گزارش «نسیم آنلاین» از یک حراجی پر حاشیه:

حراج تهران؛ افتخار در منطقه یا مشکوک در معاملات؟

کدخبر: 2039231

هر چند حراج تهران نشان داد که می‌توان خارج از مجموعه دولت اقدامی در حوزه هنرهای تجسمی کرد و می‌توان از آن برای توسعه اقتصاد هنر استفاده کرد اما نکته مهم رعایت شفافیت در این عرصه است.

گروه فرهنگی « نسیم آنلاین »- چندی پیش پنجمین حراج برزرگ تهران برگزار شد و باز هم خبر جابه جایی رکورد مجموع خرید آثار هنری در این حراجی توجه ها را به سمت مراسمی جلب کرد که چکش زدن های آن دارد به سمت رقابت با حراجی های بزرگ منطقه ای نزدیک می شود، با این وجود هنوز عده ای نسبت به اصل برگزاری چنین مراسمی نقد دارند و عده ای دیگر نسبت قیمت های آثار دچار تشکیک هستند.

شروع دو میلیاردی برای حراجی

نخستین حراج تهران در تیرماه سال 91 برگزار شد. زمانی که هنوز نام این حراجی برای خیلی ها نامی نا آشنا بود. در اولین شب های تابستان زمانی که بیشتر نگاه ها به برگزاری آرت اکسپوی تهران از سوی وزارت ارشاد بود، هتل پارسیان آزادی میزبان مراسمی شد که جریان فروش آثار هنری را تغییر داد.

در این حراج که در حضور نزدیک به یک هزار تماشاگر و 300 خریدار برپا شد، تابلوی بدون عنوان سهراب سپهری که در سال 1346 در ابعاد 100×70 سانتی متر و با اکرلیک و رنگ روغن روی بوم خلق شده است با فروش 190 میلیون تومانی به عنوان گران ترین اثر به فروش رسیده در اولین حراج تهران را از آن خود نمود. ( اینجا )

نخستین «حراج تهران» با فروش همه آثارش به مبلغ دو میلیارد و 150 میلیون تومان در هتل پارسیان آزادی خاتمه یافت. این شروع شاید در مقابل رکورد فروش امسال چندان به چشم نیاید اما در زمان خود رکورد مهمی بود.

شاید اگر حراج تهران برگزار نمیشد، هیچ کس به شکست تمام عیار برگزاری آرت اکسپو پی نمی برد.

اکسپوی تهران که به‌رغم عدم استقبال خریداران آثار هنری، زمان برگزاری‌اش تمدید هم شد، نمونه خوبی از عملکرد ضعیف وزارت ارشاد در زمینه هنر‌های تجسمی بود. با آنکه طبق معمول در اختتامیه بازار تعریف و تمجید هم گرم بود و برای کار‌های انجام نشده به یکدیگر خسته نباشید گفتند. اکسپوی تهران که به شدت بر بودجه اختصاصی دستگاه‌های دولتی برای خرید آثار هنری مانور می‌داد، نتوانست مدیران این دستگاه‌ها را به بازار بکشاند. ( اینجا )

اما حراج تهران آمده بود تا نام خودش را ثبت کند، رضا کیانیان کسی که حراجی را چکش می زد، برای اینکه کارش به حراجی های حرفه ای جهان نزدیک باشد، در فروردین ماه یعنی 3 ماه قبل از برگزاری حراج تهران به دوبی رفت تا از نزدیک حراجی کریستی دوبی و نحوه چکش زدن آثار را ببیند. ( اینجا )

فروش بالای 2 میلیارد تومان در حراج اول توجه هنرمندان را به خود جلب کرد. کوروش شیشه گران، نقاش شناخته شده ایران بعد از ثبت این رکورد گفت: این یک شروع بزرگ برای راهی بزرگ است. استقبال مردم از «حراج تهران» بی نظیر و ستایش برانگیز بود. برگزارکنندگان حراج هم چنان حرفه ای و منطبق بر فرم های بین المللی همه کارها از برپایی وزین نمایشگاه تا اجرای باشکوه و منظم حراج را به نحو احسن انجام دادند که گویی سالهاست آن را تمرین کرده بودند. من «حراج تهران» را بسیار بسیار موفق دیدم و انتظار این همه موفقیت را نداشتم. ( اینجا )

دومین حراج و باز هم سهراب رکورد زد

شروع خوب حراج تهران باعث شد تا سال بعد یعنی تیرماه سال 92 هم شاهد برگزاری حراجی باشیم باز هم هتل ارسیان و باز هم رضا کیانیان، این بار هم نام شاعر نقاش به عنوان گران ترین اثر به فروش رفته مطرح شد. این بار حراج تهران با فروش 6 میلیارد و 545 میلیون تومانی به کار خود پایان داد و یکی از نقاشی های سهراب سپهری با قیمت 700 میلیون تومان گران ترین اثر حراجی نام گرفت. این بار نیز 100 درصد آثار حراج به فروش رفت.

این میزان فروش باز هم برگزار کنندگان حراجی را شگفت زده کرد به طوری که کیانیان درپایان حراج گفت: :«تصور نمی کردم 100 در صد آثار به فروش برسد اما میل مضاعف خریداران آثار هنری مرا هم به سر ذوق آورد و خوشحالم که به این رکورد چشمگیر دست یافتیم».

سومین حراج، سهراب صدر را رها نمی کند

تاریخ باز هم تکرار شد این بار نه در تیرماه بلکه در خرداد سال 92 و سومین دوره برگزاری حراج تهران، این بار هم سهراب سپهری با مجموعه درختان در صدر قرار گرفت. اما مبلغ حراج بسیار بیشتر از حراج های قبلی بود. نقاشی سهراب توانست به رکورد یک میلیارد و ٨٠٠ میلیون تومان برسد که گفته می شد رکوردی جهانی برای این شاعر مرحوم به شمار می رود.

این اثر که در ابعاد ٧٥ در ١٣٠ سانتی متر در دهه ١٣٥٠ با رنگ روغن روی بوم خلق شده است از سوی حراج تهران ٦٠٠ تا ٨٠٠ میلیون تومان پیشنهاد شده بود که به گفته مدیر حراج تهران توسط یک خریدار کانادایی از طریق تلفن سه برابر قیمت اولیه چکش خورد. ( اینجا )

سومین حراج تهران ویژه آثار هنری با فروش 90 نقاشی، مجسمه و عکس از 87 هنرمند به مبلغ 13 میلیارد و 257 میلیون تومان رکورددار بازار داخلی هنر ایران شد. این رقم باعث تعجب مدیر حراجی تهران شد، علیرضا سمیع آذر به خبرنگاران گفت: «ایده‌آل ما دستیابی به عدد ١٠ میلیارد تومان بود، اما با استقبال شایان توجه علاقه‌مندان به هنر غافلگیر شدیم.»

سهراب توانست کمال الملک را در حراج چهارم شکست دهد

سمیع آذر که در سال 93 تصور نمی کرد فروش حراج به بیش از 13 میلیارد تومان برسد، برای حراج چهارم پیش بینی اش را کمی علمی تر بیان کرد و برای حراج چهارم تهران کف فروش را 11 میلیارد و سقف فروش را هم 15 میلیارد عنوان کرد. اما حراجی در نهایت با 21 میلیارد و 40 میلیون تومان، چیزی نزدیک به 2 برابر پیش بینی مدیر حراجی فروش داشت.

سمیع آذر بعد از حراج نشست خبری گفت: رقم 21 میلیارد و 40 میلیون تومان رقم چشمگیری است که نسبت به سال گذشته در مجموع آثار به قیمت 13.5 میلیارد به فروش رسید، افزایش داشته است. در این دوره بالغ بر 50 درصد افزایش قیمت داشتیم که کلیه آثار مثل دوره‌های گذشته به فروش رسید. تنها تعداد 3 اثر به فروش نرسید که در حین حراجی پیشنهاد شد و این 3 اثر نیز به فروش رسید. ( اینجا )

در این حراجی تابلویی از مجموعه درختان سهراب سپهری، به مبلغ 2 میلیارد و هشتصد میلیون تومان به فروش رسید. به غیر از این اثر تابلو 2 اثر دیگر از سهراب با قیمت های یک میلیارد و هفتصد میلیون تومان و 700 میلیون تومان به فروش رسید. این در حالی بود که تابلویی از کمال الملک یکی از مشهورترین نقاشان تاریخ هنر ایران در این حراج با رقم 500 میلیون تومان به فروش رسید.

حراجی زیر ذره بین نقد

در حالی که همه از فروش و رکوردشکنی های سالانه حراج تهران شگفت زده شده اند، افرادی هم هستند که با نگاه انتقادی به این پدیده نگاه می کنند.

خبرگزاری فارس در گزارشی به تفاوت فاحش قیمت فروش اثر سهراب و کمال الملک اشاره می کند و آنرا نشانه از تقلب در حراجی تهران می داند ( اینجا ) این خبرگزاری نحوه قیمت گذاری آثار را غیر کارشناسی عنوان می کند«چه شخص یا نهادی صلاحیت و تخصص لازم برای تعیین قیمت هر یک از آثار را دارد؟ این سوال افکار عمومی طی دوره‌های قبلی و خصوصا چهارمین دوره همچنان بی جواب مانده است که فرآیند تعیین قیمت پایه که یکی از وظایف و ماموریت‌های «شورای ارزیابی آثار هنری» وزارت ارشاد است، چطور از مسیر طبیعی خود خارج و بی ضابطه شده است؟ آیا صرف رضایت صاحب اثر و برگزارکننده برای درست بودن و به صرفه بودن آن کافی است؟ آیا صاحب اثر به صورت مستقیم در این حراج فروشنده اثر است یا واسطه‌های هنری و مالکان موروثی و مجموعه‌داران ارایه دهنده آثار در حراج تهران هستند؟»

کیومرث قورچیان، نقاش پیشکسوت هم با انتقاد از حراج تهران می گوید: «بیشتر جریان‌هایی که حراج بزرگ تهران را حمایت می‌کنند، معرف همان جریان پیش از انقلاب هستند؛ اگر هم بین آثار، آثار جدیدی باشد این آثار هم به تأسی از آن نوع آثار است. البته این به معنی نفی هنر گذشته نیست، آن هم ارزش‌های خودش را دارد، اما اگر قرار بر این است که هنر سه دهه اخیر را ارزیابی کنیم، به هیچ عنوان نمی‌توان بازتاب فعل و انفعال هنری این دوره باشد .

قورچیان یادآور شد: وقتی نگاهی به آثار حراج می‌اندازیم، واقعاً هم آدم احساس می‌کند که هنرمندان انقلاب اسلامی در تنگنا بوده‌اند. بعید می‌دانم آنچه که مدنظر بانیان جمهوری اسلامی است را در این حراج، اجازه ورود بدهند. اگر هم اثری با عنوان هنر انقلاب اسلامی دیده شود، موردی و استثنا بوده است.» ( اینجا )

در کنار این انتقادات اما گاه نقدهای ژرف تر و موشکافانه تری ماهیت برگزاری حراج تهران را نشانه می گیرد. از جمله اینکه چرا به جای یک مجری متخصص برگزاری حراج، چهره ها و بازیگران سینما و تلویزیون چکش حراج این رویداد را در دست می گیرند. آنها که حراج تهران را بازارگرمی برای فروش آثار هنری مطرح و غیرمطرح می دانند، معتقدند که اجرای چنین حراجی توسط چهره هایی چون رضا کیانیان و یا حسین پاکدل ترفندی بیش برای جلب مشتری نیست، اما انتقاد بزرگ تر به حراج تهران مربوط به قیمت گذاری آثار است، چنانچه سال گذشته نیز برخی انتقادها و اعتراض ها ارقام اعلام شده در حراجی را مشکوک اعلام کرده است و مدعی شده بود که خریدهای این حراجی صوری است. ( اینجا )

این جنس انتقادها بعد از برگزاری دوره پنجم جشنواره نیز ادامه داشته است.

دوره پنجم درخت های میلیاردی

پنجمین حراج تهران با فروش ۷۹ اثر در مجموع به قیمت ۲۵میلیارد و ۳۶۲میلیون تومان رکورد زد که ۶ تابلو بالای یک میلیارد تومان چکش خورد. این حراج هفتم خرداد برگزار شد باز هم هتل پارسیان باز هم چکش و باز هم سهراب سپهری این بار شهراب توانست درخت هایش به فروش 3 میلیارد تومانی برسد یعنی به تنهایی بالاتر از مجموع فروش اولین دوره حراجی تهران( اینجا ) به روال چند حراج اخیر وزیر ارشاد نیز در این حراجی حضور داشت و در کنار وی دیدن چهره های بازیگران و فوتبالیست های مشهور نیز از جمله نکات دوره پنجم بود. در این دوره تنها یک اثر به فروش نرفت که در نوع خود جالب توجه بود.

در این دوره نیز انتقادها به صوری بودن قیمت ها مطرح شد که واکنش مدیر حراج را در پی داشت. سمیع آذر در نشست خبری حراج تهران در پاسخ به سوالی درباره واقعی نبودن قیمت ها، گفت: ما متوجه چنین چیزی نشدیم و حتی مشاهده کردیم بسیاری از خریداران با هم رایزنی می کردند قیمت بالا نرود که بتوانند بخرند. اگر متوجه این بشویم که کسانی می خواهند به شکل کاذب قیمت هنرمندی را بالا ببرند با آن برخورد می کنیم. همه حراجی ها این کار را می کنند و اعتبار خود را زیر سوال نمی برند. ( اینجا )

سمیع آذر در این نشست به فروش بالای آثار سهراب نیز اشاره کرد و گفت: ما حتی در سطح منطقه رکورددار فروش نیستیم. درواقع تابلوی سهراب سپهری که رکورددار فروش حراج امسال بود بسیار ارزانتر از تابلوی هنرمند مصری که رکورددار فروش منطقه است به فروش رسید.

هر چند حراج تهران نشان داد که می توان خارج از مجموعه دولت اقدامی در حوزه هنر های تجسمی کرد و می توان از آن برای توسعه اقتصاد هنر استفاده کرد اما نکته مهم رعایت شفافیت در این عرصه است؛ واقعی نبودن قیمت ها و صوری بودن برخی از خرید ها مسئله جدی است که نیازمند نظارت دقیق تر و بررسی بیشتر روی این حراجی بزرگ است./

ارسال نظر: