یادداشت/
نقش پتانسیل اعتقادی جامعه شیعی در شکلگیری ابر رویداد مذهبی اربعین
عنصر اعتقادی جامعه شیعه در قالب رساندن پیام عاشورا و ارائه شکل مثبتی از تجربه حضور در راهپیمایی اربعین در گسترش این جریان و جلب توجه گروههای مردم نقش پررنگی داشته است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا ، «مهدیه بد»؛ دکتری مدیریت گردشگری و از محققان و پژوهشگران مدتی است که در حوزه راهپیمایی اربعین حسینی(ع) در حال مطالعه و تحقیق است. وی پایان نامه خود را نیز درباره موضوع اربعین حسینی نگاشته است. حال با توجه به اینکه در آستانه فرا رسیدن راهپیمایی اربعین حسینی(ع) هستیم، وی یادداشتی با عنوان «نقش پتانسیل اعتقادی جامعه شیعی در شکلگیری ابر رویداد مذهبی اربعین» به صورت اختصاصی در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داده است که در ادامه متن کامل آن منتشر می شود:
*****
هر رویدادی که بخواهد منجر به یک رویداد بزرگ شود و قدرت جذب و توجه بالایی را در میان جماعت های انسانی گوناگون داشته باشد، به لحاظ نظام اعتقادی و معنایی می بایست دارای پشتوانه ای فکری و عقیدتی باشد. رویدادها در خلأ باورمندی و نداشتن نظام معنایی سامان مند شکل نمی گیرند، اغلب رویدادهای بزرگ که جمعیت های انسانی بی شماری را به خود جذب می کنند دارای پایگاه و نظام فکری در جهان ذهنی سازندگان و شرکت کنندگان خود است.
عقاید، باورها و نظام های فرهنگی و معنایی نهادینه شده در جوامع محلی سازنده رویداد نقش مهمی در گسترش و برگزاری رویدادها دارند و اصولاً بدون وجود این عنصر مهم فرهنگی هیچ رویداد مهمِ سازمان مندی شکل نگرفته و گسترش پیدا نمی کند. نقش عقاید و پتانسیل های عقیدتی را می توان در برگزاری و شکل گیری ابر رویداد حج به خوبی مشاهده کرد. پتانسیل های اعتقادی جامعه شیعی و نقش در شکل گیری ابر رویداد اربعین در 6 بخش متجلی شده است: تهیه زیرساخت ها، استمرار و حفاظت رویداد، پرورش روحیه همکاری و داوطلبی، تبلیغات، خدمات، ایجاد روحیه پذیرش و مدارا.
در نقش پتانسیل های اعتقادی جامعه شیعی در زمینه ی حفظ و استمرار رویداد تا تبدیل شدن آن به یک ابر رویداد می توان از تحمل سختی ها و مرارت های سفر تا تحمل حکومت های سیاسی مخالف که گاهی شرکت کنندگان در مراسم را به شدت تحت فشار قرار داده است، نام برد.
باید توجه کرد که رویداد اربعین ماهیت اعتراضی خود را در طول دوران تاریخی حفظ کرده است و به یکی از عناصر هویت ساز جامعه شیعی تبدیل شده بود، امری که به قول جامعه شناسان در ساختن «مای جمعی» بسیار پررنگ بوده است. این عامل در کنار مسائل سیاسی و اجتماعی در استمرار اربعین نقش تعیین کننده ای را در طول تاریخ بازی کرده است.
عنصر اعتقادی به شیوه های دیگر در سال های اخیر منجر به شکل گیری ابر رویداد اربعین شد. در این زمینه عنصر اعتقادی جامعه شیعه به شکل رساندن پیام عاشورا و ارائه شکل مثبتی از تجربه حضور در رویداد اربعین در گسترش این رویداد و جلب توجه گروه های مردم به رویداد نقش بازی کرده است.
در بخش زیرساخت های اربعین به مانند هر ابر رویداد دیگر مبحث فعالیت های داوطلبی به خوبی نمایان است. زیرساخت ها برای برگزاری و پایداری رویدادها از عوامل مهم و تأثیر گذار برای جذب زائر هستند. اعتقادات و پتانسیل های مذهبی در این مسأله و لزوم تأمین زیرساخت های مراسم باعث شده تا زیر ساخت های ابر رویداد عموماً به صورت فعالیت های داوطلبی به وجود آید را نشان می دهد. شاید کمتر رویدادی بتوان پیدا کرد که فعالیت مشارکت کنندگان در رویداد بیش از مشاهده کنندگان رویداد باشد. اصولاً در اربعین تمایز بین مشارکت کننده و مشاهده کننده ـ میزبان و مهمان ـ خیلی نمایان نیست. اکثر شرکت کنندگان در این رویداد عموماً زائران فعال و پویایی هستند که در مباحث گوناگون رویداد مشارکت دارند.
از مباحث مهم دیگر در برگزاری ابر رویدادها بحث فضای مدارا و تساهل بین مشارکت کنندگان و میزبانان و جامعه محلی است. به وجود آمدن فضای آرام و مبتنی بر گفتمان دو سویه برای تسهیل در برگزاری نه تنها لازم بلکه ضروری است. حتی ایجاد تصویر مثبتی تا حد زیادی به این عامل بستگی دارد. در این زمینه عنصر اعتقادی جامعه ی شیعی به دو صورت عمل می کند؛ یکی پیروی از روایات و احادیث امامان معصوم و تأکید آنها بر احترام به هم نوع و مهمان و دیگری بحث مهمان نوازی عراقی ها در فرهنگ های سنتی جوامع شیعی.
منبع: تسنیم
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.