تحقق خواری کفار در دنیا بر ظهور حضرت مهدی(عج) متوقف شده است

به گزارش خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری فارس، اعتقاد به مهدویت در میان مذاهب اسلامی مورد اتفاق است، اما وهابیت به علت دشمنی شدید با شیعه در مواردی نظیر گسترش شایعات در حوزه مهدویت، حمایت از مدعیان دروغین مهدویت، توهین به حضرت مهدی(عج) در کتاب ها، ماهواره ها و سایت های اینترنتی، ایجاد شبهه در اعتقاد به چهار نایب خاص حضرت مهدی(عج) و بازی کردن با نشانه های حتمی ظهور و ایجاد شک در اذهان شیعیان سعی در مبارزه با اعتقادات مهدویت دارند، به همین منظور با حجت الاسلام والمسلمین حمیدالله رفیعی مدیرگروه ادیان و مذاهب مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم درباره یکی از شبهات وهابیت گفت وگو کردیم که در ادامه می آید:

انقلاب جهانی امام زمان(عج) یک امر مسلم میان مسلمانان است

*در مناظره هایی از وهابیان اعلام شده است که هیچ حدیثی از اهل تسنن در مورد بحث مهدویت وجود ندارد، احادیثی که شیعه از اهل تسنن نقل می کند، قسمتی از واگویه تاریخی بعضی مفتیان و حکما از اعتقاد مهدویت از زبان شیعیان است؟ در این رابطه توضیح می دهید.

-موضوع امام مهدی(عج) و قیام و انقلاب جهانی او یک امر مسلم و غیر قابل خدشه میان مسلمانان است، بنابراین علما و دانشمندان اهل سنت به وجود و ظهور مهدی(عج) که از دودمان پاک پیامبر(ص) و از فرزندان حضرت فاطمه زهرا(س) است، معتقد هستند، این اتفاق نظر به حدی است که حتی تندروترین گروه های اسلامی ـ یعنی وهابیان ـ نیز این موضوع را نه تنها پذیرفته اند، بلکه به طور جدی از آن دفاع می کنند و از عقاید قطعی و مسلم اسلامی می دانند.

اکثر محدثان اهل سنت احادیث مربوط به امام مهدی(عج) را در کتاب های خود آورده اند. بعضی دانشمندان اهل سنت در گذشته و حال، کتاب هایی مستقل در موضوع امام مهدی(عج) نوشته اند مانند ابونعیم اصفهانی در مجموعه «الاربعین»(چهل حدیث) و سیوطی در کتاب «العرف الوردی فی اخبار المهدی(عج)»، همچنین بعضی علمای اهل سنت در مقام دفاع از عقیده مهدویت و ردّ منکران این عقیده، کتاب و مقاله نوشته اند مانند محمد صدیق مغربی که در رد گفتار «ابن خلدون» کتابی نگاشته و به سختی از او انتقاد کرده است.

این ها نمونه هایی از موضع اهل سنت در برابر مسأله مهدویت است، این مسأله هیچ اختصامی به شیعه امامیه ندارد، اینکه برخی وهابی ها در مناظرات خود ادعا کرده اند که هیچ حدیثی در مورد مهدویت وجود ندارد، ناشی از جهل و یا از عناد شدید او نسبت به اهل بیت(ع) و اسلام می باشد.

مهدویت در منابع اهل سنت/تحقق خزی کفار در دنیا بر ظهور و خروج حضرت مهدی(عج) متوقف شده است

*با این توضیحاتی که دادید مسأله وهابیت در کتاب های حدیثی اهل سنت چگونه آمده است؟

-برای بطلان ادعای وهابیت احادیثی را درباره حضرت مهدی(عج) و قیام او در آخرالزمان از برخی کتاب های حدیثی و تفسیری اهل سنت نقل می کنم:

الف. در «المستدرک» حاکم نیشابوری چندین حدیث در این رابطه نقل شده و آن ها را بر شرط بخاری و مسلم صحیح دانسته است و فقط متن این احادیث را بدون ترجمه نقل می کنم:

1. عن أبی سعید رضی الله عنه قال قال رسول الله(ص) المهدی منا أهل البیت أشم الأنف أقنی أجلی یملأ الأرض قسطا وعدلا کما ملئت جورا و ظلما یعیش هکذا وبسط یساره وإصبعین من یمینه المسبحة والإبهام و عقد ثلاثة هذا حدیث صحیح علی شرط مسلم ولم یخرجاه.

2. عن سعید بن المسیب عن أم سلمة رضی الله عنها قالت ذکر رسول الله(ص) المهدی فقال هو من ولد فاطمة.

3.عن أبی سعید الخدری رضی الله عنه أن رسول الله(ص) قال یخرج فی آخر أمتی المهدی یسقیه الله الغیث وتخرج الأرض نباتها ویعطی المال صحاحا وتکثر الماشیة وتعظم الأمة یعیش سبعا أو ثمانیا یعنی حججا هذا حدیث صحیح الإسناد ولم یخرجاه.

4.عن أبی سعید الخدری رضی الله عنه أن رسول الله(ص) قال تملأ الأرض جورا و ظلما فیخرج رجل من عترتی الحدیث هذا حدیث صحیح علی شرط مسلم ولم یخرجاه.

5.عن أبی سعید الخدری رضی الله عنه عن النبی(ص) قال یکون فی أمتی المهدی إن قصر فسبع و إلا فتسع تنعم أمتی فیه نعمة لم ینعموا مثلها قط تؤتی الأرض أکلها لا تدخر عنهم شیئا والمال یومئذ کدوس یقوم الرجل فیقول یا مهدی أعطنی فیقول خذ آخر کتاب الفتن.

ب. در صحیح ابن حبان احادیثی درباره مهدویت این گونه نقل شده است:

1.قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الصِّدِّیقِ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْخُدْرِیِّ عَنِ النَّبِیِّ(ص) قَالَ لا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّی تَمْتَلِئَ الأَرْضُ ظُلْمًا وَعُدْوَانًا ثُمَّ یَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی أَوْ عِتْرَتِی فَیَمْلَؤُهَا قِسْطًا وَعَدْلا کَمَا مُلِئَتْ ظُلْمًا وَعُدْوَانًا.

در ذیل این حدیث می گوید که اخباری که از وصف و اسم مهدی نقل شده است بر ضد سخن کسی است که گمان کرده مهدی همان عیسی بن مریم است.

2. عَنْ سُفْیَانَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) لا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّی یَمْلِکَ النَّاسَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَیْتِی یُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِی وَاسْمُ أَبِیهِ اسْمَ أَبِی فَیَمْلَؤُهَا قِسْطًا وَعَدْلا.

ج. در کتاب حدیثی موارد الظمآن چندین حدیث تحت عنوان «باب ما جاء فی المهدی» به این ترتیب نقل شده است:

1. عن أبی صالح عن أبی هریرة قال قال رسول الله(ص) لو لم یبق من الدنیا إلا لیلة لملک فیها رجل من أهل بیت النبی(ص)

2. عن زر عن ابن مسعود قال قال رسول الله(ص) لو لم یبق من الدنیا إلا لیلة لملک رجل من أهل بیتی یواطیء اسمه اسمی.

3.عن عاصم عن زر عن عبدالله قال قال رسول الله(ص) لا تقوم الساعة حتی یملک رجل من أهل بیتی یواطیء اسمه اسمی واسم أبیه اسم أبی فیملأها قسطا وعدلا.

4. ... عن عاصم بن أبی النجود عن زر عن عبد الله قال قال رسول الله (ص) یخرج رجل من أهل بیتی یواطیء اسمه اسمی وخلفه خلفی فیملأها قسطا وعدلا کما ملئت ظلما وجورا.

5. ... حدثنا أبو الصدیق عن أبی سعید الخدری عن النبی(ص) قال لا تقوم الساعة حتی تملأ الأرض ظلما وعدوانا ثم یخرج رجل من أهل بیتی أو عترتی فیملأها قسطا وعدلا کما ملئت ظلما وعدوانا.

6. ... عن قتادة عن صالح أبی الخلیل عن مجاهد عن أم سلمة قالت قال رسول الله(ص) یکون اختلاف عند موت خلیفة یخرج رجل من قریش من أهل المدینة إلی مکة فیأتیه ناس من اهل مکة فیخرجونه وهو کاره فیبایعونه بین الرکن والمقام فیبتعثون إلیه جیشا من أهل الشام فإذا کانوا بالبیداء خسف بهم فإذا بلغ الناس ذلک أتاه أهل الشام وعصائب من أهل العراق فیبایعونه وینشأ رجل من قریش أخواله من کلب فیبتعثون إلیهم جیشا فیهزمونهم ویظهرون علیهم فیقسم بین الناس فیؤهم ویعمل فیهم بسنة نبیهم(ص) ویلقی الإسلام بجرانه إلی الأرض یمکث سبع سنین.

د. در سنن ابی داود تحت عنوان «کتاب المهدی» احادیث زیر آمده است:

1.عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال سمعت رَسُولَ اللَّهِ(ص) یقول لَا یَزَالُ هذا الدِّینُ قَائِمًا حتی یَکُونَ عَلَیْکُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَةً کلهم تَجْتَمِعُ علیه الْأُمَّةُ فَسَمِعْتُ کَلَامًا من النبی(ص) لم أَفْهَمْهُ قلت لِأَبِی ما یقول قال کلهم من قُرَیْشٍ.

2.عن جَابِرِ بن سَمُرَةَ قال سمعت رَسُولَ اللَّهِ(ص) یقول لَا یَزَالُ هذا الدِّینُ عَزِیزًا إلی اثْنَیْ عَشَرَ خَلِیفَةً قال فَکَبَّرَ الناس وَضَجُّوا ثُمَّ قال کَلِمَةً خفیة قلت لِأَبِی یا أَبَتِ ما قال قال کلهم من قُرَیْشٍ.

3.عن عَاصِمٍ عن زِرٍّ عن عبد اللَّهِ عن النبی(ص) قال لو لم یَبْقَ من الدُّنْیَا إلا یَوْمٌ قال زَائِدَةُ فی حَدِیثِهِ لَطَوَّلَ الله ذلک الْیَوْمَ ثُمَّ اتَّفَقُوا حتی یَبْعَثَ فیه رَجُلًا مِنِّی أو من أَهْلِ بَیْتِی یواطیء اسْمُهُ اسْمِی وَاسْمُ أبیه اسْمُ أبی زَادَ فی حدیث فِطْرٍ یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کما مُلِئَتْ ظُلْمًا وَجَوْرًا وقال فی حدیث سُفْیَانَ لَا تَذْهَبُ أو لَا تَنْقَضِی الدُّنْیَا حتی یَمْلِکَ الْعَرَبَ رَجُلٌ من أَهْلِ بَیْتِی یواطیء اسْمُهُ.

4.عن أبی الطُّفَیْلِ عن عَلِیٍ رضی الله عنه عن النبی(ص) قال لو لم یَبْقَ من الدَّهْرِ إلا یَوْمٌ لَبَعَثَ الله رَجُلًا من أَهْلِ بَیْتِی یملأها عَدْلًا کما مُلِئَتْ جَوْرًا.

5.عن سَعِیدِ بن الْمُسَیِّبِ عن أُمِّ سَلَمَةَ قالت سمعت رَسُولَ اللَّهِ (ص) یقول الْمَهْدِیُّ من عِتْرَتِی من وَلَدِ فَاطِمَةَ قال عبد اللَّهِ بن جَعْفَرٍ وَسَمِعْتُ أَبَا الْمَلِیحِ یُثْنِی علی عَلِیِّ بن نُفَیْلٍ وَیَذْکُرُ منه صَلَاحًا. 6.عن أبی سَعِیدٍ الْخُدْرِیِّ قال قال رسول اللَّهِ (ص) الْمَهْدِیُّ مِنِّی أَجْلَی الْجَبْهَةِ أَقْنَی الْأَنْفِ یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا کما مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا یَمْلِکُ سَبْعَ سِنِینَ.

7.عن أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النبی(ص) عن النبی(ص) قال یَکُونُ اخْتِلَافٌ عِنْدَ مَوْتِ خَلِیفَةٍ فَیَخْرُجُ رَجُلٌ من أَهْلِ الْمَدِینَةِ هَارِبًا إلی مَکَّةَ فَیَأْتِیهِ نَاسٌ من أَهْلِ مَکَّةَ فَیُخْرِجُونَهُ وهو کَارِهٌ فَیُبَایِعُونَهُ بین الرُّکْنِ وَالْمَقَامِ وَیُبْعَثُ إلیه بَعْثٌ من الشَّامِ فَیُخْسَفُ بِهِمْ بِالْبَیْدَاءِ بین مَکَّةَ وَالْمَدِینَةِ فإذا رَأَی الناس ذلک أَتَاهُ أَبْدَالُ الشَّامِ وَعَصَائِبُ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَیُبَایِعُونَهُ بین الرُّکْنِ وَالْمَقَامِ ثُمَّ یَنْشَأُ رَجُلٌ من قُرَیْشٍ أَخْوَالُهُ کَلْبٌ فَیَبْعَثُ إِلَیْهِمْ بَعْثًا فَیَظْهَرُونَ علیهم وَذَلِکَ بَعْثُ کَلْبٍ وَالْخَیْبَةُ لِمَنْ لم یَشْهَدْ غَنِیمَةَ کَلْبٍ فَیَقْسِمُ الْمَالَ وَیَعْمَلُ فی الناس بِسُنَّةِ نَبِیِّهِمْ (ص) وَیُلْقِی الْإِسْلَامُ بِجِرَانِهِ إلی الأرض فَیَلْبَثُ سَبْعَ سِنِینَ ثُمَّ یُتَوَفَّی وَیُصَلِّی علیه الْمُسْلِمُونَ قال أبو دَاوُد قال بَعْضُهُمْ عن هِشَامٍ تِسْعَ سِنِینَ وقال بَعْضُهُمْ سَبْعَ سِنِینَ.

ه. سنن ابن ماجه احادیث مهدویت را تحت عنوان « بَاب خُرُوجِ الْمَهْدِیِّ » اینگونه نقل کرده است:

1. ... عن عبداللَّهِ قال بَیْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رسول اللَّهِ(ص) إِذْ أَقْبَلَ فِتْیَةٌ من بَنِی هَاشِمٍ فلما رَآهُمْ النبی (ص) اغْرَوْرَقَتْ عَیْنَاهُ وَتَغَیَّرَ لَوْنُهُ قال فقلت ما نَزَالُ نَرَی فی وَجْهِکَ شیئا نَکْرَهُهُ فقال إِنَّا أَهْلُ بَیْتٍ اخْتَارَ الله لنا الْآخِرَةَ علی الدُّنْیَا وَإِنَّ أَهْلَ بَیْتِی سَیَلْقَوْنَ بَعْدِی بَلَاءً وَتَشْرِیدًا وَتَطْرِیدًا حتی یَأْتِیَ قَوْمٌ من قِبَلِ الْمَشْرِقِ مَعَهُمْ رَایَاتٌ سُودٌ فَیَسْأَلُونَ الْخَیْرَ فلا یُعْطَوْنَهُ فَیُقَاتِلُونَ فَیُنْصَرُونَ فَیُعْطَوْنَ ما سَأَلُوا فلا یَقْبَلُونَهُ حتی یَدْفَعُوهَا إلی رَجُلٍ من أَهْلِ بَیْتِی فَیَمْلَؤُهَا قِسْطًا کما ملؤها جَوْرًا فَمَنْ أَدْرَکَ ذلک مِنْکُمْ فَلْیَأْتِهِمْ وَلَوْ حَبْوًا علی الثَّلْجِ.

2. عن أبی صِدِّیقٍ النَّاجِیِّ عن أبی سَعِیدٍ الْخُدْرِیِّ أَنَّ النبی(ص) قال یَکُونُ فی أُمَّتِی الْمَهْدِیُّ إن قُصِرَ فَسَبْعٌ وَإِلَّا فَتِسْعٌ فَتَنْعَمُ فیه أُمَّتِی نِعْمَةً لم یَنْعَمُوا مِثْلَهَا قَطُّ تُؤْتَی أُکُلَهَا ولا تَدَّخِرُ منهم شیئا وَالْمَالُ یَوْمَئِذٍ کُدُوسٌ فَیَقُومُ الرَّجُلُ فیقول یا مَهْدِیُّ أَعْطِنِی فیقول خُذْ.

3. عن ثَوْبَانَ قال قال رسول اللَّهِ(ص) یَقْتَتِلُ عِنْدَ کَنْزِکُمْ ثَلَاثَةٌ کلهم بن خَلِیفَةٍ ثُمَّ لَا یَصِیرُ إلی وَاحِدٍ منهم ثُمَّ تَطْلُعُ الرَّایَاتُ السُّودُ من قِبَلِ الْمَشْرِقِ فَیَقْتُلُونَکُمْ قَتْلًا لم یُقْتَلْهُ قَوْمٌ ثُمَّ ذَکَرَ شیئا لَا أَحْفَظُهُ فقال فإذا رَأَیْتُمُوهُ فَبَایِعُوهُ وَلَوْ حَبْوًا علی الثَّلْجِ فإنه خَلِیفَةُ اللَّهِ الْمَهْدِیُّ.

4. عن عَلِیٍّ قال قال رسول اللَّهِ(ص) الْمَهْدِیُّ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ یُصْلِحُهُ الله فی لَیْلَة.

و. در سنن ترمذی «بَاب ما جاء فی الْمَهْدِیِّ» برای احادیث مهدویت اختصاص داده شده است:

1.عن زِرٍّ عن عبد اللَّهِ قال قال رسول اللَّهِ(ص) لَا تَذْهَبُ الدُّنْیَا حتی یَمْلِکَ الْعَرَبَ رَجُلٌ من أَهْلِ بَیْتِی یُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِی قال أبو عِیسَی وفی الْبَاب عن عَلِیٍّ وَأَبِی سَعِیدٍ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَبِی هُرَیْرَةَ وَهَذَا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ.

2.عن عَاصِمٍ عن زِرٍّ عن عبد اللَّهِ عن النبی(ص) قال یَلِی رَجُلٌ من أَهْلِ بَیْتِی یُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِی قال عَاصِمٌ وأنا أبو صَالِحٍ عن أبی هُرَیْرَةَ قال لو لم یَبْقَ من الدُّنْیَا إلا یَوْمٌ لَطَوَّلَ الله ذلک الْیَوْمَ حتی یَلِیَ قال أبو عِیسَی هذا حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ.

ز. در کتاب حدیثی الجامع فی الحدیث در ذیل عنوان «باب المهدی» روایات متعددی آمده است:

1.أخبرنا عبد الرزاق عن معمر عن قتادة یرفعه إلی النبی(ص) قال یکون اختلاف عند موت خلیف فیخرج رجل المدینة فیأتی مکة فیستخرجه الناس من بیته وهو کاره فیبایعونه بین الرکن والمقام فیبعث إلیه جیش من الشام حتی إذا کانوا بالبیداء خسف بهم فیأتیه عصائب العراق وأبدال الشام فیبایعونه فیستخرج الکنوز ویقسم المال ویلقی الإسلام بجرانه إلی الأرض یعیش فی ذلک سبع سنین أو قال تسع سنین.

2.عن أبی سعید الخدری قال ذکر رسول الله(ص) بلاء یصیب هذه الأمة حتی لا یجد الرجل ملجأ إلیه من الظلم فیبعث الله رجلا من عثرتی من أهل بیتی فیملا به الأرض قسطا کما ملئت ظلما وجورا یرضی عنه ساکن السماء وساکن الأرض لا تدع السماء من قطرها شیئا إلا صبته مدرارا ولا تدع الأرض من مائها شیئا إلا أخرجته حتی تتمنی الأحیاء الأموات یعیش فی ذلک سبع سنین أو ثمان أو تسع سنین.

3.أخبرنا عبدالرزاق عن معمر عن مطر قال کعب إنما سمی المهدی لأنه لا یهدی لأمر قد خفی قال ویستخرج التوراة والإنجیل من أرض یقال لها أنطاکیة.

4.أخبرنا عبدالرزاق عن معمر عن مطر عن رجل عن أبی سعید الخدری قال إن المهدی أقنی أجلی.

5.أخبرنا عبد الرزاق عن معمر عن ابن طاووس عن علی ابن عبد الله بن عباس قال لایخرج المهدی حتی تطلع مع الشمس آیة.

6.عن علی قال لتملأن الأرض ظلما وجورا حتی لایقول أحد الله الله یستعلق به ثم لتملأن بعد ذلک قسطا وعدلا کما ملئت ظلما وجورا.

سایر کتاب های اهل سنت به طور گسترده روایاتی مربوط به مهدویت را منعکس کرده و به ذکر همه آن ها نیازی نیست و فقط به چند مورد از تفاسیر اهل سنت اشاره می کنم:

فخر رازی در تفسیرش در ذیل آیه «لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدّینِ کُلّهِ» در یکی از پاسخ های این شبهه که اسلام هنوز بر همه ادیان غلبه نکرده است از قول سدی می گوید که این غلبه در زمان خروج مهدی(عج) تحقق پیدا می کند و در آن زمان کسی باقی نمی ماند مگر اینکه داخل در اسلام شده باشد.

سیوطی در الدرالمنثور در تفسیر آیه که خزی و خواری کفار را وعده داده است، می گوید: این خزی برای آنان زمانی تحقق پیدا می کند که مهدی قیام کند و نیز می گوید از ابن عباس نقل شده که پیامبر(ص) فرمود: اصحاب کهف از اعوان مهدی هستند و در موارد متعدد دیگر روایاتی را از کتاب های حدیثی اهل سنت در این تفسیر خود انعکاس داده است.

در تفسیر ابن ابی حاتم و تفسیر ابن کثیر نیز تحقق خزی کفار در دنیا بر ظهور و خروج حضرت مهدی(عج) متوقف شده است.

قرطبی در تفسیر آیه «لیظهره علی الدین کله» می گوید: بنابر قول سدی این غلبه در زمان خروج مهدی(عج) حاصل می شود و کسی که گفته مهدی همان عیسی است، این سخن درست نیست. زیرا اخبار صحیح متواتر آمده که مهدی از عترت رسول خدا(ص) است، پس حمل آن بر عیسی جایز نمی باشد. و حدیثی که گفته است «لا مهدی إلا عیسی» صحیح نیست و راوی آن مجهول است. بلکه صحیحترین احادیث به صورت نص بر خروج مهدی دلالت دارند که از عترت رسول خدا(ص) می باشد.

آلوسی درباره مهدویت مطالبی زیادی را در تفسیر روح المعانی بیان داشته است که به عنوان نمونه به چند مورد اشاره می شود:

او در ذیل آیه «قلْ إِنِّی أَخافُ إِنْ عَصَیْتُ رَبِّی عَذابَ یَوْمٍ عَظیم». بگو: «اگر به پروردگارم عصیان ورزم از عذاب روزی بزرگ می ترسم» بعد از ذکر مطالبی می گوید: در بعضی اخبار آمده است که هنگامی که باد شدید می وزید پیامبر خدا صورتش زرد می شد و می فرمود که من می ترسم از اینکه روز قیامت برپا شود. این روایات و سخنانی که به رسول خدا(ص) نسبت داده صحیح نیست، زیرا قیامت بعد از ظهور مهدی و عیسی و خروج دجال و طلوع شمس از مغرب و سایر امارات و نشانه های که هنوز محقق نشده است برپا می شود.

شاید برای پاسخ کسانی که ادعا می کنند در کتاب ها و متون اهل سنت سخنی از مهدویت به میان نیامده و این مطالب را شیعیان نزد خودشان ساخته همین مقدار کافی باشد.

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.