"شهادت رئیسعلی دلواری ضربه سخت به مقاومت مردم جنوب ایران بود"
یاحسینی، نویسنده و پژوهشگر تاریخ با اشاره به اینکه رئیسعلی دلواری جنبش چریکی را در ایران مرسوم کرد، گفت: وی یکی از بزرگترین قهرمانان ضد استعماری جنوب ایران بود/ کاری علمی در خصوص رئیسعلی نشده است
سید قاسم یاحسینی، نویسنده کتاب «رئیسعلی دلواری» که در سال 1376 توسط انتشارات شیرازه در تهران منتشر شده در گفتگو با «نسیم» در خصوص اقدامات و رشادت های رئیسعلی دلواری گفت: رئیسعلی دلواری یکی از قهرمانان بزرگ مبارزات ضد استعماری در جنوب ایران است که در سال 1299 قمری در روستای دلوار متولد شد؛ پدر وی زائر محمد کدخدای روستا بود؛ در بسیاری منابع به اشتباه از وی به عنوان خان دلوار نام بردند؛ به دلیل محبوبیتی که در بین مردم داشت وی مورد احترام مردم بود. یاحسینی با ذکر این مطلب که نخستین فعالیت سیاسی رئیسعلی دلواری در دوران مشروطیت است، اذعان کرد: وی با همکاری آیت الله علم الهدی اهرمی، رئیس عبدالحسن دشتی و خالو حسین بردخونی به بوشهر سفر کرده و به مدت 2 ماه بوشهر را از مستبدین باز پس گرفت؛ به این دلیل که منافع انگلستان به خطر افتاده بود و گمرک به تصرف نیروهای مشروطهخواه در آمده بود، انگلیسی ها طی لشگرکشی نظامی با کشتیای به نام فوکس حمله می کنند و بوشهر را اشغال می کنند و مشروطه خواهان را از بوشهر بیرون میرانند.
وی ادامه داد: از آن زمان تا شروع جنگ جهانی اول رئیسعلی دلواری حملات مستمری علیه انگلیس داشته است که در کتاب های تاریخی ثبت و ضبط شده است؛ با شروع جنگ جهانی اول رئیسعلی دلواری حملات نظامی و شبیخون های خود را شدت می دهد که در یکی از این شبیخون ها دو تن از افسران انگلیسی کشته می شوند. یاحسینی با تاکید بر این امر که کشته شدن افسران انگلیسی بهانه انگلیسی ها می شودبرای حمله به بوشهر میشود، بیان کرد: در 27 رمضان 1333 قمری بوشهر به اشغال انگلیس در آمده و چند روز بعد با 4 ناو جنگی به دلوار حمله می کنند و در دلوار جنگ به راه می اندازند؛ مبارزان دشتی و تنگستانی از یک غفلت تاریخی بهره می برند و انگلیسی ها را شکست سختی می دهند.
این نویسنده و محقق اذعان داشت: از زمان جنگ های ایران و روس در زمان فتحعلی شاه قاجار تا زمان جنگ دلوار، که حدود 100 سال می شود، ایرانی ها در تمام نبردهایی که با بیگانگان داشتند، شکست خوردند؛ این نخستین پیروزی ایرانیان در طی این سال ها بوده است؛ این پیروزی جایگاه خاص تاریخی دارد. یاحسینی با تاکید بر این که انگلیسی ها کینه رئیسعلی دلواری را به دل گرفته بودند، گفت: مستر چیک، نائب رئیس کمیسیون انگلیس در بوشهر، توطئه قتل رئیسعلی دلواری را طراحی می کند؛ در کتاب اخیری که از خاطرات وی منتشر شده است و حوزه هنری بوشهر نیز در سری دانشنامه های استان بوشهر که تحت نظر من است، چاپ کرده است، اسناد و مدارک مربوط به این توطئه ذکر شده است.
وی ادامه داد: مستر چیک صراحتا اذعان دااشته که من برای قتل رئیسعلی دلواری آدم گماشتم و به این قتل مباهات می کند؛ جنبش مقاومت مردم جنوب ایران مقابل انگلستان با مرگ تراژیک رئیسعلی دلواری خاموش نمی شود ولیکن ضربه سخت و اساسی می خورد؛ شاید بتوان اذعان داشت یکی از مهلک ترین ضربه هایی که جنش مقاومت مردم جنوب متحمل می شود کشته شدن رئیسعلی دلواری است؛ این واقعه در روز 12 شهریور 1294 شمسی برابر با 26 شوال 1333 قمری رخ داده است. یا حسینی با تاکید بر این امر که رئیسعلی دلواری جزء مشروطه خواهان بوده است، بیان کرد: رئیسعلی دلواری از جمله معدود خوانینی بود که نسبت به آرمان های مشروطیت با توجه به درک محدود خود از مشروطیت پایبند بود و طرفدار مشروطیت بود؛ نامه ای از وی باقی مانده است که برای احمد شاه نوشته است و از آرمان های انقلاب مشروطیت دفاع کرده است.
یاحسینی گفت: رئیسعلی دلواری بیشک در شمار بزرگترین قهرمانان جنوب ایران و مبارزات ضد استعماری و یکی از پایه گذاران جنبش مسلحانه در شرق بوده است؛ به لحاظ تاریخی سال ها قبل از جنبش زاپاتا در مکزیک، رئیسعلی دلواری جنبش چریکی را در ایران مرسوم کرد و با شبیخون هایی که به نیروهای انگلیسی وارد می کرد، انگلیس را سردرگم ساخته بود. وی افزود: اگر نتوان ادعا کرد که رئیسعلی دلواری بزرگ ترین قهرمان ضد استعماری جنوب ایران است می توان اذعان داشت یکی از بزرگ ترین قهرمانان ضد استعماری جنوب ایران تلقی می شود که در مبارزات ضد استعماری مردم ایران در قرن گذشته جایگاه بسیار درخشانی و پر رنگی دارد.
یا حسینی با ذکر تاثیر حرکت رئیسعلی دلواری بر تاریخ ایران گفت: حرکت رئیسعلی دلواری و دوستان وی سبب شد انگلیسی ها به مدت 4 سال، به عبارت دیگر از سال 1315 که جنگ جهانی به ایران کشیده شد تا یک سال مانده به پایان جنگ، موفق نشوند از طریق بوشهر به شیراز برسند؛ انگلیسی ها ناچار شدند از سوی کرمان نیروهای نظامی خود را به شیراز برسانند. وی ادامه داد: به مدت 6 سال مردم این خطه هزینه های بسیار هنگفتی بر قوای و سیاست انگلیس در جنوب ایران وارد کردند کما این که بعدها انگلیسی ها از مردم این خطه کینه به دل گرفتند و تقریبا تمام رهبران قیام توسط عناصران داخلی یا به صورت مستقیم از سوی خود کشتند؛ از بین رهبران جنبش جنوب تنها رئیس عبدالحسن دشتی و خالو حسین بردخونی به مرگ طبیعی از دنیا رفتند و باقی رهبران توسط انگلیسی ها کشته شدند.
یا حسینی اذعان داشت: در چند دهه اخیر کار علمی در خصوص رئیسعلی دلواری نشده است؛ طبیعتا به مناسبت شهادت وی سلسله نشست های بعضا کم خاصیت و اغلب شعاری برگزار می شود و هزینههای میلیونی صرف می شود که نقش و تاثیرگذاری قابل توجهی برای مردم ندارد. وی ادامه داد: عدم آگاهی یا دانسته های اندک مردم در خصوص رئیسعلی دلواری به دلیل کم کاری ما است و لازم است در ازای صرف هزینه های بسیار و ریخت و پاش های بیهوده که نتیجه ای برای مردم بوشهر و ایران ندارد، بخشی از هزینه ها صرف تولید و انجام کارهای علمی فاخر با معیارهای دانشگاهی در خصوص رئیسعلی دلواری و جنبش جنوب ایران شود.
یا حسینی با اشاره به این مطلب که 6-5 کتاب درباره رئیسعلی دلواری منتشر شده است، گفت: «تحلیلی بر زندگی رئیسعلی دلواری» اولین کتاب در خصوص وی بوده است که توسط غلامرضا حاجی نژاد نوشته شد؛ دومین کتاب، کتاب من بوده است و 3 مجموعه مقاله نیز توسط کنگره هشتادمین سال شهادت رئیسعلی دلواری و کنگره زن و جوانان رئیسعلی دلواری تهیه شده است. وی در پایان با اشاره به دو رمان نوشته شده درباره شخصیت رئیسعلی که یکی به نام «تاج کرانه» نوشته محمد ولیزاده است، گفت: سریال تاریخی به نام دلیران تنگستانی به کارگردانی شهنواز در سال 1354-1352 نیز ساخته شد؛ با وجود این آثار هنری هم چنان کار همه جانبه درباره رئیسعلی دلواری باید انجام شود؛ بر اساس معیارهای علمی و آکادمیک باید فیلم، انیمیشین، شعر و...در این زمینه ساخته و تولید شود تا رئیسعلی دلواری به عنوان قهرمان ملی در اذهان عمومی و تفکر مردم ایران جا افتد.