شورجه: فیلم دفاع مقدس کاملا ملی است؛ بودجه‌اش هم باید بصورت ملی فراهم شود

به گزارش «نسیم»، موضوع این هفته برنامه رادیویی "سینما معیار" باعنوان «سینمای دفاع مقدس از عنوان تا واقعیت» بود. در این برنامه محمدرضا شرف الدین و جمال شورجه کارگردان و تهیه کننده سینما حضور تلفنی داشتند.

* سینمای دفاع مقدس مولود انقلاب است

در این برنامه جمال شورجه کارگردان سینمای ایران در ابتدای سخنانش گفت: سینمای دفاع مقدس ملی ترین و واقعی ترین سینمایی هست که ما تا به امروز داشتیم. این سینما مولود خود انقلاب است چون این جنگ به خاطر انقلاب بر ما تحمیل شد.

این کارگردان سینما با اشاره به روزهای دفاع مقدس گفت: در برهه ای که از همه دنیا بر علیه این انقلاب ایران قدعلم کرده بودند و مردم ایران دفاع می کردند، سینمایی با عنوان سینمای دفاع مقدس متولد شد که شالوده این سینما دفاع از ارزش ها، دفاع از کشور اسلامی مان بود.

وی ادامه داد: سینمای ایران پیش از انقلاب ژانر های مختلف داشت از جمله سینمای اجتماعی سینمای کودک و ... ولی حقیقتا سینمای دفاع مقدس و جنگ به صورت واقعی نداشتیم. این درحالی بود که این نوع سینما در سایر کشورها حتی سینما هالیوود وجود داشت. آمریکا به خاطر این که خودش جنگ را در کشورهای مختلف ایجاد کرده بود، یک ژانر خاص و بومی خاص از سینما جنگ برای خودش شکل داده بود.

* سینمای ما در حقیقت برمبنای دفاع مقدس بود

این کارگردان سینما با اشاره به سینمای جنگ در سایر کشورها ادامه داد: بعداز جنگ جهانی دوم هم در اروپا یک ژانر سینمای جنگ شکل گرفت. اما سینمای ما در حقیقت برمبنای دفاع مقدس بود. جنگی که دفاع از سرزمین بود و به حسب آن سینمای ما هم سینمای دفاع مقدس نام گرفت.

در ادمه برنامه سید امیر جاوید مجری برنامه سوال کرد: سینما دفاع مقدس با این مشخصاتی که گفتید باید در بدنه سینما و جریان غالب سینما باشد. ولی سوال اینجاست که چرا این سینمای دفاع مقدس را درطول سال و در ژانرهای مختلف نمی بینیم؟

شورجه اینگونه پاسخ داد: ما در طول چه زمان جنگ چه بعد جنگ سینمای دفاع مقدس را داشتیم. و نمونه های خوبی که به لحاظ مخاطب پذیری موفق بودند داشتیم و داریم. اما از جهت اهمیت و ارزش گذاری حماسه دفاع مقدس متاسفانه هنوز حق مطلب ادا نشده است و تولید آثار دفاع مقدس کم داشتیم.

وی در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به اینکه برخی از شبه روشنفکران دید درستی به مقوله دفاع مقدس ندارند گفت:

* فیلم دفاع مقدس فیلمی ملی است و بودجه آن هم باید بصورت ملی فراهم شود

در ادمه برنامه مجری پرسید که: فرض کنید که هیچ بودجه ای برای سینمای دفاع مقدس نباشد و هیچ اهتمامی هم از سوی مسئولین دیده نشود آیا باید ساخت چنین فیلمهایی متوقف شود؟

شورجه پاسخ داد: فیلم دفاع مقدس یک فیلم کاملا ملی است و بودجه آن هم باید به صورت ملی فراهم شود و در واقع از بودجه حاکمیت تولید شود. تولید فیلم دفاع مقدس سخت و هزینه بر است. نمی توانیم از تهیه کننده خصوصی انتظار داشت که در این زمینه هزینه کند.

وی ادامه داد: سختی هایی که در حصر اقتصادی و شرایط اقتصادی هست را بر این مساله اضافه کنید. اما با این وجود ما می توانیم بودجه ها را درست تقسیم کنیم و در حوزه فرهنگ به جا هزینه کنیم تا فیلم های دفاع مقدس هم ساخته شود.

کارگردان فیلم «سی و سه روز» صحبتهایش را اینگونه تکمیل کرد: راهکار های دیگری هم وجود دارد مثلا از کمک های مردمی وخیرین برای ساخت فیلم دفاع مقدسی استفاده کرد. خیرین مختلفی که در حوزه های مختلف فعال هستند میتوانند امکانات و ظرفیت های مالی خود را در این راه ها هزینه کنند.

* در بررسی فیلم نامه ها ممکن است خطا کنیم

در ادامه برنامه رادیویی سینما معیار، مجری در گفتگوی تلفنی با محمدرضا شرف الدین مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس از فرآیند تصمیم گیری برای تولید آثار دفاع مقدسی در این انجمن سوال کرد.

محمدرضا شرف الدین مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس در ابتدای سخنانش گفت: بعد از اینکه فیلمساز فیلمنامه اش را به انجمن تحویل می دهد. ابتدا شوراهای متناسب با آن فیلم نامه تشکیل می شوندو هر فیلم نامه ای چه کوتاه و چه بلند سینمایی همه در جایگاه خودش مورد بررسی قرار میگیرد.

در اینجا امیر جاوید پرسید: آیا در این بررسی ها ممکن است خلل و ایرادی هم وارد شود. که شرف الدین این گونه پاسخ داد: ما و دوستانمان ادعای معصومیت نداریم. ممکن است خللی هم وجود داشته باشد. اما یک فضای گفتمان یا گفتگوی مناسب در این شوراها هست یعنی اگر فیلمنامه ای رد شود یا اصلاح شود، طبق چیزی است که از ما خواسته شده و به آن هم معتقدیم. اگر فیلم نامه ای هم تصویب شود حتما یک مبانی نظری مستحکمی در پشت آن نظرات تصویب فیلم ها هست .

* برخی فیلمسازان می توانند آزمایش هایی را در آثار دفاع مقدس انجام دهند

در این جای بحث بود که مجری پرسید: یعنی تولید آثاری مثل «پنجاه قدم آخر» را باید به حساب بخشی که ضریب خطا را در نظر می گیرد گذاشت؟

شرف الدین اینگونه پاسخ داد: ما برای بخشی از فیلم سازهای مان، یک فضای متفاوتی قائلیم یعنی معتقدیم که از نظر پختگی و توانمندی به نقطه ای رسیدند که می توانند آزمایش ها یا تجربه هایی را انجام دهند. هر چند که ممکن است برخی بگویند که سینمای دفاع مقدس یا انجمن سینمای دفاع مقدس محل اینگونه آزمون و خطاها نیست.

مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس همچنین گفت: به هر جهت عرصه فرهنگ یک عرصه تضارب آراست. جایی که همیشه جای بحث و حرف و نقد زیاد است میتواند یک نفر بیاید و حالا موفق شود یا موفق نشود. اینها طبیعی است که در محیط فکری و اندیشه ای پیش آمدی است که اتفاق میافتد.

مجری برنامه در اینجا بحث موضوعی را مطرح کرد که چرا با این نوع نگاه، فیلمساز در نهادی مثل گسترش سینمای مستند و تجربی این تجربه ها را کسب نکند. چرا این تجربه ها در ساخت فیلم های سینمای دفاع مقدس در نهادی مثل انجمن سینمای دفاع مقدس صورت می گیرد.

* هیچ فیلمسازی نمی خواهد روی آبروی خودش شرط بندی کند

شرف الدین با قبول این نقد گفت: در مورد این موضوع اصلا جایی برای دفاع آنچنانی وجود ندارد. اما این را باید درنظر داشت که هیچ فیلمساز باتجربه ای نمی خواهد بر سر کارنامه هنری و آبروی خودش شرط بندی کند.

وی در بخش دیگری از سخنانش گفت: ما اگر فیلم سازهای بزرگ دنیا را رصد کنیم کسانی هم بودند که با وجود کارهای موفق در مسیر اندوختن تجربه خطاهایی را هم داشتند. در زمان جنگ هم یک عملیاتی انجام میشد و تعدادی شهید و جانباز هم میشدند ولی آن عملیات موفق نبود.

* «دلتنگی های عاشقانه» بسیار فیلم خوبی است

امیرجاوید این بار گفت: حق با شماست ولی وقتی تعداد عملیات های شکست خورده بالا میرود، حساسیت ها بیشتر می شود.

شرف الدین از مجری برنامه به صورت مصداقی خواست که چه فیلمی را انجمن سینمای دفاع مقدس ساخته که نا موفق شده است. و امیر جاوید گفت: مثل فیلم «دلتنگی های عاشقانه».

مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس این بار گفت: «دلتنگی های عاشقانه» بسیار فیلم خوبی است و به شدت از آن دفاع میکنم و حاضرم با هر کسی که ادعایی نسبت به انحراف یا مساله دار بودن آن دارد، بنشینم و بحث کنم.

امیر جاوید به عدم حضور این فیلم در جشنواره مقاومت اشاره کرد و شرف الدین گفت: من مدیر انجمن سینمای دفاع مقدس هستم و رئیس جشنواره مقاومت هم بودم. من نخواستم که این فیلم در بخش مسابقه به ارزیابی راه پیدا کند. دلیلش هم این بود که هم خود من عضو هیات داوران بودم و چون نمی خواستم شبهه ای در مورد اعمال نفوذ در داوری شکل نگیرد این کار را کردیم. وگرنه من مطمئنم که اگر این فیلم داوری می شد قطعا در هر پنج مورد کاندید میشد صرف نظر از اینکه حالا آیا جایزه ای میگرفت یا اول میشد.

در ادامه برنامه کلیپ صوتی اظهارات کیارستمی پخش شد که در آن با اشاره به اظهارات ابراهیم حاتمی کیا گفته بود: «خانه دوست کجاست» ماندگار شد چون راجع به یک ارزش انسانی صحبت می‌کرد. اما فیلم‌های تو نماند چون تو راجع به دوره‌ای از تاریخ ایران حرف زدی که تازه آن دوره هم بچه‌ها را به هیجان آوردی و احمدپورهای دیگر رفتند در جنگ و کشته شدند و حالا پس از سال‌ها می‌شود راجع به آن‌ها فکر کرد که آن‌ها چطوری از بین رفتند. در یک جنگی که هیچ مفهومی نداشت.

* اگر داعشی ها حمله کنند، کیارستمی به جوانها می گوید از خاک ایران دفاع کنید

مجتبی راعی کارگردان سینمای ایران مهمان دیگر سینما معیار بود که در ارتباط تلفنی با اشاره به اظهارات کیارستمی گفت: واقعیتش این است که این گفته ها برای فضاهای مطبوعات است. طبیعی است که الان هم اگر گروهک تروریستی داعش به ایران حمله کند، من به جوانان خود می گویم که بروید و بجنگید.

وی ادامه داد: اگر الان داعشی ها به خاک ایران بیایند و بخواهند خوزستان را از ایران جدا کنند، خود آقای کیارستمی به جوانها می گوید که از خاک ایران دفاع کنید.

در این جا مجری برنامه با اشاره به اظهارات یک منتقد سینمایی که گفته بود مردم اقبالی به دفاع مقدس نداشتند از راعی در مورد روزهای دفاع مقدس و نگاه مردم به آن دوره سوال کرد. راعی در پاسخ گفت: من این فضاها را درک نمی کنم. زیرا در آن دوره به مملکت ما حمله شد و همه با هم متحد شده بودند که این حمله را دفاع کنند. به غیر از منافقین که برای صدام ستون پنجم بودند، بقیه می فهمیدند که باید در مقابل صدام ایستاد. وگرنه همین دوستان که این اظهارات را دارند در روزهای جنگ هم دنبال این بودند که در تهران آرامش باشد. بنابراین عده ای باید به جنگ می رفتند تا این ها در امنیت باشند. اگر این طور نبود که امروز صدام می آمد و یک منتقد عرب را رئیسشان می‌گذاشت.

* یک عده ای گفتند که باید مطابق سلیقه ما فیلم بسازی

این کارگردان سینمای ایران در خصوص کم کاریش در سینمای دفاع مقدس گفت: ما یک تعداد فیلم‌نامه نوشتیم ولی یک عده ای گفتند که باید مطابق سلیقه ی ما فیلم بسازی. یک فیلم‌نامه ای برای کنگره ی جنوب نوشتم و یکی آمد گفت که نباید این فیلم ساخته شود و از این فیلم نامه ایراد گرفت. درحالی‌که سردار غلامی که خودش جنوبی است و در این جنگ حضور داشته است به من گفت: این فیلم خیلی جذاب می شود ولی متاسفانه در آخر نظر بر این شد که شرایط ساخت این فیلم فراهم نشد.

راعی در آخر گفت: امیدوارم شرایطی فراهم شود که سلیقه های دیگری هم بتوانند در موضوع دفاع مقدس فیلم بسازند.

برنامه رادیویی سینما معیار پنجشنبه ها ساعت 17 از رادیو گفت وگو پخش می شود. برنامه ای که با اجرای سید امیر جاوید و تهیه کنندگی و سردبیری محمد جواد طالبی به موضوعات و مسائل روز سینمای ایران می پردازد .