رئیس مؤسسه بهداشت معنوی: جوانان بدانند که امام جواد(ع) شهید تقوا است

امروز آخرین ماه ذی‌القعده است. ماهی که به دلیل مناسبت‌هایی مانند ولادت امام رضا(ع) و ولادت خواهر بزرگوار ایشان حضرت فاطمه معصومه(س) به نام حضرت ثامن الائمه(ع) متبرک است. پایان ماه نیز به گونه‌ای دیگر دل را به یاد امام رضا(ع) می‌اندازد چرا که 29 ذی القعده سالروز شهادت فرزند بزرگوار امام هشتم است. امامی که در اوج مظلومیت و در اوج جوانی از زهر کینه دشمن به شهادت رسید. می‌گویند اگر کسی به دیدار ثامن‌الائمه(ع) می‌رود از درب باب‌الجواد(ع) وارد حرم آقا شود و یا اگر کسی حاجتی و نیازی دارد آقا را به فرزندش جواد الائمه(ع) قسم بدهد تا نیازش به برکت نام ایشان برطرف شود. امروز بر آن شدیم تا ما نیز با یاد جوان اهل بیت(ع) امام جواد(ع) دست نیاز به سمت امام رضا(ع) دراز کنیم. متن زیر گفتگویی به مناسبت شهادت دوران امام جواد(ع) و آشنایی بیشتر با زندگی امام نهم(ع) با حجت الاسلام عشقی، رئیس مؤسسه بهداشت معنوی است.

نسیم: کمی از دوران امامت ایشان برایمان توضیح دهید.

حجت‌الاسلام عشقی: دوران امامت ایشان یکی از تاریکترین دورانی بوده است که امامان آن را تجربه کرده‌اند آن هم به این دلیل بوده است که انتصاب امام جواد(ع) به امام رضا(ع) را زیر سؤال برده بودند به این معنا که قبول نمی‌کردند که این شخص فرزند امام رضا(ع) است و این نیز به این جهت بوده است که امام رضا(ع) در جوانی فرزندی به دنیا نیاورده بودند و به همین دلیل در این سن که دارای فرزند شدند خیلی وقت‌ها اعتراضاتی می‌شد که شاید ایشان حتی فرزند امام(ع) نباشد.

این موضوع اوج مظلومیت امام رضا(ع) را نشان می‌دهد تا این حد که حتی نفس شناس برای تشخیص رابطه وراثتی امام رضا(ع) و امام جواد(ع) آوردند، نفس شناس کسی بود که مانند آزمایشات ژنتیکی الان قادر بود از روی شواهد با تبحر خاصی که داشت روابط نسبی را تشخیص دهد. آن قدر وضعیت آن زمان اسف‌بار بود که امام رضا(ع) به این شرایط تن می‌دهد که در یک باغ بین افراد دیگر شروع به کشاورزی کند و بعد نفس شناسی را بیاورند تا از میان جمعیت تشخیص دهد که چه کسی پدر امام جواد(ع) است.

الان چنین برخوردی حتی اگر با یکی از ما که افرادی معمولی هم هستیم صورت بگیرد نخواهیم پذیرفت که ما در بین مردان دیگر قرار بگیریم تا تأیید کنند که آیا این کودک فرزند ما است یا خیر. اما امام رضا(ع) با این که در جایگاه بسیار بالایی قرار دارد که جایگاه امامت است به خاطر دین زیر بار این موضوع می‌روند و در اوج مظلومیت این اتفاق انجام می‌شود.و آن فرد نفس شناس را می‌آوردند و او در بین افراد هر چه می‌گردد شواهدی در افراد نمی بیند که نشان دهد از میان این اشخاص کسی پدر امام جواد(ع) است تا این که نگاهش به امام رضا(ع) می‌افتد و از روی شواهد و ساق پای حضرت(ع) تشخیص می‌دهد که این فرزند متعلق به این آقاست.

نسیم: امام جواد(ع) در چه سنی به امامت رسیدند؟

حجت‌الاسلام عشقی: امام جواد(ع) در سن کودکی به امامت رسیدند و این باعث می‌شد تا عده‌ای زیر بار این موضوع نروند بنابراین زمانی که می‌خواستند امامت امام جواد(ع) را ثابت کنند تشبیهاتی را که به حضرت عیسی(ع) نسبت می‌دادند به ایشان نیز نسبت می‌دادند. ایشان حتی از همان دوران که در کوچه‌ها بازی می‌کردند در بازی‌هایشان هم سیره خاصی داشتند. اما امامت ایشان در این سن که 7 سال داشتند برای افراد ریش سفیدی که ائمه ای مانند امام رضا(ع) و حضرت موسی بن جعفر(ع) و برخی حتی امام صادق(ع) را درک کرده بودند ملموس و قابل باور نبود بنابراین برای اثبات امامت ایشان هم جلسات پرسش و مناظره بسیار زیاد برگزار شد و امام جواد(ع) با علم امامت خود به تمامی سؤالات به راحتی پاسخ می‌دادند و در نهایت برای مردم اثبات شد که ایشان امام هستند.

نسیم: در بین ائمه(ع) به امام جواد(ع) لقب تقی داده‌اند این لقب علت خاصی داشته است؟

حجت‌الاسلام عشقی: بله، همسر امام جواد(ع) ام فضل دختر مأمون بوده است که امام جواد(ع) به اصرار مأمون با دختر وی ازدواج کرد و در نهایت نیز ام فضل باعث شهادت این امام بزرگوار شد.

مأمون به شدت امام جواد(ع) را آزار می‌داد بارها سعی کرد به شیطنت‌های مختلف ایشان را اذیت کند. وی امام جواد(ع) را به مهمانی‌هایی دعوت می‌کرد که مجلس شراب و لهو و لعب بود و حتی افراد مختلف را مأمور می‌کرد تا رفتارهایی ناشایست را در مقابل امام(ع) انجام دهند حتی مأمون لعنت‌الله در مجلس عروسی امام زنی را مأمور کرد تا با جام‌های شرابی که از طلا ساخته شده بود در مقابل امام رفتارهایی را انجام دهد تا توجه آقا را به خود جلب کنند، اما حضرت با این که در اوج جوانی بودند هیچ توجهی به آن ها نکردند و مجلس را ترک نمودند.

حتی فردی آوازه‌خوان به نام محارق را مأمور میکند تا در مقابل حضرت قرار بگیرد و رفتارهایی را انجام دهد تا بتواند تمایل امام را به خود جلب کند، این فرد آن چنان در کار خود تبحر داشته که زمانی که این مأموریت را به او می‌دهند به مأمون می‌گوید اگر امام جواد(ع) ذره‌ای حب دنیا در دلش باشد او را به خود متمایل خواهم کرد. این طرف مقابل امام(ع) می‌نشیند و شروع می‌کند به نواختن عود و آواز خواندن. مدتی می‌گذرد اما می‌بیند امام جواد(ع) نه به او و نه به هیچ سمت دیگری نگاه نمی‌کند پس از مدتی امام به او نگاهی می‌کنند و می‌فرمایند، اتق الله. یک دفعه آن فرد عود از دستش می‌افتد و از آن مکان می‌رود.

مأمون جریان را که از او می‌پرسد می‌گوید این فرد وقتی به من گفت اتق الله چنان ترس وجودم را گرفت که حتی اسم خود را نیز فراموش کردم.

مأمون از این دست کارها بسیار زیاد انجام داد. هدف مأمون از این قبیل کارها این بود که وجهه امام جواد(ع) را خراب کند. و در نهایت که دید این کارها بر روی حضرت اثری ندارد نهایتا تصمیم به شهید کردن آقا گرفت.

امام جواد(ع) در مقابل همه این ترفندها ایستاد در حالی که ایشان در اوج جوانی بودند و همه چیز همه برایشان مهیا بود. طوری شده بود که خود مأمون و افرادی که در اطراف مأمون بودند اظهار خستگی می‌کردند از این که هیچ نقشه‌ای بر ایشان تأثیر ندارد.و این کار را به جایی رساند که اقا را به شهادت رساندند.

سیره امامان(ع) برای ما درس است خیلی وقت‌ها در زمانه کنونی دختران و پسران مدعی هستند که در حال حاضر جامعه بد شده، دانشگاه‌ها فلان طور است، ماهواره وجود دارد و .....، وقتی که جوانان با زندگی ائمه به خصوص امام جواد(ع) آشنایی اندکی پیدا کنند درخواهند یافت که امام(ع) همه امکانات در اختیارشان بود، امام (ع) داماد خلیفه شده بود و مأمون نیز مانند پدرش زندگی کاملا اشرافی داشت. ما به سادگی می‌گوییم جام شراب تعارف آقا می‌کردند اما این جام‌ها گاهی قیمتشان به اندازه یک شهر بود، مأمون زنان و کنیزان زیبایی را مأمور می‌کرد تا در مقابل آقا رفتارهای نادرست انجام دهند اما ایشان هرگز ذره‌ای توجهی به این موارد نداشت. این حرف که فرد آوازه خوان زد که اگر این فرد سر سوزنی حب در وجودش باشد به من متمایل می‌شود برای ما درس بزرگی است زیرا متوجه خواهیم شد که لازمه تقوا، علاقه نداشتن و دلبستگی نداشتن به دنیاست. البته این مسلما به معنای پیشرفت نکردن و در رکود ماندن نیست.

امام جواد(ع) را به همین دلیل است که لقب تقی دارند زیرا همه فرصت‌ها در اختیار ایشان بود اما هرگز ذره‌ای از تقوای خود دست نکشیدند، همان طور که می‌گویند امام علی(ع) را عدالتش به شهادت رساند همان گونه هم امام جواد(ع) به دلیل تقوایشان به شهادت رسیدند.

نسیم: لقب دیگر امام نهم(ع) نیز جواد است این لقب را از چه رو به ایشان داده‌اند؟

حجت‌الاسلام عشقی: آن خصلتی که امام جواد(ع) در بین ائمه(ع) به آن مشهور است این است که ایشان را به جود و کرمشان می‌شناسند، لذا همان طور که می‌گویند اگر کسی به دنبال همسر خوب است به حضرت فاطمه معصومه(س) متوسل شود، اگر کسی بیماری دارد که می‌خواهد شفا پیدا کند می‌گویند به در خانه امام رضا(ع) برو و یا اگر کسی گرفتاری، حاجتی ، اسیری و یا زندانی دارد می‌گویند باید متوسل به حضرت موسی‌بن جعفر(ع) شوی در رابطه با امام جواد(ع) سفارش شده که اگر کسی مشکل دنیایی دارد، می‌خواهد وسعت روزی داشته و زندگی اش برکت داشته باشد به امام جواد(ع) متوسل شود. بنابراین کسی که مشکلی مالی دارد به او می‌گوییم که جلسه‌ای و روضه‌ای برای امام جواد(ع) برگزار کند تا مشکلش به اذن خداوند حل شود. یا به فقیری به اسم امام جواد(ع) کمک شود.به جوانان هم گفته می‌شود که برای حل مشکلات زندگی‌اش از جمله کار و شغل به امام جواد(ع) توسل پیدا کند که ان‌شاالله دست خالی بازنخواهد گشت.

نسیم: آیا این موضوع که می‌گویند در هنگام ورود به حرم امام رضا(ع) از درب باب الجواد(ع) بروید دلیل خاصی دارد؟

حجت‌الاسلام عشقی: ما خیلی از مستحباتی که داریم به دلیل رفتارهایی است که از طرف ائمه(ع) انجام شده مثلا می‌‌گویند مستحب است که موقع تکبیر 7 بار تکبیر بگوییم و بعد نماز را بخوانند این به این خاطر است که گفته می‌شود حضرت سیدالشهدا، تازه به زبان آمده بودند که به مسجد آمدند و می‌خواستند تکبیرة الاحرام بگویند بنابراین پیامبر(ص) 7 بار تکبیر‌ه الاحرام را تکرار کردند تا امام حسین(ع) توانستند آن را درست تکرار کنند. یعنی رفتار اهل بیت(ع) برای ما رفتاری است که مستحب محسوب می‌شوند.

در رابطه با زیارت امام رضا(ع) وقتی مردم می‌خواستند به دیدار ایشان بروند چندین درب وجود داشت که مردم می‌توانستند به خدمت ایشان برسند اما وقتی امام رضا(ع) نزدیک شهادتشان بود و امام جواد(ع) به نزد پدر آمدند تا هم علم امامت را دریافت کنند و هم این که مسلما تنها امام است که می‌تواند غسل را انجام دهد از همین در وارد شدند که امروز باب‌الجواد(ع) نام دارد، در حقیقت امام رضا(ع) در لحظات آخر عمرشان نگاهشان به این در بوده است لذا می‌گویند که وقتی می‌خواهید به زیارت امام رضا(ع) بروید از این در وارد شوید زیرا این همان مسیری است که امام جواد(ع) برای دیدار پدر طی کرده است.

نسیم: حرز امام جواد(ع)نیز از شهرت خاصی برخوردار است. این حرز را در چه مواردی به کار می‌برند؟

حجت‌الاسلام عشقی: از هر کدام از ائمه(ع) حرزی داریم. حرز یعنی دعایی که ائمه(ع) می‌نوشتند و این باعث می‌شده تا فرد در پناهی قرار بگیرد که سحر و جادو و چشم زخم بر وی اثر نداشته باشد اما حرز امام جواد(ع) به این دلیل معروف است که در زمان ایشان بازار جن و جادو رونق داشته و جن گیرها بازار خوبی داشتند و همین باعث شده بود تا زندگی مردم مختل شود به همین جهت مردم به امام مراجعه کردند و از آقا خواستند تا به آن‌ها کمک کنند و امام جواد(ع) نیز این حرز را در اختیار مردم قرار دادند و این باعث شد تا مردم در این رابطه امنیتی پیدا کنند.برای همین هم هست که این حرز نسبت به حرزهای دیگر شهرتی دارد. امروز هم برای چشم زخم و طلسم این حرز مناسب است زیرا می‌دانید که امروز هم ما تا حدی درگیر این مسائل هستیم. زیرا در جاهایی متأسفانه از جن‌ها برای درمان استفاده شد و همین باعث شد تا این‌ها تا حدی وارد زندگی مردم شوند بحث چشم زخم هم که از قدیم بوده و همچنان نیز هست.

من این توصیه را دارم که مطالعه زندگی اهل بیت(ع) زیاد وقت ما را نمی‌گیرد بهتر است حداقل زمان کوتاهی را به مطالعه این مطالب بگذرانیم و بدانیم که این مطالب در مشکلات زندگی به داد ما خواهد رسید و ما را راهنمایی خواهد کرد و این گونه با ائمه(ع) نیز ارتباط بهتری می‌گیریم و مسلما ائمه(ع) نیز برای ما دعا خواهند کرد تا خداوند حاجتمان را برآورده کند.