اخبار آرشیوی

به گزارش خبرنگار «نسیم»، اولین اردوی فرهنگی آموزشی شاعران اهل بیت علیهم السلام از چهارشنبه 17 مهر تا جمعه 19 مهر با هدف "هم‌افزایی و آمادگی هرچه بیشتر شاعران اهل بیت(ع) در آستانه ماه محرم" در بابلسر با حضور بیش از دویست شاعر، چهره های جوان و نامدار شعر آئینی و اساتید و مداحان بزرگ کشور برگزار شد. در این اردوی سه روزه اساتید و چهره هایی نظیر استاد محمد علی مجاهدی، حجت الاسلام مهدی پور، استاد مرتضی امیری اسفندقه،استاد غلامرضا شکوهی، استاد هاشم شکوهی، سید مهدی حسینی، حاج سعید حدادیان،حاج محمود کریمی و حاج حسن خلج به سخنرانی و ارائه رهنمودهایی پیرامون شعر عاشورایی و ادبیات هیئت پرداختند. کلاس ها و درس گفتار های این اردو عبارت بودند از : - تاریخ تحلیلی عاشورا توسط حجت الاسلام مهدی پور - قرائت‌های مطرح در قلمرو شعر عاشورایی و مروری بر شعر حوزوی عاشورا توسط استاد محمدعلی مجاهدی - نگاهی بر شعر امروز هیئت توسط حاج سعید حدادیان - نقد ساختاری شعر هیئت توسط استاد مرتضی امیری اسفندقه - مختصات و ملاک‌های نوحه امروز توسط حاج محمود کریمی - زیبایی‌شناسی شعر عاشورا، سید مهدی حسینی این نخستین اردو از سلسله اردوهای آموزشی مجمع شاعران اهل بیت (ع) بوده و برنامه های مشابه دیگری در چشم انداز این موسسه پیش بینی شده است. حاج محمود کریمی در این دوره به تشریح ملاک های نوحه سرایی پرداخت. وی با اشاره به حرمت مداحان و شاعران آیینی گفت:‌ شاعران و مداحان مخلص اهل بیت مثل ناموس آل الله هستند، از بس اهل بیت به آنها لطف و عنایت دارند. برای نوحه سرایی سرایی زمینه، واحد و شور باید ملاک هایی را مدنظر قرار داد. در شعر آیینی از یکسری لغات و واژه ها نمیشود استفاده کرد مثلا مونوریل حرم حضرت معصومه، ویزای کربلا. وی در بخش‌های دیگری از اظهارات خود افزود: هنر شاعر اینست که با وجود این محدودیتها، از همان واژه هایی که اجازه دارد طوری استفاده کند که شعرش بتواند مستمع را به اوج ببرد. نباید به سمت الفاظی رفت که امکان سرخوردن و لیز خوردن دارند. ترانه سرایی خودش یک فن است. حالا اگر کسی بتواند در شعر آیینی، ترانه سرایی هم بکند نشان میدهد خیلی کاربلد است. ضرب را بشناسد. شاعر باید آهنگ هم بشناسد. ضرب و ریتم بشناسد. آشنایی با ردیف و دستگاه داشته باشد. مثلا بداند فقط روی حروف مصوت میشود تحریر زد. شاعری که این ظرایف را بداند نتیجه ی کارش خوب میشود. مثلا بداند از صدای حسین حسین سینه زنان چگونه استفاده کند که هدر نرود. بین دو ضرب استفاده کند. کریمی در فراز بعدی سخنان خود گفت: در زمینه ساختن سعی شود حتی الامکان صدای سینه زنی بعد از هر چند کلمه شنیده شود. یک جای خالی باشد که صدای سینه زنی بیاید. این خودش در هیات هیجان ایجاد میکند. ضمنا در نوحه سازی برای محرم باید توجه داشته باشیم که فشار روی مداح و سینه زن زیاد است. پس باید گام ها را حتی الامکان کم کرد. در این حالت مستمع فرصت گریه کردن میان سینه زنی را هم پیدا می کند. فایده دیگرش اینست که مستمع هم در خواندن نوحه سهیم می شود. اگر یک مضمون خوب به ذهن تان می رسد اصلا برای آهنگش عجله نکنید. اگر قسمتتان باشد، آهنگ خوبی هم برای آن جور میشود. بهترین حالت هم اینست که مضمون بالاتر و عالی تر از آهنگ باشد. وی در ادامه به تشریح ویژگی‌های مداحی پرداخت و گفت:‌ از هجاهای فشرده برای نوحه اصلا استفاده نکنید. به درد عزا نمیخورد. سعی شود در نوحه از اسامی حضرات زیاد استفاده نشود. چون در زیرصدای سینه زنی مثلا اسم حسین حسین برده می شود. ضمن اینکه باید گذاشت مردم خودشان تشخیص دهند. یک مقدار حافظ وار نوحه بگویید. شعرایی که آهنگ هم می سازند در آهنگ سازی لاجرم باید دستگاهها و ردیفهادرا بشناسند. این یک "باید" است. نغمه ها را باید شناخت. این نکات عموما برای "زمینه" بود. کریمی بهترین شور را ساده‌ترین و شوری دانست که با شعر به جان مستمع می‌نشیند و افزود: در حال حاضر خیلی از مداحان برای شور خواندن فقط به حسین حسین خواندن روی آورده اند و تصنیف خواندن برایشان سخت است. در شور می توانیم از اشعار عرفانی استفاده کنیم. شور نباید از مستمع کار بکشد که شعر حفظ کند. در این حالت راحت تر می تواند شور بگیرد. جوابی که مستمع می دهد نباید گامش بالا باشد. جواب باید عرفانی باشد تا در ذهن مخاطب بماند. مداح باید آرام ولی با تحکم بخواند. سعید حدادیان نیز از دیگر اساتید این دوره بود. وی به طرح این سوال پرداخت که مولفه های شعر آیینی چیست؟ و از حاضران خواست هر کدام سه مولفه را از نگاه خود بیان کنند حدادیان همچنین گفت: نقدپذیری برای یک شاعر بسیار لازم است. علمای بززگ ما حاشیه کتابشان را برای نقد نوشتن توسط دیگران خالی می گذاشتند. مضامین نباید اینقدر تکراری باشد. نوآوری لازم است. ارتباط با علما و روحانیت برای شعرای آئینی یک ضرورت است شعرا از حالت تعادل خارج نشوند و توجه داشته باشند که هزینه برای تشیع ایجاد نشود. حجت الاسلام مهدی پور مبحث تاریخ تحلیلی عاشورا را ارائه کرد. مهدی‌پور در بخش‌هایی از سخنان خود در این دوره گفت: شعرای آئینی سعی کنند در هر شعر و مدیحه، از صاحب الزمان عج نام ببرند. حضرت زهرا و امیرالمومنین در بیان جداگانه فرموده اند: فرزندم مهدی از همه غریب تر است. لذا شعرا در ابتدا یا وسط یا بعنوان دعا در آخر شعر، حتما از حضرت حجت اسم ببرند. مرحوم شیخ شوشتری می گوید: هر مجلس روضه، شعبه ای از حرم امام حسین علیه اسلام است. و با توجه به اینکه در حائر، دعا مستجاب است. در هر مجلس روضه باید برای صاحب الزمان دعا کنیم. وقتی شاعر در شعر خود از امام زمان یاد می کند و در شعرش برای آن حضرت دعا می کند، مداح در جلسه آن شعر را می خواند و این مقصود حاصل می گردد. مهدی‌پور در ادامه اظهارات خو دافزود: شاعران و مداحان باید سایر شاعران و مداحان را مثل خود، سربازی در حال رزم بدانند و موفقیت او را موفقیت خود به حساب بیاورند. اگر او از من موفق تر است و من خوشحال شوم، معلوم می شود اخلاص دارم. و اگر من شاعر از موفقیت شاعر اهل بیت ناراحت شوم، یعنی مبتلا به حسادتم و باید آن را اصلاح کنم. اخلاص حرف اول را در شعر و روضه خوانی می زند. اگر اخلاص باشد، شعر مورد پسند اهل بیت و عنایت آنها قرار می گیرد. وی با تاکید بر اینکه شعرا و مادحین اهل بیت باید سعی کنند در شعر و مدح خود از تملق و توجه به غیر اهل بیت اجتناب کنند، گفت: تشکر از صاحب و بانی مجلس، در حد یک جمله کافیست، نیازی به تملق و تمجید فراوان از اشخاص نیست. در شعر آئینی باید از غلو نسبت به مقام اهل بیت بشدت بر حذر بود. قطعا ما هرچه بگوئیم از اهل بیت کم گفته ایم. باید در چارچوب واژه ها و مفاهیمی که خداوند و خود اهل بیت به ما آموخته اند برایشان شعر بگوئیم. حفظ حریم و شئون اهل بیت و بالاخص حفظ حرمت نوامیس آل الله یک ضرورت بسیار موکد برای شعرا و مادحین است. مرتضی امیری اسفندقه نیز از دیگر اساتید این دوره بود. وی با تاکید بر اینکه در شعر آئینی بحث تصویر در شعر را باید جدی گرفت، گفت: متاسفانه در حال حاضر، قالب قصیده در شعر آئینی سهم کمی دارد. آنقدر که غزل و رباعی و قطعه داریم، قصیده نداریم. شاید یکی از دلایلش آن باشد که شاعر خیلی حوصله "قصد" ندارد. منتظر است تا شعر خود بخود به ذهنش بیاید. این مساله انکار پذیر نیست ولی من معتقدم اتفاقا در شعر آئینی شاعر باید با قصد به سراغ سرودن شعر ولو غزل برود. قصیده می گوید: قصد کن و به سراغ من بیا. به شاعر می گوید: واژه هایت را انتخاب کن و بیا سراغ من. قصیده می گوید بد است اگر قافیه هایت را انتخاب نکنی و شعر سرودن را شروع کنی. باید قصد کنی، بسم الله بگویی، واژه ها و قافیه هایت را انتخاب کنی و بسرایی. وی در ادامه اظهارات خود افزود: آیا می توان در شعر آئینی، قصد را به تمام قالب ها تسری داد؟ بله می شود. من قصد می کنم برای حضرت عباس علیه السلام غزل بگویم، قصیده بگویم. معتقدم در شعر آئینی می توان قصد کرد و شعر خوبی گفت. غزل و رباعی و قطعه را هم با قصد می شود گفت و نتیجه اش هم بهتر است. معتقدم امروز یکی از مشکلات شعر پارسی آن است که "قصد" شاعر در آن ضعیف شده است. اگر "قصد قربت" در شعر آئینی نباشد که دیگر وحشتناک است. نمی شود کسی شاعر باشد اما به معارف الهی بی توجه باشد. شعر خاقانی، حسین منزوی، شفیعی کدکنی، قیصر امین پور سرشار از "قصد" است. اسفندقه با بیان اینکه شعرهای "لق"، اشعاری ‌خالی از قصد و مقصود است، افزود: شعرای بزرگ همانطور که راحت تشخیص می‌دادند شما شعر را در چه ساعتی از روز گفته اید، تشخیص می دهند که شما با قصد شعر گفته اید یا بدون قصد. شاعر با قصد می تواند در شعر آئینی،‌ واژه را "حُر" کند، تطهیر کند، ‌آزاد کند، واژه های یزیدی را حسینی کند. واژه های عاشقانه را شعر آئینی می تواند به خدمت بگیرد، وقتی قصد غربت باشد. معتقدم امروز یکی از راه‌های رسیدگی به شعر پارسی، تقویت شعر آئینی است. شعر پارسی کجا بهتر از پنجره شعر آئینی و استان اهل بیت دخیل ببندد تا شفا پیدا کند؟ اسنفدقه شعر آیینی را مایه نجات شعر فارسی دانست و افزود: ‌امروز با این هجوم وحشیانه برخی مضامین به شعر پارسی، شعر آئینی می‌تواند به کمک شعر پارسی بیاید. شعر آئینی سرشار از شکیبایی و صبوری است، سرشار از اعتراض و ظلم ستیزی است، سراشر از ادب و عاطفه است. مطمئنم شعر ائینی بالاتر از "عصمت واژه ها"، "قصد" می‌خواهد. قصد کردن، هوش و حواس شاعر را جمع می‌کند. قصد موجب می‌شود شاعر آئینی حتی اگر نتواند، طوری شود که بتواند. از نظر من تکرار مضامین خوب که شاعران دیگر قبلا گفته اند، ایرادی ندارد،‌ به شرطی که تازگی و طراوت داشته باشد و به وادی تکرار صرف نیفتد. شاعر ائینی باید خیلی دقت کند که در استفاده از نام اهل بیت در اشعارش به ورطه تکرار نیفتد و خیلی هنرمندانه از اسامی ائمه بهره ببرد. حاج حسن خلج نیز که در اختتامیه اردو حضور یافته بود تاکید کرد؛ شعر آئینی گستره ی وسیعی دارد و شاعر آئینی با یک شعر خود می‌تواند همزمان در مجلس مختلف حضور باشد. لذا شاعر باید نیت و قصد قربت کند و بیت بیت شعر خود را بسراید. غیر از این قصد قربت و توانایی های شاعری،‌حتما نیروها و مددها و عنایات دیگری به کمک شاعر اهل بیت می آید. طبق روایتی از امام صادق علیه اسلام،‌خاک کربلا بخاطر تواضعش در مقابل پروردگار عالم، لیاقت ان را پیدا کرد که مدفن پیکر عزیز فطمه باشد، شاعر امام حسین هم باید متواضع باشد و اخلاص پیشه کند تا مورد عنایت اهل بیت قرار گیرد جواد حیدری، مدیر مجمع نیز در سخنان کوتاهی اظهار داشت: سایت مجمع شاعران اهل بیت علیهم السلام به نشانی www.eradat.ir پذیرای اشعار شاعران آئینی است و انشاالله تا محرم آینده تبدیل به مرجع شعر آئینی و محل رجوع همه ارادتمندان اهل بیت باشد. محسن عرب خالقی قائم مقام مجمع نیز از حضور شاعران و اساتید در این اردو قدردانی کرد.