برگزاری همایش شناخت جریانهای فکری در تاجیکستان
رایزن فرهنگی کشورمان در همایش "جریان معارف پروری و مسألههای جهان معاصر" در تاجیکستان بر استفاده دنیای اسلام از عقلانیت برای پیشرفت و آبادی و دوری از نزاعهای مذهبی تأکید کرد
به گزارش «نسیم»، ابراهیم خدایار، رایزن فرهنگی کشورمان در تاجیکستان، در همایش بین المللی «جریان معارف پروری و مسأله های جهان معاصر» که در دانشگاه ملی تاجیکستان برگزار شد، شرکت و در مراسم افتتاحیه این همایش سخنرانی کرد. همایش با سخنان سفر محمداف، معاون دانشگاه ملی تاجیکستان آغاز شد و پس از آن کرامت الله عالم زاده، معاون اول آکادمی علوم تاجیکستان در سخنانی اهمیت این همایشها را در شناخت جریانهای فکری معاصر در یکصدسال اخیر آسیای مرکزی برشمرد و افزایش تحقیقات علمی درباره پیوند این جریانها با همتایانشان در دنیای معاصر و همسایگانشان را خواستار شد. در ادامه نیز خداینظر خالقاف، رییس مرکز تحقیقات راهبردی ریاست جمهوری تاجیکستان با اشاره به حوادث دنیای اسلام در عراق و سوریه و راه اندازی نزاعهای مذهبی از سوی دشمن، راه برونرفت از این وقایع شوم را آگاهی ملی دانست و بر مدارای مذهبی و پرهیز از تکفیر مذاهب تأکید کرد. سپس نظام قاسم، رییس اتفاق نویسندگان تاجیکستان، ابراهیم خدایار، رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان، نماز حاتم اف، پژوهشگر تاجیک، محمدداورد منیر، استاد دانشگاه دولتی هرات افغانستان و مرتضی زینالدیناف، استاد دانشگاه ملی تاجیکستان، به ترتیب درباره «سهم ادیبان در شکلگیری معارفپروری»، «اندیشههای آرمانشهری در میراث ادبی جدیدان»، «صدرالدین عینی درباره احمد دانش و مقام او در بیداری افکار سیاسی روشنفکران»، «معارفپروری و پیروان آن با مشروطهخواهی در افغانستان» و «شهاب الدین مرجانی و زمینه های افکار معارف پروری او» سخنرانی کردند. رایزن فرهنگی کشورمان در سخنان خود در این همایش که با عنوان «اندیشههای آرمانشهری در میراث ادبی جدیدان» ارایه شد، گفت: زندگی در سالهای منتهی به سده بیست در سرزمینی که امروزه به آسیای مرکزی مشهور است، به گونه جانفرسایی بر مردمانش سخت و جانگداز شده بود؛ بهگونهای که نزاعهای سیاسی میان خانهای سهگانه بخارا، خوارزم و خوقند از درون و همچنین نبردهای گاه و بیگاه آنها با همسایگان از بیرون، باعث شکلگیری آسیبهای آشکارِ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی در میان جامعه شده بود. وی در ادامه با اشاره به جریانهای آزادیخواهی در جهان اسلام در آن دوران گفت: رهبران فکری جامعه با مطالعه عمیق میراث شکوهمند خویش از یک سو و آگاهی از تحولات غرب از سوی دیگر، در اواخر نیمه دوم سده نوزدهم میلادی، همسو با تحولات فرهنگی و بیداری ملی در کشورهای همسرنوشت منطقه مانند ایران، ترکیه، هندوستان و مصر، به فکر درمان این درد جانکاه جامعه خود افتادند. خدایار در ادامه با اشاره به میراث ادبی نوشته شده در این دوران، افزود: آن دسته از روشنفکران و رهبران که دنیای جدید را با چشمان خود دیده یا از طریق مطبوعات خوانده بودند، بیشتر به عمق فاجعهای که در سرزمین مادریشان در حال رخ دادن بود، پی میبردند. بیداری بسیار ساده اتفاق میافتاد؛ شاهکلیدی به نام مقایسه، مقایسه و مقایسه. مقایسه آنچه در سرزمینشان جاری بود با آنچه در دنیای جدید جریان داشت. یکی به سوی پیشرفت، دیگری به سوی سقوط. فقر فرهنگی و اقتصادی، نابرابری و شکاف طبقاتی، نزاعهای بیمبنای مذهبی و سرزمینی، تعلیم و تربیت ناقص و ناسودمند چیزی نبود که حتی با یک بار دیدن دنیای جدید، چهره ناخوب و تن برهنه ناتوان خود را برای بیننده دانا و نکتهبین نمایان نکند. رایزن فرهنگی کشورمان در ادامه با اشاره به عنوان همایش ـ جریان معارفپروری و مسئلههای جهان معاصر ـ گفت: به عنوان یک مخاطب دوست دارم به این پرسش با تکیه بر میراث معارفپروران و جدیدان پاسخ کوتاهی ارایه کنم. پیش از بیان پاسخ باید بگویم محتوای آثار آرمانشهری با توجه به جغرافیای تولید و بنیاد اندیشگی نویسندگان آن، بسیار متنوع است. طبیعی است طرح جامعه آرمانی در اندیشه غربیِ سکولار در مقایسه با جامعه الهی با اندیشه دینی، دارای تفاوتهای اساسی باشد؛ اما چهار عنصر «عقلانیت»، «هماهنگی»، «نظم اجتماعی» و «برابری» را شاید بتوان از عناصر مشترک تمام آثار ادبی آرمانشهری دانست. وی افزود: اگر ناگزیر باشم از میان این چهار عنصر یکی را به اجبار انتخاب کنم، به عنوان فرزند فردوسی بزرگ که وقتی سمیرغ خیالش را به دوردستترین افقها پرواز داد و حماسه بزرگ خود را با نام خدای خرد آغازید؛ «به نام خداوند جان و خرد/ کزین برتر اندیشه برنگذرد» من هم عقلانیت را انتخاب خواهم کرد. خدایار تأکید کرد: اگر جامعهای خود را از این نعمت خداوندی دور کند، و فقط به نقل قول دیگران تکیه کند؛ هیچ چیز نمیتواند او را از فلاکت و بدبختی نجات دهد. خداوند احمقها را دوست ندارد. بنا بر اعلام این خبر، آن بخش از سخنان رایزن فرهنگی کشورمان مبنی بر نیاز دنیای اسلام به استفاده از عقلانیت برای پیشرفت و آبادی و دوری از نزاعهای مذهبی که با اشاره به افراطگرایی ضددینی در جهان اسلام و شرکت تعدادی از جوانان تاجیکستان ایراد شد، بهشدت مورد توجه حاضران قرار گرفت. این همایش دوروزه با همکاری اتفاق نویسندگان و آکادمی علوم تاجیکستان در تالار همایشهای دانشگاه ملی برگزار شد و پس از بیان سخنرانیهای افتتاحیه، در دو روز و در دو بخش با 36 سخنرانی ادامه یافت. علاوه بر تاجیکستان، سخنرانانی از قرقیزستان و افغانستان نیز در این همایش شرکت داشتند.