یکی از فضائل برجسته علی(ع) تنها نگذاشتن پیامبر در غزوه احد است
«نسیم» در گزارشی با بررسی اتفاقات و رویدادهای غزوه احد به بیان رشادتهای حضرت علی (ع) و اندوه فراوان پیامبر پس از شهادت حمزه سیدالشهدا میپردازد
گروه فرهنگی «نسیم»، در میان غزوات پیامبر ، غزوه احد از جایگاه خاصی برخوردار است. در ابتدای جنگ با رشادت های امیرالمومنین با کشته شدن یازده نفر پرچمداران قریش جنگ به سمت پیروزی مسلمانان می رود، اما نتیجه جنگ با سهل انگاری های مسلمانان و نادیده گرفتن دستورات پیامبر به نفع مشرکین رقم می خورد و بیش از70 نفز از بزرگان مسلمانان در این جنگ شهید می شود؛ حمزه عموی پیامبر به شهادت می رسد و به بدن مطهر ایشان اهانت می شود . اما در میانه همه این امور و در بحبوحه جنگ علی علیه السلام و فداکاری های ایشان برجسته تر از همیشه خود را می نمایاند . در این نوشتار قصد داریم تا با مروری بر وقایع غزوه احد، در سالروز وقوع این غزوه ، این حادثه بزرگ تاریخی را در پیشاپیش دیدگان قرار داده و از آن عبرت بگیریم.
شکاف کوه احد و وسوسه غنایم
پیامبر صل الله علیه و اله و سلم در جریان جنگ پنجاه نفر از مسلمانان را به نگهبانی از دره و شکاف کوه احد گماشت و به آنها متذکر شد که : از جای خود حرکت نکنید ؛ اگرچه همه ما کشته شویم چراکه دشمن از این شکاف به ما حمله می کند . بعد از به درک فاصل شدن پرچم داران متعدد مشرکین توسط علی ابن ابی طالب، مشرکین پا به فرار گذاشتند و مسلمانان سرگرم غنایم جنگی شدند. نگهبانان شکاف که خود را در این میانه بی نصیب دیدند ، شکاف را رها کرده و به جمع آوری غنایم پرداختند. در این میان تنها فرمانده مقاومت کرد و شکاف را ترک نکرد که او نیز به شهادت رسید. مشرکان با مشاهده این وضعیت به رسول خدا یورش بردند و در میان هواداران خود فریاد زدند ؛ این است همان کس که می جویید؛ همگى همدست شوید، و او را از پاى درآورید. خلفای راشدین نیز گریختند
یاران پیامبر نیز در این زمان دست به کار شدند و از پیامبر دفاع می کردند تا این که اینکه هفتاد نفر از آنان کشته شدند و تنها على علیه السّلام، و أبو دجانه انصارى، و سهل بن حنیف ماندند. در این میان رسول خدا که مجروح شده بودند چشمان خود را باز کردند و به علی علیه السلام گفتند : اى على مردم چه کردهاند ؟ عرض کرد: پیمانهاى خود را شکستند و پشت به جنگ کرده و فرار کردند. سپس پیامبر فرمود :پس تو مرا از این دشمنان که مرا هدف قرار دادهاند آسوده خاطر کن.
در این میان ابوبکر و عمر از آنهایی بودند که فرار کردند و عثمان نیز معلوم نبود که کجا گریخته تا سه روز بازنگشت و به راستى پا بر جا ماندن على علیه السلام به تنهائى در آن هنگامه بسیار شگفت انگیز است. !اگر که فرشتگان نیز به شگفت آمدند و جبرئیل در آن روز به آسمان بالا می رفت و فریاد میزد: «لا سیف الا ذو الفقار و لا فتى الا على»؟ (یعنى نیست شمشیرى جز ذو الفقار، و نیست جوانمردی جز علی)
فضائل چهارگانه علی علیه السلام
ابن عباس می گوید: براى على بن ابى طالب علیه السّلام چهار فضیلت است که براى هیچ کس نیست: (1) او نخستین مردى است در میان نژاد عرب و نژادهاى دیگر که با پیغمبر (ص) نماز گذارد. (2) او پرچمدار آن حضرت در همه جنگها بود. (3) او کسى است که در روز جنگ احد با پیغمبر (ص) بجاى ماند (و مردانه تا پایان کار جنگید) و مردم دیگر گریختند(4) و او (تنها) کسى بود که در میان قبر پیغمبر (ص) رفت (و جنازهاش را در میان گور نهاد).
شهادت حمزه سخت ترین مصیبت برای پیامبر
در این میان کسى در مدینه فریاد زد: پیغمبر کشته شد! و هند دختر عتبة زن ابى سفیان و مادر معاویه برای یکی از مشرکین به نام وحشی مزدی تعیین کرده بود تا یکى از سه نفر: یعنى رسول خدا (ص)، یا أمیر المؤمنین، یا حمزة بن عبد المطلب را بکشد اما وحشی تنها در خود توان کشتن حمزه را می دید چراکه یاران پیامبر مانع از شهادت ایشان می شدند و علی علیه السلام هم مرد جنگ بود به نحوی که کسی را یارای مقابله با ایشان نبود؛ اما در این میان وحشی به حضرت حمزه حمله می کند و موفق می شود ایشان را به شهادت برساند و هند هم در این میانه خود را بر سر حضرت حمزه می رساند و دستور می دهد شکم حمزه را بشکافند و جگرش را ببرند، اعضاء و بدنش را مثله کنند و گوش و بینىاش را ببرند.
رسول خدا بر سر کشته حمزه ایستاد و گفت: هرگز به مصیبت کسى مانند تو گرفتار نخواهم شد، و هرگز در هیچ مقامى سختتر از این بر من نگذشته است»
حضرت حمزه ؛ بهترین شهیدان
پیامبر صلی الله وعلیه و اله به حضرت زهرا فرمودند: دخترم، ما اهل بیتى هستیم که خداوند هفت چیز به ما عطا کرده که به احدى از اوّلین و آخرین بجز ما عطا نکرده است: من آقاى پیامبران و مرسلین و بهترین آنانم، و جانشین من بهترین جانشینان است، و وزیرم بعد از من بهترین وزیران است، و شهید ما بهترین شهیدان است، که مقصود عمویم حمزه است.
قسم می خوریم بر مردگان خویش گریه و زاری نکنیم
هنگامى که رسول خدا (ص) از جنگ احد به مدینه بازگشت از هر خانهاى که از اهل آن کسى کشته شده بود صداى نوحه و گریه شنید، و از خانه عموى خود حمزه هیچ صدائى نشنید آن حضرت فرمود: از همه خانههایى که کسى کشته شده صداى گریه مىآید لکن حمزه چون کسى را ندارد براى او گریه و زارى نمیشود، مردم مدینه با شنیدن این سخن همگى قسم خوردند که بر مردگان خویش نوحه و گریه نکنند تا اول بر حمزه نوحه و زارى نمایند و پس از آن بر مردگان خویش.
تکرار تاریخ
مقام معظم رهبری در دیدار مردم قم در سالگرد 9 دی تصریح می کنند که: جناب عمار یاسر استدلال می کرد که همین پرچمی که امروز امیرالمؤمنین دارد یعنی پرچم بنیهاشم آن روز هم در جنگ بدر و احد بود و همین کسانی که امروز زیرش ایستادهاند یعنی علیبنابیطالب و یارانش آن روز هم زیر همین پرچم ایستاده بودند؛ از این علامت بهتر! گفت این پرچمی که شما در جبهه مقابل میبینید این پرچم را من در روز احد و بدر در مقابل رسول خدا دیدم زیر این پرچم بنی امیه همان کسانی آن روز ایستاده بودند که امروز هم ایستاده اند معاویه و عمروعاص در جنگ احد هم در مقابل پیغمبر قرار داشتند . (19/10/1388)
درواقع می توان گفت؛ پیداکردن راه حق و حقیقت و تمیز آن از باطل لزوما کار دشواری نیست؛ چراکه باطل همواره از حق می گریزد و خود را در مقابل آن قرار می دهد و حاضر به تسلیم نیست .حتی اگر مدت های مدیدی سپری شود و باطل خود را در جبهه حق وارد کند باز هم در مواجهه های متعدد خود را در برابر حق قرار می دهد و از پذیرش حق سرباز می زند . این رویه را می توان در مورد معاویه و عمروعاص و ابوسفیان به خوبی مشاهده کرد که تنها زبانا اسلام آورند و در باطن همواره همان خوی مشرکانه و ضدیت با حقیقت را دنبال می کردند.
منابع :
1. ابن بابویه، محمد بن على، ترجمه من لا یحضره الفقیه، 6جلد، نشر صدوق - تهران، چاپ: اول، 1367ش.
2.أسرار آل محمد علیهم السلام / ترجمه کتاب سلیم ؛ ؛ ص204
3.الإرشاد للمفید / ترجمه رسولى محلاتى ؛ ج1 ؛ ص71
4.الخصال / ترجمه جعفرى ؛ ج1 ؛ ص305
5.گزیده کافى، ج2، ص: 165
6.من لا یحضره الفقیه / ترجمه غفارى، على اکبر ومحمد جواد و بلاغى، صدر ؛ ج1 ؛ ص 266