باید در جهت آرمان های انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی باشد؛ با این حال ساخت ژانرهای مختف سینمایی نیازمند یک مرکز متمرکز برای تصمیم گیری ها است، ولی متاسفانه این مرکز و در اصل سیاست گذاری های کلان نه در حوزه سینمای دفاع مقدس و نه در دیگر حوزه ها وجود دارد.

کار در سینمای دفاع مقدس سلیقه ای است

جمال شورجه در گفتگو با «نسیم»، گفت: بخشی از این مسئله که کارگردان هایی که در دفاع مقدس کار می کنند نوعا به همه جوانب دفاع مقدس هشت ساله ما نمی پردازند، به این دلیل است که کار در حوزه سینمای دفاع مقدس سلیقه ای است. به عبارت دیگر گاهی یک نویسنده و یا کارگردان دوست دارد مقطع فتح خرمشهر، اوایل جنگ و عقب نشینی از این شهر را فیلم کند و کارگردانی دیگر دوست دارد برای والفجر 8 و عبور از اروند فیلمی بسازد .

وی با بیان اینکه ساخت فیلم در حوزه دفاع مقدس به سلیقه و خاستگاه نویسنده و کارگردان باز می گردد، اظهار داشت: در حقیقت فیلمسازی در حوزه دفاع مقدس فرمولی نیست که بگوییم به این دلیل مثلا به این برهه از جنگ بیشتر پرداخته شده است. با این حال اگر به تاریخ فیلم های دفاع مقدس نگاه کنیم می بینیم که واقعا تنوع در ساختار و مضامین در فیلم های ساخته شده، وجود داشته است. به عبارت دیگر اینگونه نیست که بخش قابل توجهی از فیلم ها مثلا به عقب نشینی از خرمشهر و یا فتح خرمشهر پرداخته باشد؛ اتفاقا فیلم های این حوزه نیز انگشت شمار هستند .

کارگردان " سی و سه روز" با اشاره به کم کاری سینما در حوزه پرداختن به رزمندگان غواص و عملیات های آبی و خاکی ادامه داد: به نظرم در این مسائل حساسیت ها چندان جدی نبوده است، علاوه بر آن موضوعات دفاع مقدس تقسیم شده و به صورت فرمولی و تشکیلاتی نبوده همین دلیل می بینیم که به اینگونه مسائل کمتر پرداخته شده است. در حال حاضر نیز که پیکر 175 شهید غواص به کشور برگشته جامعه متاثراست و می خواهد بداند که آیا در این زمینه نیز فیلمی ساخته شده است .

شورجه با بیان اینکه در حال حاضر برخی از فیلمسازان برای ساخت فیلم با این موضوع دست به قلم شده اند، تصریح کرد: البته در گذشته نیز در برخی فیلم ها مانند فیلم "افق" مرحوم ملاقلی پور به رزمندگان غواص پرداخته شده است. علاوه بر آن و به صورت محدود کارهایی در این زمینه شده ولی تا به حال فیلمی که مختص شهدای غواص و یا دیگر رسته های حاضر در جنگ باشد، نداشته ایم.