بیانیه‌ هیات داوران کتاب سال شعر جوان

مشکلات از چاپ دفترهای شعر آغاز می‌شود

کدخبر: 2131458

بیانیه‌ هیات داوران کتاب سال شعر جوان «جایزه قیصر امین‌پور» در آستانه برگزاری مراسم پایانی این جایزه منتشر شد.

به گزارش ایسنا در متن این بیانیه آمده است:

«به نام چاشنی‌بخش زبان‌ها

انس و الفت بیست‌روزه داوران با ۲۲ کتاب راه‌یافته به مرحله نهایی در واقع فرصت مناسبی بود برای جویاشدن از حال و احوال آینده شعر سرزمینمان. حاصل تلاش‌های شاعران جوان کشورمان را پیش رو داشتیم. هر کدام به تنهایی در این فرصت چندبار شعرها را از نظر گذرانده بودیم و در جلسه نهایی دریافتیم که به درک و دریافت مشترکی رسیده‌ایم. همه ما خشنود بودیم از این که تداوم تابندگی شعر دغدغه جوانانی بوده که اکنون حاصل کارشان را پیش روی داشتیم و از دیگرسو بی تعارف انتظارات خود را چنانکه باید و شاید برآورده نمی‌دیدیم. با آن که در ابتدا و پس از گزینش آغازین آثار راه‌یافته به بخش نهایی ۱۱ جلد بود و درخواست گروه داوران نهایی سبب شد تا تعداد آثار در این مرحله دوبرابر شود که عملا این افزایش هم سبب خوش بینی نشد و بر آن شدیم که در بیانیه، مجامله را کنار بگذاریم و ملاحظات خود را بیان کنیم.

پیش از آنکه بتوان ارزش‌های شعر امروز جوانان را نشان داد باید بر کاستی‌ها و سستی‌های آن انگشت نهاد. مشکلات، نه از شعرِ دفترهای چاپ‌شده که از چاپ دفترهای شعر آغاز می‌شود. گویا روش معمول آن است که شاعر جوان، برای آنکه از قافله شعر امروز جا نماند، چند شعر را شتابان در کنار هم می‌نهد و دفتری لاغر و کم‌خون، نزد ناشر می‌برد و ناشر، بی‌خبر از وظیفه فرهنگی خود، آن دفتر را با طراحی و صحافی شلخته‌وارانه‌ای‌، بر پیشخان سرد نشر می‌اندازد. اندکند دفترهای شعری که از این مهلکه جان به در برده باشند.

دشواری داوران این جشنواره، نه سختیِ گزینش از میان انبوهِ شعرهایِ خوب، بلکه چشم‌پوشی از انبوهِ کاستی‌ها و سستی‌های بیانی و زبانی به ویژه در شعرهای سپید بود. ریشه همه آن ضعف‌ها را می‌توان در فقر مطالعه شعر کهن و حتی شعر امروز و درست نشناختن امکانات زبان فارسی دانست. شاعری که مطالعه نکند جایگاه تفکر و پایگاه زبان خود را نخواهد شناخت، شیوه بیان اندیشه‌ها و عواطف خود را نخواهد آموخت، و البته بدتر از آن اندیشه‌ای نخواهد داشت که بیان کند. آن که پای در کشف و شناخت قله‌های ادب فارسی نمی‌گذارد قلوه‌سنگ ناسخته و بر هم چیده خود را ستیغی بلند می‌انگارد.

یک: گروه داوران این جشنواره هرگز استعدادهایِ جوان شعر امروز را نادیده نمی‌گیرند. ستارگانی در این آسمان هستند که می‌کوشند آفتاب‌های فردا باشند. درخشش آنان امیدبخش است. اما داوران می‌کوشند در این بیانیه، جملگی شاعران جوان را برانگیزند تا چشم بر این واقعیت بگشایند که وارثان شعر و ادبی بی‌مانندند و مالکان سرزمینی بی‌پایان از فرهنگ و اندیشه و خیال، که می‌توانند در هر کجایِ آن، کاخ‌هایی بلند از نظم و نثر برافرازند. شاعر جوان امروز، باید به صمیمت شاعرانه دست یابد یعنی ذهن و زبان و جهانش یکی شود. آینه ضمیرش تصویری درست و بی‌اعوجاج از جهان نشان دهد و شعرش تصویری هنرمندانه و خلاقانه از این جهان بتاباند و بلکه جهانی دیگر در زبان بیافریند. زبان شاعر امروز باید فعال و رودررو باشد و از انفعال‌های پوچ‌گرایانه، هیچ‌انگارانه روی برتابد تا شعرش سخنِ روز و روزها و روزگاران شود. بزرگا آن که این همه سخن را، در این دو مصرع فرمود:

چون شیر به خود سپه‌شکن باش

فرزند خصال خویشتن باش

از میان قالب‌هایِ سنتیِ شعر، غزل، همچون گذشته، قالب برگزیده شاعران جوان است. برخی از شاعران جوان می‌کوشند با تقلید ازغزلسرایان موفق، به همان توفیق‌ها دست یابند، غافل از اینکه با این کار، از همان آغاز، خود را به ورطه شکست می‌افکنند. گام اولِ هر شاعری، پا نهادن بر جای پای پیشینیان است اما گام دوم، بی تردید، پای نهادن در راه خویش است حتی اگر هزاران چاه در پیش است. باید مضمون‌های تازه یافت و آن‌ها را با زبانی تازه نوشت. باید امکانات شعر فارسی را شناخت و از آرایه‌های بدیعی و بیانی آن بهره برد و حتی خلاقانه بر آن افزود به ویژه در جهانی که امکان دریافت قواعد زیبایی‌شناسی در داد و ستد با هنرهای هفت‌گانه بیشتر از دیروز است و سرانجام، باید نخستین منتقد خویش بود و بی‌رحمانه در شعر خویش دست بُرد و واژه‌های ناخوب، مصرع‌های معیوب و پاره‌های نامرغوب را سترد. خوشا آن غواص که همان در کف دریا، صدف را فرو می‌گذارد و نفس نفس‌زنان از دل امواج، مرواریدی عریان و درخشان برمی‌آورد.

دو: هیات داوران در بررسی آثار رسیده به جشنواره در بخش شعر سپید نیز هیچ کتابی را که ارائه‌کننده زبان و فرمی تازه در شعر نو باشد شناسایی نکرد و داوری و انتخاب صورت‌گرفته در این بخش به صورت نسبی و بر اساس تفاوت‌های کیفی آثار برگزیده در مقایسه با دیگر آثار، از حیث داشتن مضامین تازه‌تر و عمق بیشتر و ضعف تألیف کمتر در چارچوب سنت‌های شعر نو بوده است.

هیأت داوران لازم می بیند توجه شاعران جوان را به این نکته مهم جلب کند که تفاوت بنیادین شعر و نثر را تنها نحوه رفتار مؤلفان این دو ژانر (گونه ) ادبی با زبان رقم می زند ؛ به این معنا که در نثر زبان صرفا وسیله انتقال معنی و مضمون در دست مؤلف است حال آن که در شعر ، زبان ، توأمان هم وسیله است هم هدف . به عبارتی می توان گفت که اینجا زبان تنها محمل اندیشه نیست و حتی گاه خودِ اندیشه است به نوعی که ترتیب پیشین و پسینی برای آن نمی توان قائل شد. از این رو هرگونه نوآوری در شعر فقط در رفتار تازه مؤلف با زبان و اجزای تشکیل دهنده آن است که نمایان می شود و مادام که اتفاقی تازه در کاربرد زبان نیفتاده باشد ،مضامین نو و استحکام اجزای متن از عهده نوسازی شعر نمی تواند برآید .البته این تأکید لازم است که مراد از اتفاق تازه در زبان اتفاق های اصیل یعنی آشنایی زدایی های برخاسته از شناخت و مهارت در زبان فارسی است و هر معیار گریزی و آشنایی زدایی الزاما به رفتار تازه و زیبایی آفرین در زبان منجر نمی شود.

بر این اساس هیأت داوران ، شاعران جوان را دعوت می کند تا ضمن مطالعه عمیق سنت های زبانی و بیانی شعر فارسی در دوره های پیشین و معاصر ، و پس از مشق کردن شعر و زبان در قالب های زبانی و بیانی اجرا و سنت شده (به ویژه در دوران حیات شعر نو) به جست‌وجو و کشف و ارائه زبان و بیانی متفاوت و خاص خود برآیند که طبیعی است دستیابی به چنین جایگاهی، علاوه بر بهره گیری از فطرت و هوش غنی شاعرانه، نیازمند دانش کافی در باره سنت ادبی، شناخت عمیق ساختار زبان مادری، آگاهی از مبانی و مفاهیم تئوریک روز، برخورداری از جسارت لازم برای تجربه کردن رفتار تازه با زبان در هر دو محور افقی و عمودی شعر و صرف سال‌هایی از عمر برای تداوم تجربه‌های نو در ساحت شعر است.»

مراسم پایانی جایزه کتاب سال شعر جوان «جایزه قیصر امین‌پور» هم‌زمان با سال‌روز درگذشت این شاعر فقید برگزار می‌شود. این مراسم دوشنبه ۸ آبان‌ماه از ساعت ۱۷ در سالن استاد جلیل شهناز خانه هنرمندان واقع در خیابان ایرانشهر برگزار می‌شود. در این مراسم از برگزیدگان این دوره جایزه کتاب سال شعر جوان که آثارشان از نظر شورای داوری برگزیده است تقدیر خواهد شد.

در این دوره از جایزه کتاب سال شعر جوان، ساعد باقری، بهزاد زرین‌پور، عبدالجبارکاکایی، علیرضا طبایی، محمدرضا محمدی نیکو و فاطمه سالاروند داوری آثار را بر عهده داشتند.

همچنین ساعد باقری و بهزاد زرین‌پور سخنرانان مراسم پایانی «جایزه قیصر امین‌پور» خواهند بود.

منبع: ایسنا

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

ارسال نظر: