در نشست علل لغو کنسرت‌ها مطرح شد؛ دقیق‌ترین فتواها درباره موسیقی را رهبری صادر کرده‌اند

به گزارش خبرنگار «نسیم»، دومین نشست«بیداد» روز گذشته با موضوع«بررسی لغو کنسرت ها» در سالن رودکی برگزار شد. در این نشست که از ساعت 16 آغاز شد پیروز ارجمند(مدیرکل مستعفی دفتر موسیقی)، حمیدرضا نوربخش(مدیرعامل خانه موسیقی)، کامبیز نوروزی(حقوقدان) و حسام الدین سراج به عنوان کارشناسان این برنامه سخن گفتند. پیروز ارجمند در ابتدای این نشست درباره واژه لغو کنسرت گفت: واژه لغو کنسرت در دفتر موسیقی به اینگونه است که هر گاه مجوزی صادر شود و به مرحله اجرا نرسد لغو اتفاق افتاده است. این در حالی است که برخی از اجراها در پروسه گرفتن مجوز نمی توانند مجوزی دریافت کنند که این موضوع جزو «لغو کنسرت ها» محسوب نمی شود. مدیرکل دفتر موسیقی در ادامه افزود: حدود 15 سال قبل تعداد کنسرتها در کشورمان بین 30 تا 40 کنسرت در سال بود اما این رقم در سال گذشته به 1600 کنسرت در تهران و 400 کنسرت در شهرستانها رسید که از این تعداد 23 کنسرت لغو شده است و سهم زیادی از این لغوها به اختلافات بین برگزارکنندگان کنسرت مربوط می شده است. مثلا گروه به پرواز نرسیده یا هماهنگی هایی که می بایست انجام می شده است. وی در مورد کنسرت کیتارو نیز گفت: در شب آخر کنسرت کیتارو شرکت برگزار کننده تقاضای تمدید این برنامه را کرد که ما تقاضا را ارسال کردیم اما اختلافی بین حراست وزارت کشور و اداره اماکن پیش آمد که مجوز شب آخر صادر نشد . ارجمند در بخش دیگری از سخنانش افزود: ما در مورد تخلف شرکتها و موسسات برگزار کننده قانونی نداریم . همچنین قانونی وجود ندارد که به بحث جبران خسارتهای مالی وارده به شرکتها بپردازد. در دو مورد کنسرت مشهد و تهران ما حکم قضایی داشتیم و تا مراحلی را نیز پیگیری کردیم اما از یک جایی به بعد این خود شرکتها هستند که می بایست ماجرا را دنبال کنند.برگزار نشدن کنسرتها دلایلی دیگری نیز دارد که از آن جمله ورود سرمایه گذاران به حوزه ایست که نسبت به آن آگاهی ندارند و نه تنها بخش صنعت موسیقی را تهدید می کنند که به تهدید مدیر کل دفتر موسیقی نیز می پردازند. یعنی در برخی از موارد تماس می گیرند و برای برگزار شدن برنامه ای تحت هر شرایطی بنده را تهدید می کنند. مدیرکل مستعفی دفتر موسیقی ارشاد ادامه داد : ما حدود 290 شرکت ثبت شده داریم که مجوز فعالیت از دفتر موسیقی را گرفته اند که عمده این شرکتها حتی تفاوت بین خانه موسیقی ، دفتر موسیقی و انجمن موسیقی را نمی دانند و حتی در برخی از موارد دیده شده که سربرگهایشان را نیز می فروشند. ما در سال گذشته هیچ لغو کنسرتی از سوی نیروی انتظامی نداشتیم ؛ مواردی بوده که نیروی انتظامی نظر منفی برای برگزاری کنسرت داشته اما هرگز لغو کنسرتی از سوی آنها اتفاق نیفتاده و تنها دو مورد توسط قوه قضاییه لغو شده است. وی همچنین درباره تدابیر دفتر موسیقی برای لغو کنسرتها گفت: از سال 65 قانونی در دفتر موسیقی وجود دارد که طی آن شورای صیانت می بایست احکامی را مبتنی بر قانون صادر کند . این شورا متشکل از نماینده صنوف ، نماینده دفتر موسیقی و برخی افراد دیگر است .این شورا تا این دوره تشکیل نشده بود و ما تلاشهایی انجام دادیم تا این اتفاق بیفتد.شورای صیانت می بایست آیین نامه تخلفات را بنویسید و بعد از آن ما تازه وارد این ماجراها شویم و به بررسی مسائل بپردازیم. در بخش دیگری از این نشست کامبیز نوروزی حقوقدان نیز در خصوص لغو کنسرتها گفت: در این جلسه تمایل دارم در مورد موسیقی بیشتر از زاویه جامعه شناسی و حقوقی به مسائل بپردازم . در دوره اخیر از شعر تا هنرهای صنعتی تر جدیدی مانند سینما و موسیقی جزء فراوردهای فرهنگی محسوب می شوند . هنر می بایست توسعه پیدا کند و این توسعه یافتگی در سینما و موسیقی بیشتر با اقتصاد همراه است بر اساس شنیده هایم می گویم که رقم ها در این دو حوزه میلیاردی است و این پدیده ای است که 10 -15 سال بیشتر از آن نمی گذرد. وی در ادامه افزود: عرف های حقوقی مانند قوانین و مقررات در مرور زمان شکل می گیرند . بحث؛ نوع نگاههایی است که نسبت به موسیقی القا می شود و اِن قُلتهای شبه شرعی یا شرعی از موانع حقوقی حوزه موسیقی است . یک نوع نگاه منفی در این زمینه وجود دارد که می بایست به طور جدی به آن پرداخت مثلا نمایش ندادن ساز در تلویزیون هیچ مستند شرعی قطعا ندارد و هیچ توجیه عقلانی نیز در مورد آن وجود ندارد . فی حد ذاته نیز ظاهر آن موضوعیتی ندارد و اصل صدای موسیقی است این نوع نگاه بیش از آنکه شرعی باشد سیاسی است و به سوء استفاده های سیاسی مربوط می شود. نوروزی بیان داشت: وقتی بلیت فروخته می شود و کنسرتی متعاقب آن لغو می شود اولین متضرر ماجرا مخاطبان هستند . در قوانین عمومی باید دید مسبب صدور ضرر کیست. هم جبران خسارت خریداران بلیت و هم خسارتی که به گروه وارد شده می باید از سوی این مسبب پرداخت شود. مرجعی که دستور لغو کنسرت را پس از صدور مجوز آن می دهد ضامن این ماجراست. وی ادامه داد: نیروی انتظامی وظیفه تامین امنیت را بر عهده دارد ؛ بر اساس بند 7 اصل سوم قانون اساسی تامین آزادی سیاسی و اجتماعی مردم بر عهده حکومت است.تامین امنیت اینجا دقیقا به معنی امنیت برقرار کردن است . این حقوقدان همچنین گفت: خطا فکنی فقهی در حوزه موسیقی وجود دارد آنچه در فقه حرام اعلام شده غناست که تعریف مشخص دارد اگر رساله های مقام معظم رهبری را مطالعه کنید حدود 37-38 فتوای دقیق در این زمینه دارند که این تعداد فتوا در فقه شیعه و در میان علما منحصر به فرد است. ایشان حتی به جزعی ترین مسائل موسیقی نیز پرداخته اند. وی افزود: در نظر مقام معظم رهبری حکم اولیه موسیقی ، حلیت است یعنی ذاتا حلال است . دقت کنید بعضی چیزا ذاتا حرام هستند مانند شراب .ایشان در مسئله 1128 رساله شان می فرمایند : اگر موسیقی اینگونه نباشد مشکلی ندارد و یا درجایی دیگر می فرمایند صدای مشکوک مشمول حلیت هستند یعنی حلال هستند . ایشان ضابطه تشخیص حلیت و حرمت موسیقی را ملاک تشخیص خود شخص می داند و همچنین ایشان چند جای دیگر هم عرف را ملاک می دانند . نوروزی اظهار داشت: در بحث امر به معروف ونهی از منکر نیز در موسیقی از ایشان سوال کردند که فرموده اند اگر کسی خواست در زمینه موسیقی نهی از منکر کند می بایست از این مطمئن شود که شنونده می داند و تشخیص می دهد موسیقی مورد نظر ، موسیقی لهو ولعب است وگرنه اجازه این کار را ندارد.ظر من باید فرصتی ایجاد کرد تا نهادهای صنفی فعالتر عمل کنند و همچنین این بحثها را در عرصه عمومی انجام دهند.

دکتر کامبیز نوروزی، حقوقدان گفت: کلمه اعتراض مفهوم بزرگی دارد. ما باید شرایط خود را از هر حیث در نظر بگیریم. از یک نهاد صنفی تا چه اندازه می توان انتظار داشت. یکی از کارکرد های مهم نهاد های صنفی واسطه گری بین صنف و گروه حاکمیت است و این باید با ملاحظه تمام ظرفیت های دو طرف باشد. در مورد فرانسه صحبت نمی کنیم که اتحادیه کارکنان ایرفرانس مثلا 60 دقیقه اعتصاب کنند. آنها اعتصاب می کنند و هیچکس متهم به اقدام علیه امنیت ملی نمی شود و هیچکسی خواستار سرنگونی نمی شود. البته فقط بحث حکومت نیست بلکه بحث توسعه یافتگی صنفی هم هست. نوروزی گفت: کار صنفی بسیار ظریف و دشوار است. لزومی به سر و صدا نیست، همین لابی گری ها و حرف زدن ها لازم است. از یک طرف باید با حکومت یا افسر عالی رتبه نیروی انتظامی صحبت کنید که شاید در شبانه روز پنج دقیقه هم موسیقی گوش نکند و از یک طرف باید با کیهان کلهر تعامل و صحبت کنید. برقراری این موازنه کار ساده ای نیست. از هر کسی هم بپرسید به خانه موسیقی، خانه سینما، خانه تاتر و ... انتقاد دارند و درست هم هست. ولی باید از دولت بخواهیم که بیشتر میدان بدهد.

حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی در ابتدای سخنانش با ابراز خوشحالی از برگزاری این جلسه گفت: ما به دنبال این بودیم که فارغ از جار و جنجال ها موضوع لغو کنسرت ها باید کالبد شکافی شود و وجوه مختلف آن بررسی شود. اصل موضوع گاهی در حیطه هیاهوها فراموش می شود و بعد می بینیم هیچ چیز نصیب هیچکس نشد. آیا به این صورت است که اگر موضوعی را فریاد زدیم مطمئن هستیم که دیگر انجام نمی شود و گارانتی شده است؟ اگر اتفاق افتاد چه کاری باید کرد؟ ما به دنبال این هستیم که برای این مساله چاره جویی شود. نوربخش افزود:‌ در برهه ای از زمان در معاونت سینمایی تصمیمی گرفته شد مبنی بر اینکه اگر فیلمی تولید شد و به هر دلیل اکران آن دچار مشکل شد بنیاد فارابی جبران خسارت کند. در موسیقی ما باید به چنین چیز هایی هم بیاندیشیم. البته اعتراض می کنیم ولی می دانیم که اعتراض گارانتی نیست. مدیرعامل خانه موسیقی در ادامه گفت: ما الان در یک برهه تاریخی هستیم که می دانیم دولت، دولت همراهی است و بهترین فرصت است که با تعامل با دولت و سایر نهاد ها برای این مساله چاره جویی کنیم. در همه مواردی که لغو کنسرت صورت می گیرد ما اعتراض کردیم که این اعتراض به صورت بیانیه یا بصورت مصاحبه بود. من همیشه برای چاره جویی بیشتر باید به دنبال تعامل باشیم و مساله را پیگیری کنیم و ببینیم چرا این اتفاق افتاده و مربوط به کدام نهاد بوده و با تعامل با دفتر موسیقی، دستگاه قضایی و نیروی انتظامی آن را پیگیری کردیم. نوربخش گفت: من بیشترین جلسات را در دوره مدیریتم در خانه موسیقی داشتم و پیگیری کردیم. پیگیری ها به این صورت نیست که اگر یک جلسه برگزار کردیم آن را رسانه ای کنیم. باید برویم تا به نتیجه برسیم. در کنار آن کمپین اعتراضی هم برگزار کردیم ولی واقعیت این است که پیگیری های بعدی از اعتراض خیلی مهم تر است تا به راهکاری برسیم. وی افزود: تمام موجودیت یک موسسه فرهنگی در یک شهرستان مثلا 10 میلیون است این موسسه همه دارایی اش را گذاشته تا یک کار فرهنگی کند و سودی هم ببرد که به حیات خودش ادامه دهد که یک لغو کنسرت برایش اتفاق می افتد. باید این مساله را پیگیری کرد. نوربخش در پاسخ به سوالی پیرامون لغو کنسرت کیهان کلهر گفت: آقای ارجمند می گویند اصلا مجوزی صادر نشد. گاهی واژه لغو بکار می رود که صحیح نیست بلکه اصلا مجوزی صادر نشده است. من این مساله را اصلا تایید نمی کنم، کیهان هم که دوست سی ساله من است. اتفاقا ما همیشه اعتراض کردیم و همیشه برای خودمان از همه ساکت تر بودیم. برای من 4-5 بار این اتفاق لغو کنسرت افتاده و من اعتراضی نکردم. نوربخش در ادامه گفت: نگاه من همین است که آقای نوروزی گفتند. فعلا دیوار ما از همه کوتاه تر است و هر مشکلی که پیش می آید به گردن خانه موسیقی می اندازد. اگر انتقاد این است که چرا سر و صدا نمی کنید می گوییم بله ما سر و صدایمان زیاد نیست. کارهای مثبتی هم که انجام می دهیم احساس می کنیم دلیلی ندارد که خیلی رسانه ای کنیم. اگر به وضع معیشتی یا درمانی هنرمندان رسیدگی می کنیم، نگاهمان این است که برای حفظ شان آنها و حفظ شان جامعه هنری درست نیست که آن را در خبرها بیاوریم. ولی گاهی آبروی هنرمندی را هم می برند که خانه موسیقی بکوبند، فارغ از اینکه این جزو وظایف و امکانات خانه موسیقی هست یا نه. وی افزود: ما در جامعه ای با یک شرایط خاص زندگی می کنیم و در این شرایط باید ببینیم بهترین روش چیست که به مقصود برسیم و چگونه کار را تسهیل کنیم و این روند را ادامه دهیم. نوربخش در ادامه در پاسخ به مجری مبنی بر اینکه خانه موسیقی بعد از همه رسانه ها به مسائل واکنش نشان می دهد، گفت: ما همیشه به مسائل در نشست های ماهیانه اشاره و اعتراض کرده ایم. در بحث آموزش موسیقی در فرهنگسراها هم اگر این کار به سر انجام رسید همه اش هیاهو نبود، پشت صحنه خیلی از مسائل را خیلی ها نمی دانند. اینطور نیست که یک عده ای کمپینی تشکیل دهند و نامه ای امضا کنند و بعد یک مساله ای عوض شود. اینها جلسات مکرر و لابی های مختلف نیاز دارد و یکی هم برگزاری کمپین است. در بحث تعطیلی موسیقی در فرهنگسراها از همان ابتدا پیگیری من از همه بیشتر بود. فکر می کنم شهردار محترم تهران آقای قالیباف دیگر از دست من خسته شده بود چون هر جایی که احساس می کردم ایشان حضور داشتند و موضوع من هم مشخصا این بود. همینطور در شورای شهر تهران و سازمان فرهنگی هنری شهر تهران مساله بارها پیگیری شد. وعده هایی داده می شد که ما باور میکردیم و یک بار هم بر اساس همین وعده ها، من به خبرنگاران قول دادم. اگر همه اینها را کنار هم بگذارید و انصاف داشته باشید می بینید ما در کوچکترین مساله ای با تمام قوا و با تمام وجود پیگیری داشتیم. نوربخش در خصوص دخالت قوه قضاییه در مساله لغو کنسرت ها گفت: من مدتها پیش و از زمانی که قوه قضائیه وارد حوزه لغو کنسرت ها شد جلسات مکرر داشتم و به جاهای خوبی هم رسیدیم، تا جایی که گمان نمی کنم دیگر دادستانی وارد حوزه لغو کنسرت شود. البته جلسات ما همچنان ادامه دارد. نوربخش در پاسخ به سوالی در مورد واکنش خانه موسیقی در خصوص اظهارات رئیس قوه قضائیه در باره لغو کنسرت ها گفت: اگر مباحثی مطرح می شود و نظری داده می شود ما نباید به آن وارد شویم و اگر اقدامی صورت گرفت باید آن را پیگیری کنیم. مثلا دادستان چناران در نامه اش دو استناد کرده بود که آن استنادات قانونی نبود و ما آن را پیگیری کردیم و باز هم پیگیری می کنیم.

در ادامه نشست ارجمند در مورد مسئله برگزار نشدن کنسرت کیهان کلهر گفت: کیهان کلهر مجوز نگرفته بود در واقع ما با عدم موافقت نیروی انتظامی در مورد کنسرت ایشان مواجه شدیم . آنها به ما اعلام کردند به دلیل اینکه نوازندگان خارجی گروه کیهان کلهر پروانه کار در جمهوری اسلامی ایران را ندارند مجوز نمی دهیم . برنامه نیروی انتظامی هم این بوده که مجوز به نوازندگان خارجی نمی دهند مگر اینکه ویزای کاری داشته باشند البته گروه کلهر مورد تایید وزارت امور خارجه بوده و به همین دلیل ویزا گرفته بودند . حسام الدین سراج در بخش پایانی برنامه به روی صحنه آمد و درباره تعطیلی کنسرتها گفت: وقتی کنسرتی تعطیل می شود نه تنها خواننده و نوازنده ها آسیب می بینند که مخاطبان نیز لطمه می خورند . بسیاری از مردم می گویند از آنجا که یکبار برای ما این اتفاق افتاده و باز هم احتمال وقوع آن وجود دارد دیگر کنسرت نمی دهیم . وی همچنین با اشاره به کنسرت خودش به همراه گروه بیدل در کرمانشاه افزود: برخی افراد آمدند و درهای سالن را با زنجیر بستند و با اسلحه تهدید کردند و درگیریهایی بین مردم و آنها پیش آمد که البته فریاد ما به هیچ جایی نرسید.فرمایش آقای نوروزی کاملا صحیح است .موسیقی به صورت مطلق حرام نیست و مبنایش بر حلیت است . اگر موسیقی با لهو و لعب همراه باشد حرام است و در غیر این صورت مشکلی ندارد و آنچه امروز ما از این شرایط می کشیم به دلیل اختلاف سلیقه هاست . در مورد موضوع موسیقی اجماعی وجود ندارد و بسیاری از علما قائل به حلیت و بسیاری دیگر قائل به حرمت موسیقی هستند اگر این مسائل حل نشود اتفاقاتی بدتر از این خواهد افتاد. فردین خلعتبری نیز گفت: بسیاری از کسانی که به کنسرتها می آیند هم وجوهات شرعی شان را پرداخت می کنند و به روحانیت اقتدا دارند و هم از طرف دیگر برنامه های کنسرت را می بینند . الان مردم ما گیج شده اند قطعا هم علما و کسانی که موافق موسیقی هستند و هم کسانی که ایراداتی را به آن وارد می کنند دغدغه دارند و دغدغه هر دو طرف نیز مردم هستند اما در این میان مردم هستند که گیج شده اند. این آهنگساز ادامه داد: به اعتقاد بنده می بایست مباحثی در این زمینه به طور جدی مطرح و پیگیری شود و حتی اگر شده این مباحث در حوزه علمیه قم برگزار شود.