برگزاری نشست تخصصی "سینمای فلسطین: رویاهای یک ملت" در مدرسه ملی سینما
در مدرسه ملی سینمای ایران در آستانه روز جهانی قدس، سومین نشست از سلسله نشستهای پژوهشی مدرسه ملی سینمای ایران با عنوان «سینمای فلسطین: رویاهای یک ملت» در محل مدرسه برگزار شد.
به گزارش نسیم آنلاین
، در مدرسه ملی سینمای ایران در آستانه روز جهانی قدس، سومین نشست از سلسله نشستهای پژوهشی مدرسه ملی سینمای ایران با عنوان «سینمای فلسطین: رویاهای یک ملت» عصر روز چهارشنبه 9 تیرماه در محل مدرسه برگزار شد. در این نشست که با نگاهی به کتاب «رویاهای یک ملت: درباره سینمای فلسطین» نوشته حمید دباشی و با مجریگری رامتین شهبازی برگزار میشد، دکتر علی روحانی، دکتر وحیداله موسوی و دکتر عبدالله کریم زاده (مترجم کتاب) به بیان نظرات خود درباره سینمای فلسطین پرداختند.
در بخش اول نشست، عبدالله کریمزاده به توضیحاتی کلی در مورد محتوای کتاب و ترجمه آن پرداخت: « کتاب "رویاهای یک ملت"، از منظر گفتمانهای متعدد موضوع سینمای فلسطین را واکاوی کرده است و بیشتر به نظر میرسد از منظر مطالعات فرهنگی، استعماری و نقد ادبی این موضوع را مورد کنکاش قرار داده است. در این کتاب مطرح میشود که سینمای فلسطین را باید در بستر تاریخی و اجتماعی آن مورد بررسی قرار داد وگرنه هر پژوهشی در مورد آن ناقص خواهد بود. بر این اساس، سینمای فلسطین در دو جبهه به مقاومت میپردازد؛ به عبارتی هسته اصلی این سینما را مقاوت تشکیل میدهد. جبهه اول، جبهه دیالکتیک پیدایی در برابر ناپیدایی است. مولف معتقد است که ملت فلسطین از همان آغاز مبارزات، با این دیالکتیک مواجه بوده است. رسانههای صهیونیسم بینالملل در تلاشاند تا هویت اصیل مردم فلسطین را از حالت پیدایی به ناپیدایی برسانند».
کریمزاده صحبتهای خود را در مورد نوع مقابله سینمای فسلطین با هجمهها، اینگونه ادامه داد: «در این دیالکتیک، سینمای فلسطین تلاش میکند تا این ناپیدایی را کنار بزند و هویت اصلی مردم خود را به اثبات برساند. سینمای فلسطین در واقع یک سند بصری برای اثبات هستی و کیان ملت فلسطین است. اما جبهه دوم، مقاومت در برابر محو شدن است. رسانههای غربی همت گماشتهاند تا همه سمبلها و تصاویری که تداعیکننده هویت واقعی مردم فلسطین هستند را حذف کنند». کریمزاده ادامه داد: «سینمای فلسطین میخواهد نشان دهد که در خصوصیترین لحظات زندگی فلسطینیها، مقاومت، خودش را نشان میدهد و هر چه قدر نیرو برای سرکوب آنها باشد، باز از طریق زبان هنر، پرچم و نمادهای فلسطین بازنمایی خواهد شد».
منتخبی 15 دقیقهای از فیلمهای برتر سینمای فلسطین(«درخت لیمو»، «اینک بهشت» ، «عمر») پس از سخنرانی دکتر کریمزاده برای حضار به نمایش درآمد.
دکتر علی روحانی معاون آموزشی دانشکده سینما تئاتر، سخنران بعدی نشست پژوهشی مدرسه ملی سینما بود که جذاب بودن سینمای فلسطین را فارغ از گرایشات سیاسی و اعتقادی دانست. وی گزارشی مختصر از سینمای فلطسین ارائه داد: «وقتی در مورد سینمای فلسطین صحبت میکنیم به دورههای مختلفی میپردازیم. یکی دیگر از بحثهایی که در مورد سینمای فلسطین مطرح است به نوعی به فلسفه-هنر بازمیگردد. فیلمسازان مطرح فلسطینی در جایجای دنیا از بلژیک و آمریکا و غیره گرفته در مورد فلسطین فیلمهایی در ژانرهای مختلف میسازند و این در نوع خود استثنا است که کشوری بیآنکه روی کاغذ هویت ژئوپولیتیک مشخصی داشته باشد در ذهن عدهای به عنوان کشور وجود دارد. فیلمسازهای فلسطینی با اینکه از نهادهای اسپانیایی ایتالیایی بلژیکی بودجه دریافت میکنند اما در عین حال فیلم فلسطینی میسازند». حضور اقوام فلسطینی از سدهها پیش، بررسی تاریخیای بوده که دکتر روحانی در سخنرانی خود به آن نیز پرداخت و روی نقشه، پراکندگی جمعیت فسلطین را در طول گذر تاریخ نمایش داد: «در جریان آوارگیهای مردم فسلطین در دهه 40 میلادی، حدود 200 هزار نفر از مردم مسلمان این کشور به غزه، 496 هزار نفر به اردن، 100 هزار نفر به لبنان، 85 هزار تن به سوریه و نزدیک 20 هزار نفر به عراق و مصر کوچ کردند. به عقیده من پدیده آوارگی به متافیزیک انسان فلسطینی تبدیل شده که در هنر او نیز مطرح و نمایان است».
روحانی تاریخ سینمای فلسطین را به چهار دوره تقسیم کرد: «دوره اول دوره 1935 تا 1948 است. فردی به نام ابراهیم حسن صرحان، دوربینی میخرد و یک فیلم مستند میسازد و در سال 1945 شرکت فیلمسازی عرب را راهاندازی میکند. نبود سرمایه، مکان مناسب و چالش مذهبی نسبت به حلال و حرام بودن سینما از معضلاتی بوده که سینمای فلسطین از ابتدا با آن درگیر بوده است. دوره دوم عصر سکوت است که بین 1948 تا 1967 را دربرمیگیرد و در این دوران آنقدر جنگ، بدبختی و درگیری وجود دارد که فرصتی برای بروز و تولید سینما به آنصورت وجود ندارد. در همین سالها سینمای اسرائیل تلاش میکند تا نشان دهد زمینهایی که اشغال کرده اصلا خالی از سکنه و بایر بودهاند. دوره سوم دوره سینمای انقلابی فلسطین است. در بین نیروهای نظامی فلسطینی این نیاز حس میشود که باید شاخهای از سینما داشته باشیم. یک خانم به نام صلافه جدالله که در قاهره عکاسی خوانده بود تصمیم میگیرد که در حوزه شهدای جنبش صاف، تصویر بگیرد. بعدها در اردن، تشکیلاتی صورت گرفت تا در مورد عملیاتها، شهدا و آوارگان فلسطینی مستند بسازند. در دورهای ژان لوک گدار هم لوازم فیلمسازی تهیه کرد و به آنها داد. دوره چهارم از 1982 تا امروز را در برمیگیرد و خیلی مرتبط با انتفاضه اول و دوم است که در تجدید روحیه هویتخواه مردم فلسطین نقش داشت. در این مقطع هویت اسلامی جایگزین هویت چپ و پانعربی میشود. میشل خلیفه و الیا سلیمان در این دوره فیلمهای شاخصی ساختند».
پایانبخشِ سومین نشست پژوهشی مدرسه ملی سینمای ایران، به سخنرانی دکتر وحیدالله موسوی اختصاص داشت: «سینمای فلسطین همیشه تلاش کرده تا خاطره بهشت برینگونه قبل از سال 1948 خود را حفظ کند. در دورهای مردم فلسطین به این باور رسیدند که رسانههای غربی آنچه در فلسطین اتفاق میافتد را به طور تحریفشده و خلاف واقع منعکس میکنند و این نیاز به وجود آمد که در بین خودشان اقدام به ثبت و ضبط مستند کنند. در دوره سوم سینمای فلسطین که دکتر روحانی اشاره کردند، ادبیات بار سینمای فلسطین را با خود میکشید. در دوره چهارم اما دوره شکوفایی سینمای فلسطین و ظهور فیلمسازان بزرگ بود که میخواستند ایماژ دیگری از فلسطین نمایان کنند و تلاش کردند تا قومیتها، مرامها و قشرهای مختلف جامعه فلسطین را به تصویر بکشند و آن تصویر یکپارچه از فلسطین که در دوره سوم نشان داده میشد را بشکنند». تلاش فیلمسازهای مختلف در ارائه تصویر جدید از فلسطین و رمزگشایی نشانهشناسانه آنها قسمت پایانی صحبتهای دکتر موسوی بود.
در این نشست پژوهشی مدیران سینمایی و اساتید و دانشجوهای دانشگاههای مختلف حضور داشتند. سلسله نشستهای پژوهشی مدرسه ملی سینمای ایران که از ابتدای خرداد آغاز شده است، به آثار پژوهشی و ترجمهای میپردازد که طی سالهای 1393 و 1394 با همکاری دانشگاه تهران و مدرسه ملی سینما و با نظارت دفتر مطالعات و دانش سینمایی به انجام رسیدهاند.