نوشتار آیت‌الله جوادی آملی درباره مصونیت قرآن در کلام امام رضا(ع) منتشر شد

به گزارش «نسیم»، متن این نوشتار به شرح زیر است :

قرآن، کلام خداوند و کتاب اوست و بدون آن‏که مشهود بندگانش باشد، در آن جلوه کرده است؛ ریسمانی الهی است که مردم را به چنگ زدن به آن امر فرموده است.بنابر این، یک طرف ریسمان به دست خداوند و طرف دیگر آن به دست مردم است . امام علی‌‌‌‌بن موسی‌‌‌‌الرضا(ع) از لحاظ علمی منزلت بالایی داشت و از بیست و چند سالگی در مدینه به فتوا می‌‌نشست، آن حضرت در حرم پیامبر(ص ) می‌‌نشست و هرگاه کسی از علمای مدینه در مسئله‌‌ای در می‌‌ماند،‌‌ همگی به امام(ع) اشاره می‌‌کردند و مسائل خود را از ایشان می‌‌پرسیدند و امام(ع ) هم به آن‌‌ها پاسخ می‌‌گفت. امام رضا(ع) در هر شهری از مدینه تا مرو که اقامت می‌‌کرد، مردم پیش او می‌‌رفتند و درباره مسایل دینی خود سئوال می‌‌کردند . ثامن‌‌الحجج(ع) پیوسته با قرآن مأنوس بود، آن را به دقت می‌‌خواند و در آیات آن تدبر می‌‌کرد و می‌‌اندیشید که درباره چه چیز و در چه وقت نازل شده است. گفتار، ‌‌پاسخ و مثال‌‌های آن حضرت(ع) همه برگرفته از قرآن کریم بود . ریّان بن صلت به حضرت رضا(علیه‌‌السلام) گفت: دربارهٴ قرآن چه می‏‌فرمایید؟ حضرت فرمودند: کلام خداوند است، از آن تجاوز نکنید و هدایت را در غیر آن نجویید که گمراه می‏‌شوید؛ کلام الله لا تتجاوزوه و لا تطلبوا الهدی فی غیره فتضلّوا. قرآن کلام خدا و ظهور فعل اوست و در مرتبه‏‌ای پایین‏‌تر از گویندهٴ آن [خداوند سبحان] قرار دارد و نشانهٴ اوست. پس تجاوز از حد وجودی آن صحیح نیست. چون هدایتی برای مردم و روشنایی و چراغی از سوی خداوند است. از این‏‌رو، تجاوز از آن و نیز درخواست هدایت و بصیرت از غیر قرآن جایز نیست . بدین سبب حضرت رضا(ع) در شأن قرآن می‏‌فرمایند: قرآن ریسمان و دستگیرهٴ محکم الهی است؛ قرآن راه برتری است که انسان‏‌ها را به سوی بهشت ره می‏‌نماید و از آتش دوزخ می‏‌رهاند؛ گذشت زمان آن را فرسوده نمی‏‌کند و گفتار آدمیان آن را تباه نمی‏‌سازد. زیرا ویژهٴ زمانی نیست و دلیل روشنی برای همهٴ انسان‏‌هاست. از پیش‏رو و پشت‏‌سر، خط بطلان بر آن کشیده نمی‏‌شود، کتابی است فرود آمده از سوی خداوند حکیم حمید؛ هو حبل الله المتین و عروته الوثقی و طریقته المثلی المؤدّی إلی الجنّة و المنجی من النّار، لا یخلق علی الأزمنة و لا یغثّ علی الألسنة؛ لأنّه لم یجعل لزمان دون زمان، بل جعل دلیل البرهان و الحجّة علی کلّ إنسان، لا یأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه، تنزیلٌ من حکیم حمید . بنا بر این قرآن کتاب زنده‏‌ای است که نمی‏‌میرد و کلام حقی است که باطل نمی‌‏گردد. زیرا مظهر تام خداوند «حی» است و مرگ و نیستی در او ندارد، خداوند که حق است و هرگز بطلان به گرد او نمی‏‌چرخد. زیرا خدای متعال آن را برای زمان و مردمان خاص نازل نفرموده است. از این نظر در هر زمانی جدید است و تا روز قیامت نزد هر قومی تازه و شکوفاست؛ لأنّ الله تعالی لم ینزّله لزمان دون زمان و لناس دون ناس، فهو فی کلّ زمان جدید، و عند کلّ قوم غضٌّ إلی یوم القیامة . برپایهٴ نصّ قطعی، پس از رسول خداصلی الله علیه و آله و سلم و قرآن، پیامبر و کتابی نیست. وجود عنصری آن حضرت مانند دیگر انسان‏‌ها از دنیا رخت بر می‏‌بندد و خداوند برای هیچ بشری پیش از ایشان عمر جاودانه قرار نداده است . آری، هر انسانی طعم مرگ را می‏‌چشد، پس اگر راهیابی بطلان به آخرین کتاب آسمانی روا باشد و محتوای آن دستخوش تغییر گردد و معارفش دچار تحریف شود، باید اساس نبوت منقرض و ریشهٴ رسالت بریده شود. چون پس از قرآن کتابی و بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پیامبر دیگری نیست؛ لیکن پیش از این ثابت کردیم که تحقق نبوت همواره ضروری است . پس، تحقق نبوّت از طریق حقانیت قرآن قطعی است. این، دلیل عقلی بر مصونیت قرآن کریم از تحریف است. می‏‌شود این دلیل را از کلام حضرت رضا(علیه‌‌السلام) نیز استنباط کرد: ... قرآن برای زمان خاصی نیست، بلکه دلیلی روشن و حجّتی بر همهٴ انسان‏‌هاست. کتابی که از پیش‏رو و پشت سر بطلان در آن راه نمی‏‌یابد؛ لأنّه لم یجعل لزمان دون زمان بل جعل دلیل البرهان و الحجّة علی کلّ إنسان، لا یأتیه الباطل من بین یدیه و لا من خلفه . پس، اگر به سبب عدم مقتضی جاودانگی، زوال قرآن شدنی باشد؛ یعنی مشکلات زندگی انسان را نتواند برطرف کند و نیز پاسخگوی شبهات علمی نبوده، از هدایت انسان به مقاصد الهی ناتوان باشد یا به دلیل وجود مانع از دوام و پایداری، دچار دسیسه و تحریف و تغییر شود؛ قرآن ریسمانی نااستوار است و دستگیره‌‏ای ناپایدار و تمسک به آن ناروا و ناممکن . آری، چنین قرآنی نوری ندارد تا بر دیگر ادیان بدرخشد و بطلان آن‏ها را آشکار سازد و بر آن‏ها چیره گردد؛ هر چند بر خلاف میل مشرکان باشد و قهراً بر اثر طوفان‏‌های شرک و کفر، نور ضعیفش خاموش، و در نتیجه نابود می‏‌شود؛ هر چند بر خلاف خواستهٴ مؤمنان باشد .