لاریجانی: دغدغه نسبت به علوم انسانی، دغدغهای جدی و اصیل است
رئیس مجلس در کنگره بینالمللی علوم انسانیِ اسلامی گفت: دغدغه علوم انسانی در میان علما، دغدغهای اصیل و دارای اهمیت است/ باید در علوم انسانی، غور بیشتری نسبت به سایر علوم کنیم
به گزارش خبرنگار «نسیم»، علی لاریجانی؛ رئیس مجلس شورای اسلامی دقایقی پیش در کنگره بینالمللی علوم انسانیِ اسلامی گفت: علوم انسانی محورش کنش انسانها هست، از سر فکر و اراده و این حتماً مربوط میشود به برخی از مختصات فرهنگی، دینی و بومی کشورها و لذا جای دارد که ما در علوم انسانی غور بیشتری نسبت به سایر ساحتهای علمی داشته باشیم.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: بزرگانی مثل مرحوم شهید مطهری شهید صدر و دیگران در این زمینه لابهلای آثار خودشان نظر دادند و گاهی کتاب نوشتند من به خاطر دارم آقای دکتر گلشنی هم که اینجا تشریف دارند در چهار دهه پیش در دانشگاه صنعتی شریف که من بودم ایشان از همان موقع این دغدغه را داشتند و در مباحث خودشان این موضوع را دنبال میکردند که بعد از انقلاب هم این مسئله بیشتر انگیزه به ایشان داد و کتاب نوشت و همینطور دوستان دیگر. وی افزود: پس یک دغدغهای بین عدهای از صاحبنظران چه در حوزه و چه در دانشگاه وجود دارد و این یک دغدغه تصنعی نیست یک دغدغه اصیل هست که حالا در بیانات رهبر معظم انقلاب هم اشاراتی که شده این دغدغه را دارد برجستهتر میکند.
لاریجانی گفت: چند نکته در اینجا وجود دارد که من از این زمان کوتاه میخواهم استفاده کنم و عرض کنم نکته اول این است که همه علوم حالا علوم انسانی و چه علوم دیگر تکوّن آنها بر اساس یک اصول متعارف و اصول موضوعه است، حالا در اصول متعارف ممکن است ما بگوییم وضوح دارند و بدیهیاند ولی اصول موضوع بدهیهی نیستند و یک انتخاب هست یعنی دانشمندان میگویند ما برای فهم این بخش از حقیقت این اصول موضوعه را انتخاب میکنیم و با این یک بنایی میسازیم و علمی را سامان میدهیم.
رئیس مجلس ادامه اد: انتخاب این اصول موضوعه همیشه این گونه نیست که امری جامع بین همه افکار باشد بنابراین یک انتخاب هست حتی در علوم دقیقه هم همینطور است که اختصاص به علوم انسانی ندارد. فرض کنید در ریاضیات وقتی بحث هندسه اقلیدسی مطرح بود یک اصول موضوعه بود این اصول موضوعه برای اینکه ما این بخش از حقیقت را در حوزه هندسه که میخواستیم بررسی کنیم احتیاج به این مدل داشتیم ولی بعدها معلوم شد که این نمیتواند نوافکنی داشته باشد روی بخشهای دیگری از حقیقت لذا هندسه ریمانی هندسه نوبالچفسکی به وجود آمد آنها هم هندسه بودند و مبنایشان هم برهانی بود اما اصول موضوعه متفاوتی داشتند و همینطور هندسههای دیگر لذا این انحصار به علوم انسانی ندارد همه علوم دقیقه این وضع را دارند.
وی گفت: در علوم انسانی انتخابها میتواند بر اساس برداشتهایی از کنش انسانها باشد حالا چه در جامعه شناسی و چه در مردم شناسی و در امور دیگر، اینها دو بخش هستند یک بخش امور فرازمانی و فرا مکانی هستند فرض کنید ما میگوییم انسانها بر اساس فطرتشان معمولاً حرکت میکنند حالا ممکن است در یک مدل دیگری این وجود نداشته باشد یا در یک فرهنگ دیگری چنین یقینی وجود نداشته باشد بنابراین بنایی که میسازند میتواند متفاوت باشد. لاریجانی خاطرنشان ساخت: پس در علوم انسانی این وضع به اشد وجه قابل ملاحظه هست یعنی اصول موضوعه میتواند مسیرها را یک مقدار متفاوت کند در پرتوافکنی و در حقیقتیابی میتواند متفاوت باشد، حتی در فلسفه میخواهم بگویم این هست ممکن است ما در فلسفه بگوییم راجع به وجود بحث میکنیم و امر عامی است و بنابراین از بدیهیات استفاده میکنیم و روشمان برهانی است بنابراین ما نمی توانیم سیستممان را بگوییم از حقایق یک بخشی است ولی این حرف نمیتواند حرف کاملی باشد فلسفه یک علم انسانی یعنی دست ساز انسان هست، درست است یک اصول بدیهی دارد و همیشه در هر سیستم فلسفی یک اصول موضوعه مخفی هم وجود دارد بعضی از فیلسوفان این اصول موضوعه را بیان میکنند وبعضیها هم بیان نمیکنند فرض کنیم وقتی دیکارت راجب فلسفه خود صحبت میکند در یکی از اصول موضوعهاش این است که مطالبی که روشن و واضح باشند ما باید یقینی بگیریم و این اصل موضوعهاش است.
لاریجانی تصریح کرد: فلسفههای خودمان هم همینطور هست یعنی ممکن است ما از یک اصول موضوعهای استفاده میکنیم ولی بیانش نمیکنیم سیستمهایی که اسکیماتیک هستند معمولاً دارای سیستم اصول موضوعه هستند.
رئیس مجلس شورای اسلامی در پایان گفت: پس وقتی ما راجع به علم صحبت میکنیم چه علوم دقیقه و چه علوم انسانی ابتدا ذهنمان بر میگردد که اصول موضوعهاش چیست و این اصول موضوعه امور بدیهی همه نیستند که ما بگوییم لاریب فیه هست اینها هر کدام برای اینکه ما بخشی از حقیقت را بهتر بیابیم این اصول موضوعه انتخاب میشود.
گفتنی است در حاشیه این اجلاسیه، «گالری اندیشمندان علوم انسانی» توسط رئیس مجلس افتتاح شد.