جشنواره فیلم مقاومت و درک ضرورت نیاز به پرورش سینماگران جوان و متعهد

گروه فرهنگی « نسیم آنلاین » ؛ فاطمه پزشکی- ژانر سینمای دفاع مقدس با این نسل پر و بال گرفت و به قدری رشد کرد که ویژگی‌های آن بر فضای کلی سینما و مسیر حرکت آن تاثیر گذاشت. نسلی از فیلمسازان قدرتمند در این عرصه شکل گرفت که تا امروز شاکله اصلی جریان سینمای ایران را تشکیل می دهند. ابراهیم حاتمی‌کیا، رسول ملاقلی پور، احمدرضا درویش، کمال تبریزی، مجتبی راعی، حسن برزیده، عزیزالله حمیدنژاد، محمدعلی باشه آهنگر، جمال شورجه، عبدالله باکیده و دهها سینماگر دیگر که در طول دو دهه پس جنگ بار مسئولیت تولید محتوا و فیلم این عرصه بر دوش آن‌ها بوده و شاخص‌ترین آثار دفاع مقدس متعلق به همین نسل است.

البته متاسفانه بسیاری از سینماگران این نسل اکنون از این ژانر دور شده‌اند و یکی از مسائل مشهود در سینمای دفاع مقدس، قهر سینماگران شاخص این حوزه با فیلمسازی جنگ است. کارگردانانی که هویت و شناسنامه‌شان با سینمای جنگ گره خورده بود و بهترین فیلم‌های کارنامه‌شان را در این حوزه ساخته‌اند؛ سال‌هاست ترجیح می‌دهند در ژانرهای دیگر فیلم بسازند که دلائل گوناگونی دارد. آثاری چون «پرواز در شب»، «دیده‌بان»، «مهاجر» و «هور در آتش» در دهه 60 و فیلم‌های برجسته‌ای مانند «سفربه چذابه»، «نجات یافتگان»، «ازکرخه تا راین»، «برج مینو»، «لیلی با من است»، «کیمیا»، «سرزمین خورشید»، «هیوا» و «آژانس شیشه‌ای» در دهه 70 و در اوائل دهه 80 هم نمونه‌هایی چون «مزرعه پدری» و «دوئل» تولید شده‌اند ولی این روند بعد از آن رو به افول گذاشت تا جایی که در سال‌های بعدتر کمتر شاهد اثری مثال‌زدنی هستیم.

اگرچه بسیاری از کارشناسان بر این باورند عدم توجه متولیان فرهنگی به این حوزه و نیز، سیاست‌گذاری‌های غلط در دولت‌های مختلف در عرصه‌های فرهنگ و هنر باعث شده تا نه تنها شاهد بالندگی جریان سینمای دفاع مقدس و در مفهوم کلان‌تر "مقاومت" نباشیم بلکه حتی، نسل قبلی سینماگران این عرصه هم جذب دیگر گونه‌های سینمایی شوند.

دیدگاه‌هایی هم وجود دارد که ورود نسل تازه ممکن نیست، چرا که نسل قبلی خود برآمده از متن دفاع مقدس بوده‌اند و بهترین فیلم‌های دفاع‌‌مقدس را سینماگرانی ساخته‌اند که خود تجربه حضور در جبهه‌ها را داشته‌اند، اما با گذشت بیش از چند دهه از پایان جنگ، تا چه زمانی می‌توان دلخوش به فعالیت این سینماگران ماند؟ آیا ساخت فیلم جنگی باید تنها در انحصار آدم‌های جنگ باقی بماند؟

این دیدگاه به چند دلیل اشتباه است. نخست اینکه هم اکنون شاهد غیبت همان نسل تجربه جنگ دیده هم هستیم. دیگر اینکه جنگ بعد از دوران دفاع مقدس به پایان نرسیده و در سنگرها و شکل‌های جدیدش استمرار یافته است. همچنین، با جهان‌بینی انقلاب اسلامی و نگاه ضدسلطه مفهوم مقاومت امروز در تار و پود جامعه ما، منطقه پیرامونی و جهان اسلام لمس می‌شود. یعنی ما هم‌اینک با نسل‌های جوانی سروکار داریم که گویی در متن لابیرنت پیچیده و پرچالش جنگ‌های بین المللی و منطقه‌ای حضور دارند و زندگی و تجربه می‌کنند. هنوز هم کوچه و خیابان شهرهای ما عطر معنوی شهیدان را با خودش دارد. هنوز هم پیوسته قدرت‌های استکباری روزی نیست که بر طبل جنگ ندمند و هیاهو برپا نکنند و در گوشه‌ای از منطقه علیه انقلاب اسلامی جوسازی نکنند.

در این میان، اما، حوزه فرهنگ و سینمای ما چندان با این موضوع هم راستا نشده است. حتی، به قول محمد خزاعی دبیرجشنواره مقاومت، سینمای ایران که زمانی الگویی برای سینماگران و مستندسازان منطقه بوده به نظر می‌رسد اکنون دارد عقب می‌افتد و جا می‌ماند و سینماگران جسور و انقلابی کشورهای اسلامی گوی سبقت را از سینماگران و هنرمندان ما ربوده‌اند.

اینجاست که نیازمند تدوین و ترسیم استراتژی دقیقی هستیم تا ضمن شناسایی غفلت‌ها و موانع به بازشناسی و کشف استعدادها اقدام نماید. کاری که جشنواره‌های مقاومت و عمار به درستی آن را درپیش گرفته‌اند.

جشنواره فیلم مقاومت هم در دوره‌های پیشین و هم در این دوره برنامه‌ریزی گسترده‌ای را برای ایجاد ظرفیت‌های جدید هم در حوزه فیلمسازی و هم در زمینه فیلمنامه‌نویسی به عمل آورده است. تشویق نسل جوان فیلمسازی و نویسندگی، طراحی بخش‌هایی همچون: جلوه‌گاه نور و قلم طلایی، تمرکز و اهتمام ویژه به جوانان و حتی نوجوانان فیلمساز در مقیاس ملی و بین‌المللی، تدارک کارگاه‌های مختلف آموزشی با حضور اساتید صاحب‌نام، نشست‌های انتقال تجربه با حضور سرآمدان سینمای دفاع مقدس و ... برنامه‌های متعدد دیگر همگی در این جهت طراحی و اجرایی شده است.

بیش از هر جریانی این جشنواره در سال‌های اخیر توانسته کشف استعداد نماید و بی‌تردید، در آینده‌ای نزدیک این ظرفیت قادر خواهد شد تا با توجه به مهم‌ترین موضوعات و چالش‌های معاصر جهان اسلام دست به کارهای استراتژیکی بزند که متاسفانه بدنه خسته و قدیمی سینما در کنار بی‌توجهی مسئولان سینمایی کشور از آن غافل مانده‌اند.