هوشنگ جاوید: صلوات خوانی، اصیل ترین نوع موسیقی مذهبی است

هوشنگ جاوید، پژوهشگر موسیقی نواحی کشور در گفتگو با «نسیم» در خصوص"موسیقی سحرخوانی" و آداب آن به نکات زیر اشاره کرد:

- «سحری خوان ها»تا نزدیک سحر کار خود را انجام می دادند. به نزدیک سحر که می رسیدند ابیاتی را می خواندند که در پایان هر بیت آن یک صلوات بود و همین رمزی بود که مردم تازه بیدار شده را آگاه می کرد که دیگر وقت کمی برای خوردن سحری دارند. به این کار«صلوات خوانی» می گفتند. - ایرانیان برای بیدار کردن مومنین از خواب(در شب های ماه مبارک رمضان)، در گذشته تمهیدات گوناگون و زیبایی اندیشیده بودند که مهمترین وظیفه و زیباترین شکل آن، بهره گیری از تنوع موسیقایی بود، در هر منطقه بسته به باورهای خاص قومی -قبیله ای و عرفی، بیدار سازی به شکلی زیبا صورت می پذیرفت که به عنوان های زیر نامبرده شده و معرفی می شوند. - در سحر خوانی، افراد خوش صدا، به حسب وظیفه ای که میراث اجدادی شان بود و یا به حسب تکلیفی که بر خود واجب می دانستند، یک ساعت به اذان مانده، مناجات زیبایی را که اغلب منتخبی از شاعران پهنه ادب پارسی بود، بر بام خانه شان با نواهایی خوش به اجرا در می آوردند. - مردم با این آوازها بیدار شده و به تدارک سفره سحری می پرداختند. این آواز خوانی در هر نقطه نام خاصی دارد اما در مضمون، نیایش و توسل در آن جاری است این نام ها مناجات خوانی، مناجات سحری، شب خوانی رمضان، سحر آوازی و غیره است. - اما اگر منطقه وسیع تر بود خوش خوان ها به صورت چند نفره(از دو تا چهار نفر) به مسجد محله رفته و در گلدسته مسجد جا گرفته و به نوبت، به صورت تک صدایی و یا دو صدایی مناجات سحری را می خواندند. به این عمل گلدسته خوانی می گفتند و افرادی که به این عمل می پرداختند، «گلدسته خوان» نامیده می شدند. - اینان تا نزدیک سحر کار خود را انجام می دادند. به نزدیک سحر که می رسیدند ابیاتی را می خواندند که در پایان هر بیت آن یک صلوات بود و همین رمزی بود که مردم تازه بیدار شده را آگاه می کرد که دیگر وقت کمی برای خوردن سحری دارند. به این کار«صلوات خوانی» می گفتند. - در پایان کار آنان، دعاخوان دعای سحری را می خواند و سپس موذن اذان خود را به گوش مومنین می رساند، مهمترین موضوع در اجرای موسیقی آوازی اینان، مهارتشان در نوع نغماتی بود که ارائه می کردند. به گونه ای که مردم از نوع نغمگی(ملودی) که به گوششان می رسید می دانستند که آن روز چه روزی است و یا اتفاق خاصی افتاده، سوگ است یا سور یا حادثه، هنری که امروزه بدون نگرش به هنرمدانش مضمحل شد و از بین رفت.

- سحری خوانی در مناطق مختلف به شیوه های دیگری نیز به اجرا در می آمد که از جمله آنها می توان به«سحرخوانی به همراه سازکوبی»، «دم دم سحری در بوشهر»، «الله رمضون در سیستان»، «سحرخوانی با تنبور و دوتار»، «نواختن سازهای بادی در سحر»، «دهل زنی و نقاره زنی» و «جار کشیدن» اشاره کرد.