معاون پژوهشی حوزه علمیه: چرخه تحول در حوزه با سرعت مطلوب فاصله دارد

کدخبر: 930546

حجت‌الاسلام عماد در گفتگو با «نسیم» اظهار داشت: اگر حوزه بخواهد به تکلیف خود در چارچوب‌ها و با توجه به شاخص‌های استاندارد عمل کند، باید متناسب با تحولات جامعه و جهان متحول شود

حجت الاسلام سید علی عماد، معاون پژوهشی حوزه علمیه و دبیر شورای پیگیری رهنمودهای مقام معظم رهبری و مراجع عظام تقلید در تبیین فرمایش مقام معظم رهبری مبنی بر تحول در حوزه علمیه، در پاسخ به خبرنگار «نسیم»، گفت: ما با جهان در حال تحولی مواجه هستیم، حوزه های علمیه ماموریت های ذاتی و اصیلی دارند که باید مدافع عرصه فهم درست دین، نشر و تبلیغ درست دین و دفاع مناسب از هنجارها و اقامه هنجارهای دینی باشند. وی افزود: اگر حوزه بخواهد به درستی به تکلیف خود در چارچوب ها و با توجه به شاخص های استاندارد عمل نماید، باید با توجه به تحولات جامعه و جهان، تحولات لازم را در درون سازمان و ساختار خود، در شرح وظایف و شیوه عمل به وظایف خود صورت دهد. عماد در ادامه اذعان داشت: اگر تحولات لازم در حوزه صورت نپذیرد و ناظر به اقتضائات روز، بهسازی سازمان و ساختار، شرح وظایف و ماموریت ها و روش ها اقدام نشود و خواسته باشد در زمانه کهن باقی بماند، قطعا پاسخگوی خوبی به نیازهای نوشونده هر عصر نخواهد بود.

معاون پژوهشی حوزه علمیه تاکید کرد: نهادی که متناسب با تحولات اجتماعی عارض شده، متحول نشود و حتی نهادی که نتواند در تحولات آتی نظام اجتماعی نقش و تاثیری ایفا کند، آن نظام منفعل از حوادث باید تسلیم مقدراتی شود که دیگران بر آن تحمیل می کنند؛ اگر حوزه بخواهد حضور فعال، موثر و راهگشایی در عرصه تحولات اجتماعی، ملی و فراملی ایفا سازد، باید ناظر به آینده در حال وقوع و شکل گیری با رویکرد فعال تحولات لازم را در زمینه های مختلف ایجاد سازد. وی با تاکید بر تلقی حوزوی ها از پدیده تحول، اظهار کرد: دوستان ما با این نگاه تلاش دارند در حد توان، خود را روزآمد سازند؛ تلاش می شود شیوه ها، رویه ها، ساختار و... به روز شود؛ سعی می شود مبتنی بر دانش مناسب، به اقدامات بایسته و لازم در این عرصه جامه عمل پوشانده شود.

قاطبه حوزه و بدنه فراگیر به باور وجوب تحول در حوزه رسیدند

عماد در خصوص ارزیابی میزان موفقیت حوزه در تحقق تحول مد نظر رهبری، گفت: چند نکته قابل ذکر است که به این امر کمک خواهد کرد؛ آیا حوزه ضرورت چنین تحولی را فهم و باور دارد؟ به نظر بنده قاطبه حوزه و بدنه فراگیر حوزه شامل سیاست گذاران، برنامه ریزان، مدیران و آحاد جامعه حوزوی به این باور رسیدند؛ در این امر تردیدی وجود ندارد که ناظر به تحولات باید نسخه مناسب پیچیده شود و طبیعی است که تحولاتی را به دنبال خواهد داشت. وی در ادامه افزود: آیا تحولات در سازمان ریشه دار و کهن و گسترده به آسانی و به سرعت قابل اجرا است؟ به نظر بنده و برخی از دوستان باید ضمن نهایت تلاش در سرعت حداکثری این کار، این امر را مد نظر داشت که خواه ناخواه تحولات در سازمان های بزرگ و دارای سنت های عریض و اصیل کم و بیش با کندی مواجه است؛ باید تمام آحاد آن جامعه یا اکثریت به تحول صورت گرفته باور داشته باشند.

معاون پژوهشی حوزه علمیه تاکید کرد: با فشار، قدرت مدیریتی و... به نتیجه مطلوب نخواهید رسید و در یک جامعه بزرگ قابل اجرا نخواهد بود؛ باید تمام اقتضائات و شرایط محیطی فراهم باشد؛ باید به عزم ملی و برنامه مشترک تبدیل شود. وی ادامه داد: نکته سوم این است که تحول امری تدریجی است؛ تحول امری دفعی نیست که به یک باره تصمیم به تغییر بسیاری از نهادها، رویه ها و زیر ساخت ها گرفت؛ تحول امری مرحله ای، زمان بر و تدریجی است؛ اکنون اگر وارد بحث مصادیق شویم، می توان گفت در عرصه های مختلف در چند سال اخیر، تحولات بسیار خوب و چشمگیری صورت گرفته است.

عماد با اشاره به این که تحولات در زمینه علمی، آموزشی، پژوهشی، تهذیبی و تبلیغی بوده است، اذعان داشت: برخی از تحولات بنیادین که نیازمند طراحی و تدوین نقشه های راه است، آغاز شده است البته زمان بر بودن این تحولات طبیعی است؛ حوزه می توانست بهتر، سریع تر و بیشتر از حال عمل نماید؛ چرخه تحول فعال است، سرعت چرخه نیز نگران کننده نیست ولیکن با سرعت وضع مطلوب فاصله دارد؛ ناظر به اقتضائات، ضرورت ها، ظرفیت حوزه های علمیه و توانایی منابع انسانی می توان با سرعت بیشتری حرکت کرد. عماد افزود: جمع کثیری از عالمان عرصه دین پیشگامان امر روشن بینی دینی هستند که می توان از مقام معظم رهبری به عنوان عالمان دوراندیش، روشن بین و تحول خواه نام برد که در عرصه دانش دینی تاثیرگذاری شگرفی دارند؛ عالمان بزرگ دیگری در سطوح مرجعیت و رده‌های پایین تر در این راستا قدم برداشتند.

معاون پژوهشی حوزه علمیه تاکید کرد: امکان دارد روشن بینی برخی افراد با هنجارها و متدهای علمی آن عرصه همراه نباشد و بیم هایی را ایجاد سازد و این امری طبیعی است؛ امیدوارم در گفتگوهای آزاد، فضای آزاد اندیشی عالمانه و منطبق بر منطق معین که مد نظر مقام معظم رهبری است، شرایط لازم فراهم شود تا افراد در فضای امن نگاه خود را اعلام کنند؛ در صورت وجود خطایی، در چنین فضایی می توان دوستانه از خطا پیشگیری کرد. وی ادامه داد: اگر فضای آزاد اندیشی و مناسب گفتگوی عالمانه وجود نداشته باشد، خواه ناخواه کسی که خطا می اندیشد امکان دست یابی به حقیقت ناب برای وی فراهم نمی شود؛ امیدوارم تمام افرادی که دغدغه دین دارند و گمان می کنند باید برای پاسخگوی به نیازهای زمانه خود، ارائه مناسب دین اصیل را عرضه داشت، در تعامل و همفکری و مشورت علمی قرار گیرند تا خطا در تشخیص و تجویز به حداقل رسد و راه پیشنهادی کم خطر و از انحرافات احتمالی دور باشد.

تحول در نظام آموزشی کم و بیش شکل گرفته است

معاون پژوهشی حوزه علمیه با ذکر برخی اقدامات در راستای تحول در حوزه علمیه، گفت: با توجه به این که مسئولیتی جزئی در شورای پیگیری رهنمودهای مقام معظم رهبری و مراجع عظام تقلید در عرصه تحولات حوزه دارم، نمونه های محدودی از عرصه های مختلف ذکر می کنم؛ تحول در نظام آموزشی کم و بیش شکل گرفته است؛ بخش طراحی نظام جامع آموزش حوزه های علمیه یکی از برنامه های مصوب شورای عالی است که معاونت پژوهش حوزه های علمیه دست اندرکار اجرای آن است. وی ادامه داد: مسئولیت کمیسیون تحول در عرصه آموزش نیز بر عهده معاونت حوزه های علمیه است؛ در گام نخست تحول در نظام آموزشی حوزه در سطح یک طراحی جدیدی صورت گرفته است که این طراحی به صورت آزمایشی در نقاط محدودی اجرا شده است و بازخورد گرفته شد و اصلاحات آن بر اساس مطالعات ناظر به میدان آموزش انجام گرفته است؛ امسال مدیریت حوزه های علمیه تاکید دارد این طرح اجرایی شود تا گام نخست باشد.

عماد افزود: طرح جامع آموزشی از زمینه های تعامل علمی از طریق زبان آموزی، آموزش مهارت های پژوهشی و سایر مهارت های علمی آغاز می شود و اثرگذاری لازم را خواهد داشت؛ در عرصه آموزش، تبلیغ، تهذیب و... رشته های علمی جدیدی طراحی شده است؛ واحدهای آموزشی در مراکز تخصصی فعال شده است؛ در عرصه تبلیغ در بخش بین الملل رشته های تخصصی در تحصیلات عالی و سطوح عالی و مدارس علمیه رده عالی در حال طراحی است. معاون پژوهشی حوزه علمیه با ذکر اقدامات صورت گرفته در عرصه پژوهش، اذعان داشت: در مقوله نیازسنجی فعالیت های بسیار خوبی صورت گرفته است و برخی از اسناد نیاز سنجی منتشر شده و برخی در حال انتشار است؛ در عرصه روان شناسی، علوم تربیتی، اقتصاد، سیاست، قرآن و... نیازسنجی های پژوهشی با کمک دست اندرکاران درون نظام از جمله دستگاه های اجرایی در حال انجام است.

وی ادامه داد: ارزیابی وضعیت علم برای شناسایی وضعیت موجود دانش ها از جمله اقدامات صورت گرفته است؛ نزدیک به 10 سند در عرصه وضعیت شناسی علم با عنوان اسناد ممیزی علم، منعقد شده است؛ در عرصه نشست های علمی سامان دهی و حمایت خوبی انجام شده است؛ به طور متعارف با توجه به محدود بودن امکانات چاپی، در سال 3-2 شماره چکیده ای از نشست های علمی با عنوان نمایه نشست های علمی حوزه های علمیه منتشر شده است. عماد اظهار داشت: آئین نامه کرسی های آزاد اندیشی تصویب شده است و دبیرخانه آن تاسیس گردید؛ کرسی های آزاد اندیشی، فعالیت آزاد اندیشی طلاب و فضلای جوان حوزه علمیه را در بر می گیرد؛ در کرسی های نظریه پردازی، مناظره و نقد تمام آئین نامه های حمایتی طراحی و اجرای آن ها ابلاغ شده است.

وی با تاکید بر این امر که به تمام مراکز آموزشی و پژوهشی حوزه آئین نامه ها ابلاغ شده است، گفت: اگر فردی در حوزه مدعی نظریه جدیدی است، آمادگی حمایت از ارائه آن از نظر مادی و معنوی وجود دارد؛ نظام از عرصه آزاد اندیشی و نظریه پردازی حمایت می کند. معاون پژوهشی حوزه علمیه در خصوص عرصه تعاملات علمی، اذعان داشت: بین حوزه های علمیه و دستگاه های مختلف نظام تعاملات علمی خوبی در حال شکل گیری و اجرا است و روز به روز توسعه می یابد؛ حوزه های علمیه حضور نسبتا خوب و فعالی در کمیسیون های تخصصی سیاست گذار عرصه علم از جمله کمیسیون های تخصصی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، دارند.

معاونت پژوهش و معاونت بین الملل حوزه، سند مشترکی را با هدف بین المللی ساختن محصولات حوزه های علمیه طراحی کردند

وی با تاکید بر تلاش های صورت گرفته در عرصه بین الملل، گفت: معاونت پژوهش و معاونت بین الملل حوزه، سند مشترکی را با هدف بین المللی ساختن محصولات حوزه های علمیه طراحی کردند؛ این سندی سیاست گذارانه است تا مقدمه ای برای حضور در عرصه علم بین المللی شود. معاون پژوهشی حوزه علمیه با تاکید بر این که رشته های مرتبط با تبلیغ در حال توسعه هستند، گفت: در سال گذشته سطح 3 تحصیل حوزوی که هم تراز با کارشناسی ارشد است برای سفیران هدایت، مصوب و در برخی مدارس و مراکز سفیران فعال شده است.

وی افزود: در عرصه ارتباط سازمانی منابع خوبی در بحث استقلال حوزه های علمیه که از نکات مهم و مد نظر مقام معظم رهبری بوده است، به جد در حال پیگیری است؛ کمیته و شورای همکاری فی مابین سازمان اوقاف و امور خیریه و حوزه های علمیه و دستگاه های ذیربط وجود دارد تا منابع خیریه مردم تحصیل شود؛ این بخشی از فعالیت های صورت گرفته بود. عماد در اذعان بزرگ ترین چالش پیش روی تحول حوزه علمیه، گفت: مهم ترین مانع در این راه نبود نقشه هم افزایانه همکاری دستگاه های کلان حوزوی بود؛ یکی از توفیقات مهم مجموعه شورای پیگیری رهنمودهای رهبری و مراجع تقلید که با حضور روسای تمام دستگاه های مهم حوزه تشکیل می شود، در طول 3-2 سال اخیر ابتلاء یابی دستگاه ها از فعالیت های یکدیگر، ایجاد ادبیات مناسب برای همکاری، ایجاد روحیه تعامل و همدلی فی ما بین، بهره گیری از ظرفیت های علمی دستگاه های مختلف در راستای ایفای وظایف هر سازمان بوده است.

وی با اظهار امیدواری در جهت کاهش موانع، گفت: امیدوارم انگیزه و امکان برای تعامل و همکاری فی مابین تمام دستگاه ها بیشتر شود؛ در جمع فضلا این نکته را متذکر شدم که از جمله توفیقات شورای همکاری ایجاد ادبیات، رویه ها و فرهنگ مشترک همکاری مناسب در این راه است. معاون پژوهشی حوزه علمیه در پایان اذعان داشت: کوتاهی در عرصه اطلاع رسانی یکی از ضعف ها در این بخش است؛ متاسفانه گزارش روشن و اطلاع رسانی مناسبی از اقدامات دستگاه های مرکز مدیریت حوزه های علمیه اعم از حوزه های علمیه برادران و خواهران، دفتر تبلیغات حوزه های علمیه، جامعه الزهرا، مرکز خدمات حوزه های علمیه، مجمع نمایندگان طلاب، شورای عالی و دبیرخانه شورای عالی، جامعه مدرسین و... انجام نگرفته است؛ امیدواریم با اطلاع رسانی خوب جامعه علمی به خصوص جامعه علمی حوزه را در جریان تحولات صورت گرفته قرار داد.

ارسال نظر: