کارگردان نمایش مسالهدار به حواشی پاسخ داد
کارگردان نمایشنامه پرحاشیه "ناگهان هذا حبیب اله..." در گفتگو با «نسیم»، گفت: من مصالح و اخلاقیات جامعه امروزم را در نظر گرفته و بر اساس آن کار می کنم و اگر غیر از این باشد، اصلا کار نمیکنم
روز گذشته روابط عمومی مرکز هنرهای نمایشی در خبری اعلام کرد نمایشنامه "ناگهان هذا حبیب اله..." نوشته عباس نعلبندیان به کارگردانی رضا دادویی در روزهای سه شنبه و چهارشنبه 6 و 7 آبان ماه 93 ساعت 18 در سالن اصلی مجموعه تئاتر شهر نمایشنامه خوانی خواهند داشت.
در این نمایشنامهخوانی بازیگرانی همچون حسین پاکدل، علی سرابی، پریسا مقتدی،هوشنگ هیهاوند، ژاله صامتی، الهه حسینی، سید جواد طاهری و علی امیری ایفای نقش خواهند کرد. این برنامه در سلسله نمایشنامه خوانیهای سوگواره "شبهای واقعه" اجرا میشود.
این خبر در حالی اعلام میشود که آثار عباس نعلبندیان سالهاست در فهرست ممنوعه قرار دارد و به دلیل محتوای ضد مذهب اکثر آثار او، وزارت ارشاد مجوزی به اجرای آثار وی نمیدهد.
در نمایشنامه "ناگهان هذا حبیب الله مات فی حب الله ، هذا قتیل الله مات بسیف الله" درباره مفهوم شهادت و قربانی شدن است ، روایت حول شخصیتی به نام "فریدون" می گردد که ما او را از لابلای مونولوگ های همسایه هایش میشناسیم. مردمانی که هریک نظری عجیب در مورد او و صندوقچه ای که در اتاق اش است دارند اما همه بر این نظر متفق اند که صندوق او پر از پول است. در انتها هریک با انگیزه ی تصاحب پول اما در اقدامی جمعی "فریدون" را می کشند و پس از روبرو شدن با صندوق خالی از کرده ی خود پشیمان می شوند و باز از فضایل او حرف می زنند.
«نسیم»، در گفتگویی با دادویی، کارگردان این کار پرداخته تا به حاشیه هایی که درباره این کار اتفاق افتاده، توضیحات خود را بیان دارد.
نسیم: آقای دادویی من قبل از اینکه با شما راجع به حاشیههایی که نسبت به این کار رخ داده مصاحبه کنم، متن کامل این نمایش نامه را مطالعه کردم و هیچ وجه مشترکی با قیام عاشورا پیدا نکردم. بلکه با نمایشنامه ای پر از صحنه های ایروتیک و ناهنجار روبرو گشتم.
من با توضیحاتی که الان می دهم ذهن شما روشن خواهد شد. اول اینکه متنی که در اختیار گروه بازیگری ما هست، در واقع بر اساس نمایش نامه ناگهان هذا حبیب اله است، یعنی بر اساس آن نمایش نامه تنظیم شده و اصل آن نیست. و در واقع فقط خط سیر اصلی قصه حفظ شده و تمام المان ها و قسمت هایی از متن که بر اساس فرهنگ آن موقع (قبل از انقلاب) نوشته شده، کاملا از متن حذف شده است. و الان خلاصه داستان این شده که معلمی است که به آن تهمت زده شده و از مدرسه اخراج شده است و به خانه ای آمده که اهل آن خانه فکر می کنند او آدم پولداری است و قصد دارند که صندوقچه پول او را بدزدند.... او را می کشند تا پول های او را به دست آورند ولی پس از کشتن متوجه می شوند که به جای پول، در آن صندوق فقط کتاب است.
نسیم: در متن اصلی نمایشنامه، فریدون، آدم مست و ناهنجاری است و با فاطمه، دخترک داستان رابطه ای غیر معمول دارد.
تمام ارتباطاتی که در متن قبل، فریدون با شخصیت فاطمه داشته حذف شده و فریدون قصه در متن ما، بین تمامی اهالی خانه در فاطمه یک صداقت و پاکی می بیند و یک علاقه مندی به فاطمه پیدامی کند و دیگر هیچ ارتباط ویژه ای با فاطمه ندارد چون می بیند او دنبال پول او نیست و حرف درست و منطقی با او دارد.
نسیم: باز در متن اصلی، دو شخصیت " حسین و تقی" به نحوی هم جنس باز معرفی می شوند.
الان از ارتباط این دو شخصیت( حسین و تقی) شما ممکن است احساس کنید که ارتباطی بین اینها باشد ولی جمله هایی در نقش فریدون هست که می گوید: "حسین آقا من می فهمم که شما چه مشکلی داری و همان تهمتی که به من می زنند ، الان دارند به تو هم می زنند." و تمام آن ارتباطات بد قبلی حذف شده است. و من به شما قول می دهم نمایش نامه ای را که الان ما بازنویسی کردیم، اگر نعلبندیان هم زنده بود، این متن حال حاضر را می نوشت و اجرا می کرد. و من مطمئنم با دیدن این اجرا تمام ذهنیات شما نسبت به کار عوض خواهد شد.
نسیم: قبلا شما عنوان کرده بودید که نعلبندیان از اساس این متن را به امام حسین (ع) تقدیم کرده است. او در این اثر، نگاهی امروزی به واقعه کربلا داشته و بنابراین تغییرات چندانی لازم نبود و فقط در حد چند واژه و جمله، حذفیاتی داشتیم.
شما خیالتان راحت باشد که ما هر کلمه ای که زشت و ناروا بوده و درواقع با فرهنگ و اخلاقیات ما هماهنگی نداشته کاملا حذف کرده ایم. و فکر می کنید که قرار بوده ما این کلمات زشت را بر روی صحنه اجرا کنیم؟ یعنی انقدر ما ساده و نابلدیم؟
اگر شما داستان و نمایش الان را ببینید متوجه می شوید . شخصیت های نمایش براساس یک غفلت و ناآگاهی و نادانی ، می آیند و فریدون را می کشند. و وقتی پس از کشتن فریدون، صندوق کتاب او را به جای پول می بینند، کاملا از کار خود پشیمان می شوند و اظهار ندامت می کنند. و هر کس هر اشتباه و خطایی را براساس شخصیت خودش انجام داده ، با نواها و صداهایی که از بیرون و از هیات های عزاداری می شنوند ( چون این قصه در روز عاشورا اتفاق می افتد) همه به نوعی به امام حسین پناه می برند و اظهار پشیمانی می کنند.
از ناگهان هذا حبیب اله فقط خط سیر اصلی قصه باقی مانده است و من می پذیرم که الان آنهایی که فکر می کنند می خواهند نمایش نامه ای اجرا شود که دقیقا مو به مو و نعل به نعل باشد، بر من خورده بگیرند که تو به چه حقی آن را تغییر داده ای؟ ولی من مصالح و اخلاقیات جامعه امروزم را در نظر گرفته و بر اساس آن کار می کنم و اگر غیر از این باشد، اصلا کار نمی کنم.
گفتنی است رضا دادویی کارگردان این برنامه نمایشنامهخوانی و ریاست شورای نظارت و ارزشیابی اداره کل هنرهای نمایشی درباره اجرای این نمایشنامه گفته بود: این روخوانی فرصتی است تا متوجه شویم برخی اسامی که سالها بیدلیل و بیهیچ توجیه منطقی، امکان اجرا نداشتهاند، میتوانند به صحنه بازگردند... نعلبندیان از اساس این متن را به امام حسین (ع) تقدیم کرده است. او در این اثر، نگاهی امروزی به واقعهی کربلا دارد. بنابراین تغییرات چندانی لازم نبود و فقط در حد چند واژه و جمله، حذفیاتی داشتیم.
حال جای سوال باقی می ماند که با توجه به این حذفیات گسترده و بازنویسی اثر، جای چنین نمایش نامه هایی در این ایام و اصرار کارگردان بر اجرای اثر، چه دلیلی دارد؟ و اصولا جناب دادویی چگونه مدعی هستند که آثار افرادی نظیر نعلبندیان "بدون هیچ توجیه منطقی امکان اجرا نداشته اند" آن هم در حالی که خودشان بر بخش های نامناسب آن اذعان دارند و برای کم کردن شدت ابتذال آن، دست به سانسور گسترده نمایشنامه زده اند!