بخشی از کتاب «اینشالا»؛ سفرنامۀ یک ژورنالیست سوئدی به ایران
سفرنامه اینشالا، توسط مود فون روسن در سال ۱۹۳۵ منتشر شد، اخیرا این کتاب در سوئد توسط کمال الدین لطیف پور به زبان فارسی ترجمه شده است.
به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، سفرنامه اینشالا، توسط مود فون روسن در سال 1935 منتشر شده است.
این سفرنامه اخیرا در سوئد توسط کمال الدین لطیف پور به زبان فارسی ترجمه شده است. این ژورنالیست سوئدی در سال 1313 برای ثبت ضبط جشن ها و مراسم مربوط به بزرگداشت هزاره فردوسی به دعوت دولت وقت به ایران سفر کرده بود. این کتاب حاوی 90 عکسی است که توسط نگارنده ثبت و در کتاب منتشر شده است.
«مود فون روسن» پس از یک اقامت یک ساله در ایران، شرح خاطرات و مشاهدات خودش را در کتابی به نام «اینشالا» منتشر کرد. در اینجا یک صفحه از مشاهدات او را می خوانید:
اوایل شهریور ماه ١٣١٣ از مرز شمال وارد خاک ایران شدیم...قیامتی بود در بندر پهلوی. شرق شناسان از همه جای دنیا هجوم آورده بودند و عجله داشتند که خود را به موقع به مشهد، زادگاه فردوسی، برسانند. آن روزها وسیله نقلیه حکم کیمیا داشت. من ولی یک ماه زودتر، در همان استکهلم، از طریق یک دیپلمات ایرانی یک اتومبیل کرایه رزرو کرده بودم. و این اتومبیل کرایه احتمالاً تنها وسیله ای بود که آن روزها می شد در بندر پهلوی پیدا کرد. این بود که راننده، مُشتی مهندس و مهمان و مستشرق و بار و بنه شان را روی هم در عقب یک فورد آمریکایی تلنبار کرد و به مقصد رشت براه افتاد.
سفر از دل جنگل انبوه درخت های اقاقی و ابریشم آغاز شد. کمی جلوتر، انارهای درشت و سرخ چون لالکای خروس چنان تنگ در هم روییده بودند که نه ساقه ای پیدا بود، نه سبزینه ای. الاغ های سفید و خاکستری اینجا و آنجا در پای چپرها ایستاده و خمیازه می کشیدند. گاو و گوسفند ها در مراتع دو طرف جاده به چرا مشغول بودند. هر از گاه نیز گُراز هراسانی از دل جنگل بیرون می جهید و عرض جاده را به سرعت باد طی می کرد و راننده ما هم که ظاهراً در کمین چنین لحظه ای نشسته بود، بی گدار تخته گاز می کرد و فرمان به چپ و راست می گرداند که حیوان را زیر بگیرد. هر دفعه هم اتومبیل مثل کشتی بی لنگر کژ و مژ می شد و ما بارنشینان بر سر و کول هم می غلتیدیم و از وحشت هوار می کشیدیم. گُراز اما تیزپاتر از آن بود که اتومبیل به گردش برسد. تلاش های راننده برای زیر گرفتن حیوان بیشتر جان ما سرنشینان را به خطر می انداخت تا جان حیوان را. اما هر بار، هنوز اوقات تلخی ها بالا نگرفته، جست و خیزیک شغال پیس و ترسو درست در وسط جاده، همه را به شوخی و خنده وامی داشت. حیوان به محض دیدن اتومبیل، بجای پناه بردن به جنگل، دُم زخم و زیلی خود را میان پاهای عقبش می فشرد و راست جلوی اتومبیل می تاخت و می تاخت تا به تاسه بیافتد و تازه یادش بیاید که جنگلی هم هست برای فرار از دست انسان های مزاحم.
در قسمت هایی که دست انسان جنگل را پس زده بود، تا افق شالیزار بود و تک و توک آلاچیق های گالی پوش . بومی های لاغر و مالاریایی تا زانو در گل و لای زمین های باتلاقی فرو رفته بودند و نهال برنج می کاشتند. کار طاقت فرسایی به نظر می رسید. کودکان خردسال، سنگین و صبور، بر پشت مادران خود سوار بودند و همراه آنها دولا و راست می شدند. گاه از دور می دیدی تلی از هیزم، کلوش یا بوته های جارو را معلق در هوا و حیران می ماندی که چگونه؟! فقط از نزدیک بود که تشخیص می دادی دو ساق پای خسته و لرزان مرد، زن یا کودکی را که در خاک نرم و نمناک کنار جاده فرو می رفت و به پیش می برد بار گران را به کجا؟ تا بود، شالیزار بود و جالیز!
و قهوه خانه ها! با آن تخت های چوبی و گلیم های دستباف یا حصیر! جلوی یکی از آنها توقف کردیم. بوی ذغال نمور و عطر گل های وحشی فضا را آکنده بود. رخوت و سستی مطبوعی به انسان دست می داد. مشتری ها چهارزانو روی تخت ها یا گلیم ها نشسته بودند، در استکان های کمرباریک چای دیشلمه می خوردند و گپ می زدند. بعضی قلیان می کشیدند و بعضی چپق. برخی هم دراز کشیده و قیلوله می کردند.
در کنار این طبیعت بکر و زیبا، بساط میوه فروشان و سبزی فروشان هم تماشایی بود. تنوع و رنگارنگی میوه ها و مرکبات، برکت و حاصلخیزی آب و خاک این خطه نیمه استوایی را انگار به رخ بیگانه می کشید.میوه ها را با دقت و سلیقه خاصی در دو طرف باریکه ای که به پیشخوان مغازه می رفت روی هم چیده بودند: هند وانه سبز و پتابی، انار شرابی و پرآب، نارنج، لیمو ترش ، پرتقال، تره، جعفری، مرزه، مرزنگوش ، ریحان، پیازچه، تربچه، کاهو، نعناع و انواع سبزیجات تازه و معطر! و این همه در کنار تابلوهایی که بدست هنرمندانه کشاورزان گیلان و با رنگ های طبیعی نقاشی شده بود.
ناگهان جاده شلوغ شد و راهبندان بوجود آمد. کامیون های آمریکایی و مینی بوس های انگلیسی با بوق های گوشخراش خود آرامش طبیعت را به هم زده بودند. شاگرد شوفرها و پارکابی ها با حنجره های گرفته سر عابرین و گاری چی ها داد می زدند که از جاده کنار بروند. عبور و مرور مختل شده بود و راننده ما یکریز دشنام می داد. پسر بچه های چموش از باربند و سپر و پنجره کامیون ها و اتوبوس ها بالا رفته بودند و مثل میمون تاب می خوردند و شکلک در می آوردند. مردم گروه گروه، پیاده و سواره در حرکت بودند. همه به یک سو و به یک مقصد؛ رشت، مرکز برنج ایران. جماعت شور و حال غریبی داشت. همه شاد بودند و می خندیدند. و می رفتند که هزارمین سالگرد تولد فردوسی را جشن بگیرند؛ هزاره فردوسی خودشان را که هزار سال پیش بوده و رفته و اینک جهانی به او مباهات می کند.
حوالی غروب رسیدیم به رشت. خورشید آرام آرام در پس قله های بلند و مه گرفته پایین میرفت. وارد میدان مرکزی که شدیم تاریکی بر پیکر شهر افتاده بود. لامپ های برقی محوطه میدان اصلی شهر را روشن کرده بود و یک یالانچی جوان مشغول بندبازی و هنرنمایی بود. نیزه و زوبین در دست داشت و جوشنی با نقش و نگارهای حماسی بر تن. می رقصید، پشتک و وارو می زد و با صدای بلند رجز می خواند و مبارز می طلبید. آن طرف تر، یک گروه نوازنده گرد هم روی قالیچه نشسته بودند و تار و تنبک می نواختند.
وقتی یالانچی استراحت می کرد، بازیگر دیگری بر روی سن می رفت و شروع می کرد به نقالی اشعار فردوسی در بلندگو. مردم به وجد می آمدند و کف می زدند.
منبع: فارس
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.