در باشگاه کتاب فرهنگسرای انقلاب اسلامی نقد و بررسی شد
«لحظههای بی ملاحظه» اثری قابل تامل در غزل «روایی» است
آئین رونمایی و نقد مجموعه شعر «لحظه های بی ملاحظه» را روز گذشته با حضور منتقدانی همچون ناصرفیض، اسماعیل امینی، امیر مرادی، شاعر این مجموعه، مبین اردستانی و میلاد عرفان پور، کارشناس مجری برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری فارس، آئین رونمایی و نقد مجموعه شعر «لحظه های بی ملاحظه» را روز گذشته با حضور منتقدانی همچون ناصرفیض، اسماعیل امینی، امیر مرادی، شاعر این مجموعه، مبین اردستانی و میلاد عرفان پور، کارشناس مجری برگزار شد.
در ابتدای این نشست مجموعه شعر «لحظه های بی ملاحظه» با حضور مهمانان و محمدجعفری، رئیس فرهنگسرای انقلاب اسلامی رونمایی شد و منتقدان به بررسی آن پرداختند.
در کتاب شعر، مخاطب تعیین کننده کیفیت است؟
امینی، شاعر و منتقد ادبی در ابتدای این نشست گفت: شعر هنر خلوت و خواص است. این تصور غلط که کتاب شعری منتشر شود و به اصطلاح بترکاند و جنجال ایجاد کند برای نازل ترین سطح سلیقه است. در مواجهه با کتاب شعر پنجره جدیدی به دنیای جدیدی باز کرده ایم که ممکن است در حوزه بلاغت باشد یا زبان، در حوزه دینای عینی و ذهنی باشد و نسبت میان این دو. اگر این کارها را کرده ایم با شعر مواجهیم اگرنه هرچه گفته ایم، شعر نیست. اگر این نگاه را داشته باشیم می توانیم کتاب شعر را از غیر شعر و کتاب به اسم شعر بازبشناسیم. وی در ادامه به جلسه نقد و بررسی کتاب دستور زبان عشق اثر دکتر قیصر امین پور اشاره کرد و گفت: پیش از جلسه این کتاب را که بیش از 10 بار خوانده بودم و به منتقدی که گفته بود، این کتاب هیچ ندارد، گفتم این نکات را دیده ای؟ گفت چقدر با حوصله می خوانید!
وی در ادامه یاد آور شد: پرمشتری بودن و پرمخاطب بودن نه خوب است نه بد. در حوزه طنز نازل ترین و مبتدل تولیدات بیشتر توصیه می شود. اقبال نمی تواند نشانه خوب بودن یک اثر باشد بویژه اقبال عوام.
در ادامه امینی به بیان نکاتی ادبی در باره برخی اشعار این مجموعه پرداخت و یاد آور شد: شعر پرنده را بارهای خوانده ام این شعر شبیه شعر سعدی است که می گوید: چه خوش است مرغ وحشی قفس ندیده باشد.
معیارهای شعری، دلیل دیده شدن یک اثر
ناصر فیض، شاعر و کارشناس ادبی در ادامه این نشست گفت: در حوزه شعر طنز کسانی هستند که می گویند قرار نیست شعر طنز کسی را بخنداند و اینگونه ضعف شعر را می پوشانند. این در حالی است که حسین منزوی کتاب منتشر می کرد و و جنجال ایجاد می شد. اگر در جامعه به اثری توجه نشود باید ببینیم چرا این اثر سر و صدایی ایجاد نکرده است. بسیاری از آثار حد نصاب لازم برای دیده شدن را ندارند. برای قضاوت باید معیارهای شعری ملاک قرار بگیرد. گاهی هجویات ایرج میرزا هم می تواند شعر باشد . مرحله بعد از این، به بررسی محتوای شعر می پردازیم.
محتوا در اولویت است
در نشست رونمایی و نقد مجموعه شعر «لحظه های بی ملاحظه» ناصر فیض یاد آور شد: از کتاب لحظه های بی ملاحظه می توان دانست مبین اردستانی فردی متعهد به اخلاقیات است که به عشق نگاه معتدلی دارد و به معاد و وحدانیت اعتقاد دارد. با احتیاط حرف زدن را حتی در مورد عشق در این اثر می بینیم. شاعر آنقدر که برای انتقال مفهموم تلاش می کند. شاید جرات خاصی در زبان شعر نداریم اما خیلی جاها حس می کنیم شاعر بعد از انتقال مفهوم به آن راضی شده است.
انتظار شگفت زدگی داشتم
ناصر فیض، درباره عنوان و محتوای «لحظه های بی ملاحظه» یاد آور شد: این کتاب، عنوان هوشمندانه ای دارد. با دیدن عنوان کتاب انتظار داشتم که اتفاق های دیگری هم در آن باشد و مرا شگفت زده کند. من توقع داشتم از این دست اتفاقات بیشتر در این کتاب افتاده باشد. در این مجموعه شعر را کمتر می بینم و بیشتر شاهد انتقال محتوا هستیم. وی با اشاره به انتشار نخستین مجموعه از مبین اردستانی یاد آور شد: سیر کار شاعر را با یک مجموعه نمی شود دید ما مستقلا یک اثر می بینیم که برای معرفی یک شاعر اثر قابل اعتنایی است. بخشی از حرف های ما می تواند صرفا سلیقه باشد.
فیض درباره اشعار محاوره ای این مجموعه نیز گفت: در اشعار محاوره ای این مجموعه استفاده خوبی از اصطلاحات زبان محاوره که از ملاک های شعر محاوره ای است، صورت گرفته و شاعر تنها به شکستن کلمات اکتفا نکرده است.
برای خوب بودن «لحظه های بی ملاحظه» دلیل زیاد است
امیر مرادی، شاعر و کارشناس ادبی درباره «لحظه های بی ملاحظه» گفت: این کتاب، اثر قابل تاملی است. برای خوب بودن این اثر دلایل زیادی می توان برشمرد از جمله مسئله روایت است. در 6 غزل از 19 غزل این مجموعه، مسئله تکنیک «روایت» رعایت شده است. روایت در شعر فارسی عموما بر دوش مثنوی ها بوده ولی این طور نبوده که سایر غالب ها از روایت، بی بهره باشند.
وی با قرائت شعری از عطار نیشابوری به عنوان نمونه ای از شعر روایی گفت: در شعر روایی، شاعر همزمان با غزل و قصیده با سوژه پیش می رود و برای هر اتفاقی باید دلیل بیاورد. بعضی غزل های حافظ هم از روایت عمودی استفاده می کند. انتظار داستان از شعر روایی و تعقیب شخصیت است. در دهه 70-80 روایت مُد شد و اشعار روایی این مقطع با عناوین مختلفی یاد شدند و اغلب هم ماندگار نشد. آن جریان روایت اگر حذف شد، بی دلیل نبود. دو مسئله دلیل اصلی انحطاط در شعر روایی آن دوران بود.
مرادی قرار گرفتن روایت به عنوان هدف و نه تکنیک و وسیله شاعر و حذف بیت های ناب و بیت الغزل از آثار را از دلایل این عدم ماندگاری ذکر کرد و افزود: واحد شعر، بیت است و در شعر روایی بیت جای خود را به کل شعر داد و این امر باعث ماندگاری کمتر این جریان شد. مسئله همچنین در شعر روایی، انتظار داستان شنیدن در مخاطب ایجاد می کند و توقع داریم که شخصیت پردازی صورت بگیرد و اینها باعث دم اقناع مخاطب می شود. شعر آقای اردستانی دچار مشکلات شعر روایی نشده است. انس شاعر با ادبیات کهن باعث شده است که شعر در محور افقی دچار مشکل نشود. مسئله دوم، دوره شعری آقای اردستانی است و از خوبی ها و جذابیت های آن شعر استفاده می کند. سوم اینکه روایت های ایشان صرفا خطی نیست و روایت را به شیوه های مختلفی ارائه می کند؛ یکی از شیوه های روایت، پایان بندی است به نظرم یکی از ویژگی های روایت پایان بندی است. نخستین غزل این مجموعه پایان بندی شگفتی دارد. از این دست کارها در غزل های روایی این مجموعه می توانیم ببینیم.
مرادی درباره اشعار آئینی مبین اردستانی در مجموعه شعر «لحظه های بی ملاحظه» کرد و گفت : در این مجموعه 5 شعر آئینی داریم. مخاطب شعر آئینی پر از کُدهایی است که می تواند ذهن مخاطب را به هدف پرواز می دهد به سمت کدهای دیگر. از این جهت شعر آئینی ساده است و از جهتی گفتن حرف های جدید سخت است. چرا که شعر آئینی سنت دارد در این فضا شاعر آئینی موفق، به جای شعر آئینی موضع آئینی دارد. وظیفه شعر آئینی این است که بتواند مسائل را به زندگی امروز وارد کند که هیچ عمل خنثایی در عالم وجود ندارد. توجه به این مسئله را در اشعار مبین اردستانی می توانیم ببینیم.
شاعر «لحظه های بی ملاحظه» اهل خلوت است
میلاد عرفان پور، کارشناس و مجری این نشست باشگاه کتاب فرهنگسرای انقلاب اسلامی درباره این اثر گفت: با خواندن مجموعه شعر «لحظه های بی ملاحظه» با شاعری مواجه می شویم که اهل خلوت است. کلید واژه «تماشا» در این مجموعه به مفهوم خودشناسی در نگاه شاعر اشاره دارد. در شعرهای عاشقانه این مجموعه که بخش عمده ای از آثار آن را تشکیل می دهد معنویت، حکمت و اخلاق دنبال می شود. شاعر، عشق را هم از دریچه معنویت و خودشناسی نگاه کرده است آن هم در زمانه ای که عشق های مبتذل عشق اساطیری را به سخره می گیرد. وی در ادامه افزود: از حیث محتوایی این مجموعه جزو آثار انگشت شمار شاعران جوان است که ارزش نقد محتوایی هم دارد. مبین اردستانی، مکرر به سراغ «اختیارات وزنی» رفته است. شاعرانی که از اختیارات وزنی استفاده کرده اند در جذب مخاطب دچار مشکل شده اند. شعر مبین شعر خوبی است و اختیارات وزنی خوبی هم دارد.
عرفان پور با اشاره به تامل شاعر در انتشار آثارش گفت: سال هاست که آقای اردستانی شعر می گوید و شاگردی قیصر و هم خلیل عمران زاده را کرده است که بسیاری از شاعران جوان کشور مدیون این بزرگواران هستند. اینکه در این سال ها کتابی چاپ نکرده است برای همین ظرافت هاست.
اردستانی شعر خواند و مبین اردستانی در پایان پشت تریبون رفت و گفت خاطرم هست که استاد فرید می گفتند حس می کنم اولین قدمی که برداشتم هنوز بر زمین نگذاشتم تکلیف چون منی مشخص است.
وی در ادامه به خوانش شعرهایی از آثار خود و غزلی که در این مجموعه درج نشده است، پرداخت. پایان بخش این نشست جشن امضای کتاب لحظه های بی ملاحظه بود.
منبع: فارس
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.