اخبار آرشیوی

محمد حمزه‌زاده در بخش‌های دیگری از گفتگوی خود با «نسیم» افزود: - شاهکارهای حوزه سینما مقتبس از ادبیات هستند. حتی در داخل کشور خیلی از آثار اقتباسی هستند. فیلم های شاخصی که ماندگار شدند مثل فیلم بازمانده که برداشتی از یک کتاب عربی است یک اثر اقتباسی است. - اگر بخواهیم نگاه صنعتی داشته باشیم، باید بگویم که در دنیا سینما راه خودش را در ادبیات پیدا کرده و ادبیات را به عنوان یک سرمایه مهم و منحصر بفرد می داند برای همین به راحتی به هر اثر ادبی که روی می کند به سرعت آن اثر به فیلم سینمایی یا سریال تبدیل می شود. - در کشور ما همان قدر که صنعت سینمای شکسته بسته وارد شد ادبیات هم وامدار همین قالب است این ارتباط به درستی شکل نگرفته و مسیر پر فراز و نشیب و گاهی نشدنی است که یک اثر ادبی به یک فیلم تبدیل شود. به نظر من به شکل نگرفتن ساختار حرفه ای مشکل اصلی این حوزه در کشور ماست، که یک پایش هم در صنعت نشر است - وقتی که یک ناشر با یک نویسنده قرارداد می بندد و پایین آن می نویسد که تمام حقوق این اثر برای ناشر است و چاپ اثر را نقطه پایان هنری آن اثر می داند خب طبعا هم نویسنده و هم ناشر حق استفاده اثر دیگر را نمی دهد. - اینکه حوزه هنری در این زمینه چه کرده و چرا آثار اقتباسی ندارد، گذشته ای دارد و حالی؛ گذشته‌اش را قبول داریم که سینمای حوزه هنری مثل سینمای ایران به ادبیات کاملا بی اعتنا بوده است. موانعی وجود دارد مثلا اینکه یک رمان نویس به دلیل درک نکردن شرایط می خواهد که رمانش واو به واو تبدیل شود به نسخه تصویری و هیچ تغییری را قبول نمی کند. - مسئله دیگر این است که سینماگر ایرانی ادبیات ایرانی را غنی نمی داند که مبنای اثرش را از ادبیات بگذارد برای همین شما اقتباس از آثار خارجی را بیشتر در ایران می بینید تا داخلی. بعد انقلاب هم موردها‌یی داشتیم اما باز هم سینماگری ایرانی ترجیحش این بوده وقتی سراغ اثر اقتباسی می رود به سراغ خارجی ها برود. - یکی دلیلش این است که ظرفیت های ادبیات داخلی را نمی شناسد و دوم اینکه احساس می کند مزاحمت های نویسنده داخلی در اثرش خیلی زیاد است و سوم اینکه بالاخره ظرفیت های دراماتیکی است که در ادبیات خارجی شکل گرفته چون آنها این ظرفیت ها را پیش بینی کرده بودند. - در حوزه هنری با توجه به تغییر مدیریت ها و کارهایی که در دست انجام است نزدیک 5 پروژه سینمایی و یک سریال تلویزیونی داریم که براساس آثار ادبی و کتاب های سوره مهر است. سریال «دا» براساس کتاب دا در مرحله تحقیق است و آقای اسعدیان و محمدی روی این پروژه کار می کنند. «شنام» که فیلم نامه اش نوشته شده و آقای مراد پور کار می کند و الان اختلاف نظری در فیلم نامه وجود دارد که اگر بشود ایشان ادامه می دهند و نشد تیم دیگری جایگزین می شوند. - «پایی که جا ماند» که فیلمنامه‌اش توسط محمدمهدی عسگرپور نوشته شده است. کتاب «حرمان هور» که بهرام توکلی نوشته است. «نورالدین پسر ایران» هم یک بار توسط عزیزالله حمید نژاد نوشته شد که انصراف داد. کتاب «دسته یک» هم از جمله آثاری است که کیومرث پوراحمد دارد روی آن کار می کند. در حوزه انقلاب هم کتاب‌های «عزت شاهی» و «احمد احمد» در حال و تحقیق هستند. - یک اثر دیگر هم کتاب «جاده جنگ» است که برخلاف اسمش در مورد انقلاب است و از شهریور 20 شروع می شود در دستور کار ما است که سریالی کار شود اما شباهت‌هایی با در چشم باد دارد که اگر بتوانیم ماجرای دیگری در بیاوریم روی آن هم کار می کنیم. - در طی سال گذشته شورای سینمایی حوزه هنری 30 تا 40 کتابی که شرایط اقتباس ادبی را داشتند بررسی کرده و بسیاری از سینمایی ها این کتاب ها را خواندند، به نوعی بخشی از سینمای ایران که حوزه با آنها ارتباط دارد متوجه شدند که حوزه هنری ظرفیت سرمایه گذاری دارد و این را در افق خودش دیده است. - برای اینکه به یک نقطه درخشان برسیم به تجربه و زمان لازم داریم انتشارات سوره مهر بعد از چندین سال کار کردن تازه به این نقطه رسیده اینکه نویسندگان به بلوغی برسند که نورالدین کوچه نقاش ها و. .. نوشته شود در سینما هم همین طور است نباید توقع بلوغ سریع در آن داشته باشیم. - در خصوص ثبات مدیریت اگر من صحبت کنم شاید این شائبه به وجود بیاد که فلانی می خواهد این پست را داشته باشد و راجع به ثبات هم حرف می زند به نظرمن این مسئله یک انتخاب بود در سطح مدیریتی حوزه هنری و ریاست سازمان تبلیغات. - این را من اولین بار در پاسخ به نویسندگانی که در یک مراسم افطاری از آقای خاموشی پرسیدند شنیدم؛ آن شب نویسندگان از آقای خاموشی پرسیدند حمایت های شما از انتشارات سوره مهر چه جوری بود و ایشان در فهرست خدمات گفتن همین ثبات مدیریت خودش یک حمایت است. - حدود ده دوازده سال در این مجموعه و یک گروه داریم کار می کنیم و چند سال پیش گروهی هم که از ما جدا شدند بخشی از بچه های بازرگانی انتشارات بودند. اگر سرمایه اصلی یک انتشارات را کتاب ها و نویسندگانش بدانیم با آمدن و رفتن امثال من خیلی اهمیتی ندارد. - ما یک اصطلاحی داریم به نام سال فرهنگی؛ سال فرهنگی با توجه به تجربه ما حدود 1300 روز است یعنی یه تصمیم شما می گیرد و می خواهی یک مفهوم را جا بندازی حداقل به 4 سال فرهنگی نیاز داری؛ مثلا ما نقد هایی به نمایشگاه کتاب داشتیم از سال 73 و 74 گفتیم سال 78 به ادبیات رایج تبدیل شد. - این فضای حوزه فرهنگ است که به سختی مفاهیم جدید را می پذیرد باعث می شود که این اثرگذاری برد فعالیت ها پایین بیاید. شما حساب کنید کسی که 12 سال دارد یک جا کار می کند یعنی حدود 3 سال فرهنگی است که آنجاست، خیلی اثرگذار است و اگر آن فرد و گروه حمایت شوند می توانند یک کاری را پیش ببرند.من موفقت سوره مهر را مرهون همین یک دست بودن گروه اجرایی اش می دانم؛ الان عمده همکاران من حدود ده تا دوازه سال است که دارند در این گروه با هم کار می کنند. - حوزه هنری در فعالیت‌هایش سه بخش اصلی دارد، یکی آموزش است که یکی از بخش های مهم حوزه است دومین بخش تولید است و دیگری فعالیت های رویشی و پایشی است. در حوزه تولید که همه فعالیت های تئاتر، انیمیشن، فیلم، داستان، تجسمی و ... هستند. - بقیه فعالیت های حوزه هنری شامل فعالیت های رویشی و پایشی حوزه می شود که جشنواره ها یکی از مصادیق هستند؛ جشنواره ها هدفشان جریان سازی، شناخت استعدادها، حمایت از نورسیده ها و استعدادهای درخشان و در نهایت هدایت و سیاست گذاری تولیداتی که در یک حوزه جشنواره ای دارد اتفاق می افتد. - در خصوص جشنواره داستان انقلاب باید بگویم که جشنواره ها عمدتا به عنوان یک جهت دهنده و رصد کننده از محصولات تولید شده قبلی راه می افتند؛ اما هدف از جشنواره داستان انقلاب این است که آثاری را داوری می کند که هنوز به عرصه نرسیده و منتشر نشده‌اند. - جشنواره داستان انقلاب در اصل یک فراخوان تولید اثر با موضوع و جهت خاص است که شاید به مفهوم جشنواره های که الان جا اقتاده است نباشد؛ یعنی یک جریان محتوای خوب دارد حمایت می شود - یادم هست در اولین دوره یک ماه مانده به اختتامیه تعداد آثار رسیده انقدر کم بود که برگزار کنندگان جلسه ای گذاشتند که اختتامیه را عقب بندازند، چون آثاری که رسیده بود، آثاری نبود که مبتنی بر دیدگاه های انقلاب اسلامی باشد. - در روزهای آخر، قصه فرق کرد. یک سری از آثار رسید و یک سری را خودمان دعوت کردیم بعد از آسیب شناسی جشنواره اول دفتر جشنواره و دبیران تصمیم گرفتند در طول سال بین فعالان انقلاب و نویسندگان جلساتی را برگزار کنند که آن ها با دیدگاه های انقلاب اسلامی آشنایی پیدا کنند.این جلسات برگزار شد و در جشنواره بعد آثار بیشتر شد و میشود گفت که الان آثار قابل قبول و خوبی را داریم و نویسندگان تربیت شدند. - خوشبختانه ما الان نویسندگانی داریم که خوب می نویسند و اگر کسی بگوید نویسنده انقلاب معرفی کنید ما با قاطعیت می توانیم بگویم این 4 نفر را داریم. - در خصوص ممیزی ها و معطلی برای چاپ کتاب‌های ما با توجه به رایزنی که در همه دوره ها با ارشاد داشتیم و اعتماد به حوزه هنری برای آثارمان بعد از انتشار مجوز نشر می گیریم. علتش هم این است که عمده کارشناسان ما به نوعی در وزارت ارشاد مشاور هستند؛ برای همین وقتی کتابی را آقای فردی امضا می کنند این امضا برای وزارت ارشاد هم معتبراست و البته پیش میاد که کتابی بعد از انتشار نکاتی دارد، که ما در چاپ های بعدی آن را رفع می کنیم. - در مورد ضوابط ابلاغی شورای عالی انقلاب فرهنگی که اجرایی نشده است تا آن جایی که می دانم هیئت نظارت بر کتاب تشکیل نشده از این جهت اطلاع دارم که بعضی از دوستان ما که عضو این هیدت هستند گفتند جلسه ای نداشتند . - برداشت من این است شاید هنوز این مسئله به عنوان یک مسئله مهم در ارشاد مطرح نیست. اما به نظر من اگر می خواهیم نشر توسعه پیدا کند باید قوانین و مقرارت مان هم به روز شود؛ صد در صد قائل به ممیزی هستیم و فکر می کنم تشکیل هر چه زودتر این هیئت به بروز شدن این نظارت کمک کند. - حوزه هنری در دوره مدیریت جدیدش چند کلان پروژه دارد که یکی از این کلان پروژه ها تاسیس حوزه هنری کودک و نوجوان بود که افتتاحیه هم داشتیم. حدود دو سال بود که روی این مسئله کار می شد و حدود 120 عنوان کتاب در این حوزه در حال چاپ است. نکته مهم این است که حوزه کودک و نوجوان یک حوزه بسیار مهم و مغفول در کشور است؛ 80 در صد کتاب ها ترجمه است انیمیشن و بازی های رایانه ای را هم که وضعیتش را می دانید. عملا یک میدان مستعد و مهم و اماده را در اختیار بیگانگان گذاشتیم تا از همین طریق بچه های ما را به سمت خودشان بکشانند. - من و آقای مومنی و آقای فردی که خودمان در حوزه کودک کار کردیم و دغدغه هم داشتیم برای همین حوزه هنری کودک و نوجوان شکل گرفت. کار کودکان کار وقت گیری است تصویر سازی اش و حساسیت هاش زیاد است. در بخش موسیقی با تاکید بر سرود با هماهنگی آموزش و پرورش داریم آوای مدرسه و آوای مهر را مجموعه سرودهایش را تولید می کنیم. - در حوزه نمایش کودک و نوجوان از سال های پیش دفتری به این اسم داشتیم که از آن استفاده می شد، مرکز انیمیشن حوزه فعالیتش در این موضوع است و انیمیشن شکرستان که پخش می شود و چند انیمیشن که در سال آینده برای پخش آماده می شود یک مجموعه ای داریم به نام تاریخ از اون ور که نگاه طنرآمیز دارد به تاریخ معاصر. - در حوزه سینما هم موسسه هنرهای تصویری سوره تولیدات مینی سریال های برای کودک و نوجوان را دستور کار دارد. به طور کلی نزدیک 25 درصد دفاتر تولیدات محتوی حوزه را به کودک و نوجوان اختصاص دادیم. - قصد راه‌اندازی یک شبکه تلویزیونی را هم را داریم که مراحل طراحی اش انجام شده و پیش تولید هایش را داریم انجام می دهیم. در حال مذاکره با صداوسیما هستیم. بوستان و هنر هم فعلا دو اسم پیشنهادی این شبکه تلویزیونی هستند. - در بخش نشر دو سه تا گلوگاه داریم.یک مسئله سرمایه و بازگشت سرمایه است و برای ناشر مهم است نکته بعدی تولید محتوی دیگری توزیع است. مهم ترین مسئله گرانی کاغذ که برای ناشران به وجود آمد امنتیت سرمایه گذاری بود که برای ناشر از بین رفت و موجب شد ناشرانی که براساس یک عرفی عمدتا در یک فضای اعتباری تولید می کردند، بخش اول را از دست دادند یعنی چاپ خونه ای حاضر نشد غیرنقدی برایشان کار کند. ولی از این طرف در مرحله فروش همان اتفاق قبل است. - بی ثباتی در عرصه سرمایه گذاری بیشترین ضربه را به ناشران زد. ناشرینی که سرمایه ای نداشتند در این میان ضرر کردند. نکته بعدی این بود که فاصله افزایش قیمت ها در این چند وقت اخیر طوری بود که ناشری که می خواست کتابی را چاپ کند در تیرماه که کتاب را برای چاپ می فرستاد تا شهریورماه که کتاب آماده عرضه بود؛ قیمت ها چندین برابر بود و خود ما هم با این مسئله مواجهه بودیم کتابی را چاپ کردیم وقتی کتاب آماده می شد، می دیدم قیمت پشت جلد و فاکتورها هم خوانی ندارد. - بالاتر رفتن قیمت کتاب باعث نخریدن کتاب می شود؛ به نظر من می شد در بازار کتاب این بخش را مدیریت کرد. بالار فتن قیمت کتاب را می توانستیم با یک شیب مناسب به قیمتی که می خواهیم برسانیم، الان دیگر آن شیب وجود ندارد و این عکس العمل خوبی از طرف مخاطب نداشت. - اگر الان کتابی را با قیمت پایین می بینید کتاب قبلی است، الان شما در کتاب فروشی می روید خودشان لببل زدند و این رونقی که هنوز در بازار کتاب وجود دارد به دلیل این است که اختلافی با فروش 90 وجود نداشته است. نباید فکر کنیم که مخاطب اقبال داشته این گرانی در 92 خودش را نشان می دهد و به شکل نگران کننده ای هم اتفاق می افتد. - خیلی از کتاب های پرخواننده هم به دلیلی که ناشر نتوانسته خودش را با شرایط وفق دهد در بازار نخواهد بود. نبودن محصولی که یک شیبی را داشته طی می کرده باعث می شود که جریان مخاطبش قطع شود. - در حوزه نشر که یک صنعت استراتژیک است از جانب مسئولان اراده‌ای نمی بینیم. همه چیز افزایش پیدا کرده اما ناشر از هیچ امکانات دولتی برخوردار نیست. حتی مطبوعات هم تا حدی یارانه می گیرند اما نشر هیچ متولی ندارد و ما یک بی عملی را از ارشاد شاهد هستیم. - نشر ما دستآورد انقلاب است مثل سینما که محصول جمهوری اسلامی است. این دستآورد را باید حفظ کرد. در بخش نشر ارشاد مسئول است و بعد وزارت صنعت معدن و تجارت. صنعت نشر یکی یکی از سرزمین های فتح شده انقلاب هست. سازمان ها و بعضی نهادهای صنفی مثل مجمع ناشران انقلاب اسلامی و .. اظهار نگرانی کردند. ناشران بارها نامه دادند ولی یک جور بی توجهی در وزارت ارشاد وجود دارد. - البته سوء تعبیر نشود یکی از همراه ترین بخش ها با سوره مهر همیشه معاونت فرهنگی ارشاد بوده است ولی خوب نشر کشور فقط سوره نیست ناشرانی که در چند سال اخیر شکل گرفتند و کارهای انقلابی کردند دارند تعطیل می شوند. - همیشه با اتکای نشر به دولت مخالف بودم و می گویم که نشر باید خودش یک صنعت باشد و هر کسی با هر توانایی نباید وارد شود. من معتقد به دولت و یارانه نیستم. اعتقاد دارم که همین موجود در بعضی جاها نیازمند حراست و وسایل کمکی است و متاسفانه که در این زمینه این دست آورد انقلاب اسلامی به طور مشهودی نادیده گرفته می شود. - مجمع ناشران انقلاب اسلامی برای این مسئله راهکارهای زیادی دید. مثلا اینکه اگر یکی از مشکلات ما اتکا به کاغذ خارجی است در اینجا بررسی شده کارخانه های کاغذ داخلی را شناسایی کردند طرح تجاری تهیه کردند تا بخش زیادی از نیاز کاغذ داخلی را حل کنند و ولی بعد از مدتی همین جور می ماند چون مسئولان پیگیر نمی شوند. - نشر مظهر تولید فکر است و اگر نشر آسیب ببیند تولید فکر آسیب می بیند، برای همین اگر یک نویسنده ببیند که فاصله تولید اثرش تا چاپ 5 سال طول می کشد روی او تاثیر می گذارد و گریبان همه ما را می گیرد، یک قدم امسال برداریم ده قدم در سال های بعد جلوتریم. - امار ما نشان میدهد تبلیغ و ترویج 5 عنوان از کتاب های پرفروش ما روی فروش بقیه کتاب ها اثر گذاشته است. مثلا اگر یک کتابی به طور متوسط در سال 86 یک نوبت چاپ می شد، در سال 90 سه نوبت چاپ شده است. استقبال بازار و ذائقه مخاطب راهم نباید نادیده بگیریم این مسئله باعث میشه بعضی از کتابها پرفروش بشوند. - ما طرحی داشتیم به عنوان طرح تجمیع نویسندگان. اعتقاد داشتیم که به دلیل شکل نگرفتن آثار مطالعاتی در آثار یک نویسنده و پراکنده گی آثارش بین ناشران مختلف باعث می شود تا کتاب هایش دیده نشود. در این طرح ما اثار بعضی از نویسندگان مثل محمدرضا سرشار، امیرحسین فردی و راضیه تجار را جمع آوری کردیم. یعنی وقتی یک دانش آموز دوره راهنمایی می خواهد آثار یک نویسنده را بخواند برای یک سال خوراک فرهنگی داشته باشد. در مورد آثار امیرخانی با درخواست ایشان موافقت کردیم و آثارشان در نشر افق جمع آوری شد. - طراحی های کتاب ها دائما در حال اتفاق افتادن است و نتایج بازرگانی هم می رسد و بعد به یک نتیجه ای می رسیم هیچ وقت روی طرح جلد هایمان اصرار نداریم. مثلا ما در دوره ای کتاب «رجعت سرخ ستاره» را با دو طرح حمید عجمی و مهیار سپهری روانه بازار کردیم وبعد در جایی به این نتیجه رسیدیم که طرح سپهری به دلیل رنگ ونوع عکس بردش بهتر است. - در بخش تاسیسی، تاسیس حوزه هنری کودک و نوجوان مهم ترین اتفاق سال گذشته بود، در بخش تولیدات چند کتاب مهم داشتیم که یکی در دهه فجر رونمایی شد. کتاب آقای رفیق دوست، کتاب آقای جعفری و زندگینامه آقای مکارم را در دست کار داریم. در بخش سینمایی هم به نوعی حرکت مقتدرانه حوزه در کنترل اکران کشور از دست آوردهای حوزه هنری بود که خب مسیر تولید فیلمها را عوض کرد و چند تاثیر مهم داشت؛ شورای پروانه ساخت ارشاد تجدید نظر شد، وظایفی که از ارشاد به طور خطرناکی به صنوف داده بودند از جمله شورای صنفی نمایش پس گرفته شد، پروانه نمایش افرادش جا به جا شدند و نقش تعیین کننده حوزه در ارشاد مشخص شد. سرمایه های نامربوط غیر سالم تا حد زیادی از حوزه سینما خارج شد، چون افراد زیادی سرمایه ای را که بیشتر باعث فساد میشد وارد سینما کرده بودند. - حوزه هنری در نظر دارد سالی 20 فیلم تولید کند و اگر مسائل بودجه ای بر نمی خوردیم با 8 فیلم در جشنواره امسال شرکت می کردیم. می خواهیم به سالی 20 فیلم برسیم. باید به گونه ای از فیلم سازی برسیم که ارزان و پاک شکل بگیرد که نیاز اکران 70 یا 80 سینمای ما را پر کند و زمانی که فیلم های دیگران را پخش نمی کنیم سینماهای خودمان راکد نماند. - فیلم "خسته نباشید" و "تاج محل" از گونه فیلم های ارزان و پاک ما بود در کنار «مهمان داریم» و «حوض نقاشی»، حالا بعضی ها نرسید ولی فیلم ها فیلم های شریفی است و در نوع خودش جریان سالمی را دنبال می کند. شاید بشود گفت در اخر 92 یا با صبر بیشتر آخر 93 در مورد آثار سینمایی حوزه را بررسی کرد الان هنوز زود است. - یکی از رویکردهای حوزه این است که روی فیلمنامه کامل سرمایه گذاری می کند مثلا الان 3 تا فیلمنامه داریم دفاع مقدس در مورد بعضی فصول مشکل داریم، فیلمهای دفاع مقدسی به دلیل حساسیت خاص اگر بخواهند فضای نویی را مطرح کنند باید با دقت زیاد ساخته شوند. مثلا شنام در فضای کموله ها است و چون وارد اون فضا می شیم تفکیک دوست و دشمن سخت است و همچنین حساسیت ها و دغدغه های دراماتیک باعث شد که 6 ماه معطل شویم. در مورد حرمان هور یک سال که سر فیلم نامه اش صبر کردیم و هنوز در مرحله پژوهش و نگارش است. گفتگو از: محمد مهدی شیخ صراف