عضو هیأت علمی دانشگاه تهران: در دین، عبادت بدون خدمت نداریم

کدخبر: 889084

حجت الاسلام محمد جواد محمدی گفت: بهترین توشه‌ای که انسان می‌تواند برای آخرت خود ذخیره کند احسان به بندگان خدا و بدترین چیز، بدی و دشمنی کردن با مردم است

به گزارش«نسیم» در چهارمین جلسه درسهایی از کتاب شریف بحارالانوار دکتر محمد جواد محمدی به شرح حدیث 4 از باب چهارم از کتاب عقل و جهل بحارالانوار پرداختند و بیان داشتند: در مباحثی که از کتاب ارزشمند بحارالانوار داشتیم به یک روایت نسبتا مفصل و پرمعنا از پیغمبر اکرم(ص) می‌رسیم که این روایت از امام باقر(ع) نقل شده است و به همین دلیل از نظر سند ارزش مضاعفی پیدا می‌کند . در آغاز حدیث چنین می‌خوانیم که " لم یعبد الله عزوجل بشىء افضل من العقل" خداوند تبارک و تعالی به چیزى افضل و والاتر از عقل پرستش و عبادت نشده است.

وی ادامه داد: در جلسات گذشته هم روایاتی نقل شد به این مضمون که آنچه ملاک ثواب و عقاب الهی است و به شخصیت انسان هویت و قوام می‌دهد، فهم و خرد اوست. تمام اخلاقیات و تعالیم برای این است که در نهایت شخصیت عقلانی و معرفتی انسان ارتقاء یابد. طبق بیان حدیث، خداوند متعال در خلقت عقل فرمود: " وعزتی وجلالی ما خلقت خلقا أكرم علی منك، بك آخذ وبك أعطی، و بك أثیب و بك أعاقب" و در خبر دیگر با این تعبیر که "ایاک آمر و ایاک انهی"

دکتر محمدی بیان داشت: عبادتی که با فهم، درک و معرفت باشد از هر عبادتی بالاتر است، اگر انسان درجه درکش نسبت به عالم هستی بالا برود حتما بنده خدا شده و عبد غیر خدا نخواهد شد، عقل موهبتی است که خداوند به انسان داده است "العقول مواهب والآداب مكاسب". اما این عقل قابل تضعیف و تنقیص یا برعکس قابل اکمال و پیشرفت است.

وی تأکید کرد: هر معصیتی که انسان مرتکب می‌شود از نور عقلش کاسته می‌شود، مصاحبت با بدان و نادانان از خرد آدمی می‌کاهد: من صحب جاهلا نقص من عقله (امام علی ع). افراط در شوخی و لودگی همین اثر را دارد در مقابل هرچه از جنس نورانیت و خشوع و معنویت دینی باشد، به بینش عقلانی انسان می‌افزاید. بنابراین استعداد عقلانی انسان مانند همه استعدادهای دیگر او هم آفات و خطرات دارد و هم پرورش و تربیت.

عضو هئیات علمی دانشگاه تهران اضافه کرد: دنباله حدیث مورد بحث این است که "و لایکون المؤمن عاقلا حتى یجتمع فیه عشر خصال": انسان مومن به درجه عقل نمی‌رسد مگر وقتی ده خصلت در او جمع شود. این ده ویژگی در انسان موجب تحقق قوه دانایی او به معنی اتمّ و اکمل است. "الخیر منه مامول": انسانی را باید عاقل دانست که امید خیر از او برود، مردم در درستی و احسان به او چشم امید داشته باشند و هر گاه به او مراجعه کنند، دردی از دردمندی دوا شود، یا مشکلی از جامعه برطرف گردد، نه اینکه خود دردی بر دردها و زخمی بر جراحتها بیفزاید.

این استاد دانشگاه گفت: پیامبر(ص) می‌فرمایند: کار خیر انجام دهید، و هیچ عمل نیکی را کم‌ارزش ندانید و کوچک نشمارید و هیچ کار خیری را دست کم نگیرید زیرا حتی کوچکترین آنها در حقیقت بزرگ و کم آن نیز در نظر خداوند زیاد است. حتی در اخبار و احادیث ما فرموده‌اند: "تَبَسُّمُكَ فی وَجهِ أخیكَ صَدَقةٌ" لبخند و گشاده‌رویی تو در مواجه با دوستان و برادران یک نوع صدقه است. اتفاقاً اخلاص در کارهای به ظاهر کوچک بسیار بیشتر از کارهای بزرگ و پر سر و صداست و خداوند متعال به کیفیت عمل نمره می‌دهد.

محمدی تصریح کرد: در خصوص معصیت‌ها هم وضع همینگونه است. پیامبر اکرم (ص) فرمود:"ایاک و محقّرات الذنوب فان لها من الله طالباً" از گناهان کوچک بپرهیز که همینها مورد بازخواست خداوند واقع می‌شود. یا در حدیث شریف دیگری است که: "إنَّ إبلیسَ رَضِیَ مِنکم بِالمُحَقَّرات" شیطان به انجام همین گناهان کوچک هم از تو راضی و خشنود خواهد بود. همین ظرایف و نکات کوچک در رفتار و گفتار انسان است که شخصیت اخلاقی او را می‌سازد. قدم به قدم است که فرد از راه درست زندگی خارج می‌شود و فاصله می‌گیرد؛ و نیز با همین گامهای کوچک در صراط مستقیم پیش می‌رود.

وی تأکید کرد: مبادرت و تعجیل از دیگر توصیه‌ها در انجام کار خیر است. امام صادق(ع) می‌فرمایند: "کار خیری را خداوند بیشتر می‌پسندد که در انجام آن تعجیل شده باشد." روایت دیگری است از پیغمبراکرم(ص) که می‌فرمایند: "من فُتح له بابُ خیر فلینتهزه فانه لایدری متی یُغلق عنه" یعنی کسی که دری از خیر بر روی او باز شده است و چنین توفیقی به او داده شده است، این موهبت را غنیمت بداند زیرا نمی‌داند که این در تا چه زمانی باز خواهد بود.

حجت الاسلام محمدی بیان داشت: بهترین توشه‌ای که انسان می‌تواند برای آخرت خود ذخیره کند احسان به بندگان خدا و بدترین چیز، بدی و دشمنی کردن با مردم است.

وی افزود: نکته مهم دیگر شمول و دامنه کار خیر است. محبت و خیر انسان باید شامل همه مردم شود نه اینکه گزینشی باشد و فقط گروه و یا افراد خاصی را در برگیرد.امام حسین (ع) می‌فرمایدکه چنین نیست بلکه کار خیر مثل باران سرشار است که بر سر خوب و بد می‌ریزد.

دکتر محمدی اضافه کرد: شخصی نزد رسول اکرم (ص) رفت و از ایشان درخواست نصیحت نمود. حضرت فرمودند: "لا تغضب" عصبانی نشو. همین نصیحت حضرت جنگ و خصومت چندین ساله بین دو قبیله را به دوستی و آشتی مبدل نمود. روایات ما مملوّ از این مضامین برجسته اخلاقی است. "و َاحْذَرِ الْغَضَبَ فَإِنَّهُ جُنْدٌ عَظِیمٌ مِنْ جُنُودِ إِبْلِیسَ" عصبانیت به تنهایی لشکری است از جنود شیطان است. "الغضب مفتاح کل شر" عصبانیت کلید همه بدیها است. "أشدّکم من ملک نفسه عند الغضب" پهلوان‌ترین و قوی‌ترین شما کسی است که هنگام خشم خویشتنداری کند. در حالات شهیدان بهشتی و باهنر آورده‌اند که کسی عصبانیت آنها را ندید.

دکتر محمدی در ادامه به این حدیث از رسول اکرم (ص) پرداختند که دو خصلت است که بالاتر از اینها در خوبی نداریم یکی ایمان به خدا و دوم فایده رساندن به بندگان خدا و در مقابل دو خصلت هم وجود دارد که هیچ شرّی بدتر از آن نیست: شرک به خدا و مضر بودن نسبت به خلق خدا.

وی در پایان خاطرنشان کرد: در حدیث قدسی به نقل از امام صادق (ع) داریم که بندگان من مثل خانواده من هستند و من در بین شما کسانی را بیشتر دوست دارم که لطفشان به دیگر بندگان بیشتر باشد و برای رفع گرفتاریهای آنان کوشاتر باشند". در دین عبادت بدون خدمت نداریم. عبادتی ارزشمند است که در کنار آن خدمت به خلق خدا هم مورد اهتمام جدّی باشد.

لازم به ذکر است که درسهایی از کتاب شریف بحارالانوار هرهفته پنج‌شنبه یک ساعت قبل از اذان مغرب و عشاء توسط حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمد جواد محمدی در مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی«سرچشمه» به آدرس: میدان بهارستان، نرسیده به چهارراه سرچشمه، خ شهید صیرفی پور برگزار می‌شود و شرکت در این جلسات برای عموم آزاد است .

ارسال نظر: