فروتن، کارگردان تئاتر: عدم حمایت، تئاتر مذهبی را نابود میکند
کارگردان نمایش "واقعهخوانی ۳۰ صفر" به «نسیم» گفت: نمایشهای مذهبی با تکرار کلیشهها دارند از بین میروند/ من احساس دین و وظیفه خود دانستم، با کاری نو مخاطب را به سالن بکشانم
به گزارش خبرنگار «نسیم»، فرهنگسرای ابن سینا با هدف و رویکرد ارتقاء فرهنگ دینی و تثبیت هنر نمایش در میان شهروندان تهرانی، نخستین سوگواره نمایشهای آئینی خمسه را برگزار میکند.
سوگواره آئینی خمسه با محوریت سوگواره ائمه اطهار (سلام ا… علیه) برگزار شده است و با اهدافی نظیر حمایت از نمایشهای مذهبی، ارتقاء اخلاق شهروندی با بهره گیری از فرامین ائمه اطهار (ع)، ترویج فرهنگ مهربانی با بهرهمندی از سیره توجه به شعار سال، مبنی بر تبیین سیاست مقام معظم رهبری در حوزه فرهنگ، این سوگواره را برپا کردند.
این سوگواره که از ابتدای محرم و در دو بخش نمایش های صحنه ای و میدانی آغاز به کار کرده بود، با اتمام ماه صفر به کار خود پایان داد و اختتامیه این سوگواره هفتم دی ماه در فرهنگسرای ابن سینا برگزار می شود.
یکی از نمایش های صحنه ای این سوگواره، نمایش "واقعه خوانی 30 صفر" به کارگردانی برکه فروتن بود که ماجرای شهادت امام رضا(ع) را از زاویه ای دیگر نگریسته بود. در خلاصه این نمایش آمده است: جوانی بیمار به نام جوزان که از شدت تب می سوزد به نزد طبیب می رود که او را درمان کند و قصه خود را نزد طبیب و دخترش بازگو می کند که در گذشته دلبسته دختری می شود و وقتی خواسته او را اختیار کند، متوجه می شود که امام رضا(ع) او (بانو خیزران) را به همسری خویش برگزیده و او سرشکسته، کینه امام را به دل می گیرد و...
خبرنگار«نسیم»، در گفتگویی با کارگردان این نمایش، پای صحبت های این کارگردان جوان نشست تا از گلایه های او راجع به عدم حمایت مسئولین از کارهای دینی مذهبی و اینکه احساس وظیفه می کرده با توجه به این کارهای تکراری مذهبی، کار نویی ارائه دهد.
برکه فروتن، کارگردان این نمایش درباره کلیشه ای شدن موضوع و اجرای نمایش های مذهبی گفت: این کار نوشته آقای فرهاد ارشاد است و روایتی واقعی نیست و در واقع روایت نویسنده و تخیلات خویش است و همین نمایش در جشنواره رضوی برگزیده شده است و من این متن را انتخاب کردم و دوست داشتم اگر قرار باشد یک کار مذهبی بر روی صحنه ببریم فقط تماشاگران محدودی به دیدن کار نیایند. چون شما میدانید متأسفانه از نمایشهای مذهبی استقبال چندانی نمیشود و تماشاگران زیادی ندارند به دلیل اینکه مردم وقتی اسم یک کار مذهبی به وسط میآید فکر میکنند که شاهد یک تعزیه به همان شیوه سنتی خواهند بود، بلکه میتوانست با گذشت سالهای زیادی از شروع تعزیه شکل کارحداقل عوض شود تا برای تماشاگر جذابیت داشته باشد یا در نمایش آن شکل و شمایل تعزیه اجرا نگردد.
فروتن ادامه داد: ببینید ما در یک کشور مذهبی زندگی میکنیم و در طول سال شاهد ایام و روزهایی هستیم که به طور مستقیم با مذهب ما گره خورده است مثل ایام شهادت و یا تولد معصومین و از این طرف تئاتر و نمایش وجود دارد که فکر میکنم در ایران تعزیه و در پی آن نمایش و تئاتر ما یک جورایی از فرهنگ و دین ما نشأت گرفته است و اگر قرار باشد تعزیهای که در گذشته در تکایا اجرا میشد به همان شکل و در قالب نمایش به روی صحنه برود مخاطب امروز ما و به خصوص مخاطب جوان تحمل نخواهد کرد و پس میزند و در نتیجه ما نتوانستهایم آن مفاهیم دینی خود را در قالب نمایش اجرا کنیم.
فروتن درباره تغییراتی که باعث جذابیبت بیشتر کار شده بود، توضیح داد : با عوض شدن زمانه و نوع نمایش، خواه نا خواه آن شکل قدیم نمایش نیز عوض میشود اما برای اینکه مخاطب خود را حفظ کنیم میبایستی تغییراتی در نوع اجرای خود دهیم حتی این تغییرات را در اجراهای رو حوضی نیز شاهد بودیم ولی این تغییرات را در اجرای تعزیه و نمایشهای مذهبی کمتر شاهد هستیم و من سعی کردم در این کار به اجرای نو و جدیدی برسم و آن زمان بلند اجرای نمایش را به خاطر خستگی تماشاگر حذف کردم و در ادامه سعی کردم داستان را برای مخاطب جذاب ارائه دهم.
معمولاً به دلیل نوع بیانی که کارهای مذهبی دارند تماشاگر کمتر به دیالوگ ها گوش میدهد و روایت از دستش خارج میشود و چیزی دستگیرش نمیشود. من سعی کردم همان نوع و شیوه زبان را حفظ کنم ولی شکل اجرای کار را با انجام حرکات گروهی و آوایی به سمتی ببرم که تماشاگر به کار توجه کند و خوشبختانه بازخوردی نیز که از تماشاگران عام وتئاتری دریافت کردم خوب بوده و اغلب از کار رضایت داشتهاند و برداشتهای گوناگونی از کار داشتهاند مانند اینکه شیاطین هیچ وقت موفق نمیشوند یا علاوه بر زهر، بخل و کینه و حسادت نیز در شهادت آقا امام رضا (ع) تاثیرگذار بوده است.
کارگردان این نمایش راجع به بی مهری مسئولین و عدم حمایت های آنها افزود: ما قبل از اینکه کار را آماده کنیم آن را به بنیاد تئاتر دینی پیشنهاد دادیم و آنجا خیلی استقبال کردند که به ما جای تمرین بدهند و با سالنهای متفاوتی مذاکره کردند تا برای نمایش اجرای عمومی بگیرند که متأسفانه سالنها به دلایلی امتناع ورزیدند و گفتند که جای خالی ندارند و مسئله دیگری که در این کار بسیار ناراحت کننده بود، مسئله بودجه است. من این کار را به سفارش بنیاد تئاتر دینی آماده کردم و قرار نبود در سوگواره خمسه شرکت کنم ولی وقتی این ماجراها اتفاق افتاد برای اینکه حداقل کار دیده شود آن را به سوگواره آوردم و آنها نیز لطف کردند و این شش اجرا را در تالار محراب برای ما مهیا کردند من برای این کار پیگیریهای زیادی کردم چون یک کار مذهبی و مناسب شهادت امام رضا (ع) بود، با آستان قدس رضوی، بنیاد امام رضا و سازمانهای مختلف و حتی خود مرکز هنرهای نمایشی رایزنی کردم ولی متأسفانه هیچگونه حمایت مالی از این کار صورت نگرفت با این که یک کار ارزشی و دینی است .
فروتن با اظهار گلایه از عدم حمایت مالی از کارهای مذهبی ادامه داد: کارهای مذهبی تا بخواهد جا بیفتد و تماشاگر خود را جذب کند زمان میبرد و اگر این حمایتهای مالی و دادن سالن نیز از آن دریغ شود، واقعاً نابود میشوند و کسانی که میخواهند کار مذهبی انجام دهند و آن را در قالب نمایش و داستانی مدرن و جذاب ارائه دهند با این عدم همکاری سرخورده و ناامید میشوند و ما میمانیم با کارهایی که سالیان سال است که دارند اجرا میشوند و مخاطبی نیز ندارند و با این کارها هیچ اتفاق خوبی برای نمایشهای مذهبی نخواهد افتاد.
فروتن گفت راجع به کارهای مذهبی احساس دین و وظیفه می کرده که این کار را انجام داده و افزود: من کارهای اجتماعی و ترجمهای بسیاری انجام دادهام حتی کارهای دفاع مقدسی اما با دیدن کارهای ضعیف و کم مخاطب مذهبی یک احساس دین و وظیفه ای در خودم میدیدم که به سراغ چنین کارهایی بروم و این توان را در خودم میدیدم که یک کار متفاوت در این زمینه انجام دهم و مخاطبی که دوست نداشته کار مذهبی ببیند، با دیدن این کار راضی از سالن بیرون رفته است. نمایشهای مذهبی با تکرارهای کلیشهای دارند از بین می روند و تنها تقاضایم این است که مسئولین با دیدن کارهای خلاق و نو و جدید و با حمایتهای مالی و دادن سالن و برنامه مناسب برای این کارها، رونقی تازه به کارهای مذهبی دهند.